Proemium
Euerēdo in Chriſto pr̄i dn̄oHanibaldo: baſilice. xij. apl̓oꝝvenerabili p̄ſbytero cardinalifrater Thomas de Aqͥno ordinis fratꝝ p̄dicatoꝝ ſe totuꝫ.Reꝝ opifex deꝰ ſolo ſue bonitatis ītuitu cūcta in eſſe ꝓducēs: naͣleꝫ boni amorē oībusAint creaturis: vt dū vnaq̄qꝫ res bonū ſibi ꝯueniēs nalit̓ amat ⁊ appetit: qͣdaꝫquerſiōe mirabili ī ſuū recurrere demōſtret̉ auctorēqꝫ ī hoc p̄fert̉ ceterꝭ rōnal̓ naͣ: ꝙ ip̄ꝫ vniuerſalē bonitatis fontē ꝑ ſapīaꝫ ītueri pōt: ⁊ ꝑ charitatꝭ amoreſuauit̉ deguſtare: vn̄ fit vt ſapīe bonū quo ad ip̄ꝫ fōteꝫ bonitatis accedimꝰ: oībꝰ hūanis bonis ẜm recterōis iudiciū p̄ferat̉. Hec eſt .n. q̄ faſtidiū neſcit: ita vtqͥ eā edit adhuc eſuriat: ⁊ qͥ eaꝫ bibit ſitire nō ceſſet.Hec eſt q̄ intantū pctō repugnat: vt qͥ ẜm ip̄aꝫ operant̉: nō peccent. Hec eſt q̄ indeficientē fructu ſuismīſtris largit̉: vt qͥ eā elucidāt vitā poſſideāt ſempit̉naꝫ. Precellit itaqꝫ voluptates dulcedīe: ſecuritateſedes ⁊ regna: vtilitateqꝫ diuitias vniuerſas. Huiuſmōi igit̉ delectatꝰ muneribꝰ euāgelice ſapīe a ſecul̓in myſterio abſcōdite: quā in lucē ꝓduxit dei ſapīaīcarnata: mīſteriuꝫ exponis adhibui: ſacroꝝ doctoꝝſnīas cōpillādo: ad qd̓ me īduxit pͥmitꝰ felicis recordatōis Urbani pape qͣrti mādatū. Ueꝝ qꝛ eo ſūmopōtifice ex hac vita ſubtracto: tria euāgelia: MarciLuce ⁊ Ioh̓is exponēda reſtabāt: ne opꝰ qd̓ obedientia īceꝑat: negligētia imꝑfectu relinq̄ret: cū multo labore diligēs adhibui ſtudiū: vt qͣtuor euāgeliorū expōneꝫ cōplerē: eadē in oībꝰ forma ẜuata in ponēdis ſcōꝝ auctoribꝰ ⁊ eoꝝ noībꝰ p̄ſcribendis. Et vtgis integra ⁊ ꝯtinua p̄dicta ſcoꝝ expō redderet̉:qͣſdā expōnes doctoꝝ grecoꝝ in latinū feci trāferri:ex qͥbꝰ plura expōnibꝰ latinoꝝ doctoꝝ īterſerui: auctoꝝ noībꝰ p̄notatꝭ. Ueꝝ qꝛ cōgruit vt de laboꝝ fructibꝰ oblatiōes ſacerdotibꝰ offerant̉: expōnis euāgelice opꝰ: laboris mei fructū apl̓oꝝ p̄ſbytero cēſui offerendū. ī quo vr̄a ſuſcipiat auctoritas debitū vt ſcientꝭ īduſtria iudicij cēſurā exerceat: ⁊ antiqͣ dilectōnorꝭ affc̄m ī offerētꝭ munere ꝯp̄hendat̉. GLO.Ocationē gentiū ⁊ cām ſalutꝭ eaꝝ Yſaias ꝓpheta manifeſto p̄nūciat oracl̓o dicēs: Deꝰmeꝰ factꝰ eſt fortitudo mea. ⁊ dixit: Paꝝ eſtvt ſis mihi ẜuꝰ ad ſuſcitādas tribꝰ Iacob ⁊ feces iſrl̓ꝯuertēdaſ. Dedi te in lucē gentiū vt ſis ſalꝰ mea vſqꝫad extremū terre. ¶ HI E. ſuꝑ Yſaiā: In qͥbꝰ v̓bis oſtēdit̉ Chriſtū appellari ẜuū inqͣꝫtū eſt formatꝰ ex vt̓o.nam an̄ verba iſta p̄mittit̉: Hec dic̄ dn̄s formās meex vtero ẜuū ſibi. Fūerat ſiqͥdē volūtas pr̄is vt peſſimi vinitores miſſū ſuſciꝑent filiū. vn̄ de ip̄is Chriſtad diſcipulos loqͥt̉. In viā gentiū ne abieritis: ſꝫ itemagꝭ ad oues ꝑditas domꝰ iſrael. qꝛ igit̉ iſrael nō eſtreductꝰ ad deū: ꝓpterea dei filiꝰ loqͥt̉ iudeis nō credētibꝰ dicēs: Deꝰ meꝰ factꝰ eſt fortitudo mea: qͥ ⁊ ꝯſolatꝰ ē me ſuꝑ adiectōe ppl̓i mei. ⁊ dixit: ad ſuſcitādattribꝰ Iacob: q̄ ſuo vitio corruerūt: ⁊ ad feces ſiue reliqͥas Iſrl̓ ꝯuertendas. Pro ill̓ .n. dedi te ī lucē gētiuoīuꝫ: vt illumīes vniuerſuꝫ mundū: ⁊ ſalutē mea perqua hoīes ſalui fiūt vſqꝫ ad extrema t̓re facias ꝑuere. GLO. Ex p̄miſſ igit̉ v̓bis duo poſſumꝰ collige-
re: quoꝝ pͥmū eſt dīna virtꝰ q̄ fuit ī Chriſto: ex qͣ efficax fuit ad gentiū illumīationē: qꝛ dr̄: Deꝰ meꝰ factꝰeſt fortitudo mea. Deꝰ igit̉ erat ī Chriſto mūdū recōcilians ſibi: vt apl̓s ad corīth̓. dicit. vn̄ ⁊ euāgeliū ꝑqd̓ credētes ſaluant̉ virtꝰ dei eſt ī ſalutē oī credēti:vt idē apl̓s ad Ro. dic̄. Secundū aūt eſt illūiatio gētiū ⁊ ſalꝰ mūdi ex diſpōne pr̄is ꝑ Chriſtū cōpleta: qꝛdr̄. Dedi te in lucē gentiū. vn̄ poſt reſurrectionē ſuādn̄s vt diſpōeꝫ pr̄is impleret ad p̄dicandū diſcipulos miſit: dicēs Docete oēs gētes. quoꝝ qͥdā ad p̄dicandū iudeis: qͥdā ad p̄dicandū gentibꝰ mīſteriuꝫ acceperūt. Quia v̓o euāgeliū oportuit nō ſolū p̄dicariꝓpt̓ pn̄tes: ſꝫ etiā ſcribi ꝓpt̓ futuros: eadē diſtīctio ēī ſcriptoribꝰ euāgelij obẜuata. nam Mattheꝰ iudeiseuāgeliū hebraico ẜmone ſcripſit. Marcꝰ aūt pͥmuseuāgeliū ſcripſit ī gentibꝰ. EVSE. in eccl̓aſtica hiſtoria: Cū .n. romane vrbi claꝝ verbi dei lumē fuiſſꝫexortū: ẜmo veritatꝭ ⁊ lucis qͥ ꝑ Petꝝ p̄dicabat̉: vniuerſoꝝ mētes placido illuſtrauit auditu: ita vt quotidie audiētibꝰ eū nulla vnqͣꝫ ſatietas fieret. vn̄ neqꝫeis auditio ſola ſufficiebat: ſꝫ Marcū diſcipulū eiusoībꝰ precibꝰ exorāt: vt ea q̄ ille v̓bo p̄dicabat ad ꝑpetuā eoꝝ cōmonitiōeꝫ hn̄daꝫ ſcripture traderet: quodomi foribuſqꝫ ī huiuſmōi meditatiōibꝰ v̓bi ꝑmanerēt. nec pͥus ab obſecrādo deſiſtūt qͣꝫ q̄ orauerāt impetrarēt. ⁊ hͨ fuit cā ſcribēdi euāgeliū ẜm Marcuꝫ.Petrꝰ v̓o vt ꝑ ſpm̄ ſcm̄ religioſo ſe cōꝑit furto ſpoliatū: delectatꝰ eſt fidē eoꝝ ꝑ deuotione q̄ ꝯſiderās: factūqꝫ ꝯfirmauit: ⁊ ī ꝑpetuā legēdā ſcripturā eccl̓ijstradidit. HIERO. ſuꝑ Marcū: Principiū aūt qꝛa ꝑfcōis etatis Chriſti p̄dicatōe īchoat: nec laboratin natiuitate īfantuli qͥ loqͥtur de ꝑfectōe filij dei.CHRISO. Cōpendioſaꝫ aūt ac breuē narrationēfacit: ī quo magiſtꝝ imitatꝰ eſt .ſ. Petꝝ breuitati ſtudentē. ¶ AVGV. de ꝯſenſu euāge. Un̄ Mattheꝰ qͥregiā Chriſti ꝑſonā narrandā ſuſceꝑat: habuit marcū ſibi tanqͣꝫ comitē ⁊ abbreuiatorē adiunctū: qͥ ſuaveſtigia quodāmodo ſeq̄ret̉. Reguꝫ .n. eſt nō eē ſinecomitu obſeqͥo. Sacerdos aūt qm̄ in ſanctaſcō ⁊ ſolꝰ intrabat: ꝓpt̓ea Lucas cuiꝰ circa ſacerdotiū Chriſti erat ītentio nō habuit tanqͣꝫ ſociū obſequentē qͥſuaꝫ narrationē quodāmodo breuiaret. BEDA.Notandū eſt etiā ꝙ euāgeliſte ſācti diuerſuꝫ narratiōis ſue p̄mordiū ſinguli diuerſū ſtatuere terminū.Mattheꝰ nāqꝫ a natiuitate dn̄ica exordiū ſumēſ: adtp̄s vſqꝫ dn̄ice reſurrectōis ſeriē ſue narratiōis ꝑduxit. Marcꝰ ab initio euāgelice p̄dicatōis incipiēs ꝑuenit vſqꝫ ad tp̄s aſcēſiōis dn̄i ⁊ p̄dicatōis diſcipl̓oruꝫ eiꝰ cūctꝭ gentibꝰ ꝑ orbē. Lucas a natiuitate p̄curſoris inchoās euāgeliuꝫ t̓mīauit in aſcēſione dn̄ica.Iohānes ab et̓nitate v̓bi dei pͥncipiū ſumēs: vſqꝫ adtp̄s dn̄ice reſurrectiōis euāgelizādo ꝑtingit ¶A MBRO. ſuꝑ Lucā: Quia igit̉ Marcꝰ a potentie cepitexp̄ſſiōe dīne: recte ſub leonis imagīe figurat̉. REMI. ſuꝑ Mattheū: Per leonē etiā ſignat̉ Marcꝰ:qꝛ ſic̄ leo terribilē vocē in deẜto emittit: ſic Marcꝰa voce ī deẜto incepit: dicēs: Uox clamātis ī deẜto.AV GV. de cō. euāge. Quāuis ⁊ de figura alit̓ dici poſſit: Marcꝰ .n. qͥ neqꝫ ſtirpē regiā vt Mattheob hoc ꝑ leoneꝫ ſignificatꝰ: neqꝫ ſacerdotalē vt Lucas ſignatꝰ ꝑ vitulū: vel cognationē vel ꝯſecrationēnarrare voluit: ⁊ tn̄ in eis v̓ſatꝰ on̄dit̉ q̄ hō Chriſtꝰ