Ca. I.
ex cōpaſſione carnis ⁊ ſanguinis naſceret̉ qͥ ex deoatus ē: vt carnis ⁊ ſanguinis ſolueret paſſionem.4VG. de nup. ⁊ ꝯcu. Nuptialis etiā ꝯcubitus ibinō fuit: qꝛ ī carne pctī fieri nō poterat ſine vlla carnis ꝯcupiſcētia q̄ accidit ex pctō: ſine qua ꝯcipi voluit: qͥ futurꝰ erat ſine pctō: vt hinc etiaꝫ doce̓t oēmque de ꝯcubitu naſcit̉ carnē eē pctī: quādoquideꝫſola que nō inde nata ē: nō fuit caro pctī. YAVG.in ſer. de nati. Naſcit̉ etiā ab intacta femina chriſtqꝛ fas nō erat vt v̓tus ꝑ voluptatē: caſtitas ꝑ luxuriā: ꝑ corruptionē incorruptio naſceret̉. nec poteratniſi nouo ordine aduētare de celo: qͥ vetuſtū mortꝭdeſtruere veniebat imperiū: Regnū igit̉ tenuit v̓ginitatis: q̄ regē genuit caſtitatis: ideo etiam dn̄s nr̄v̓gineū ſibi reqͥfiuit hoſpitium habitandi: vt nobison̄deret deū in caſto corꝑe portari debere: ergo quiſcripſit lapideas tabulas ſine ſtilo ferrreo: ip̄e grauidauit Mariā ſpūſcō. vnde dr̄: Inuēta ē in vterohn̄s HIERO. Non ab alio īuenta ē niſi a ioſephqͥ pene licētia maritali oīa nouerat̉ / CHRY. ſupermatth̓. Nam ſicut hiſtoria non incredibilis docet:qn̄ geſta ſūt q̄ refert lucas: Ioſeph abſens erat: necenī ꝯueniēs ē putare pn̄te ioſeph introiſſe angeluꝫad mariā: ⁊ dixiſſe q̄ dixit ⁊ mariā rn̄diſſe q̄cūqꝫ rn̄dit. Et ſi credamꝰ angelū potuiſſe intrare ad eam ⁊loqui: plane tamē mariā abiſſe in montana ⁊ manſiſſe cū eliſabeth menſibꝰ tribus: poſſibile non fuitpn̄te Ioſeph: qꝛ neceſſe erat vt abſentatōis eiꝰ ⁊ māſionis diutine reqͥreret cauſas. poſtqͣꝫ āt redijt perepoſt tot mēſes inuenit eā grauidā manifeſte.CHRI. in ho. Propͥe aūt dicit: Inuēta eſt. qd̓ denō excogitatꝭ dici ꝯſuetū ē. Ne āt moleſtes euāgeliſtā int̓rogādo qͣliter ſit natꝰ ex v̓gīe breuit̓ expediuit ſe dicēs: De ſpūſcō: qͣſi ſpūſſcūs ē qͥ ē hoc miraculū oꝑatꝰ. neqꝫ ęnī gabriel: neqꝫ mattheꝰ āpliꝰ dicere potuerūt̉. GLO. Hoc gͦ qd̓ dr̄: Eſt ex ſpūſcō.euāgeliſto ex ꝑte ſua adduxit: vt cū diceret̉ habe̓ invtero: oīs mala remoueret̉ ſuſpitio a mētibus audiētiū. HIE. in expoſitiōe ca. fi. Nō aūt ſicut qͥdaꝫſceleratiſſime opinātur: ſpm̄ſcm̄ dicimꝰ fuiſſe ꝓ ſemine: ſed potentia ac v̓tute creatoris dicimus operatū. AMBRO. in li. de ſpūſcō. Quod enī ex aliquo eſt: aut ex ſubſtātia eſt: aut ex poteſtate eiꝰ eſt.ex ſubā ſicut filius: qꝛ a pr̄e: ex ptāte ſic̄ ex deo oīa:quō ⁊ in vtero habuit maria ex ſpūſcō ¶ AVG. adeuſtochiū: Profecto aūt iſte modꝰ quo natꝰ ē chriſtus de ſpūſcō inſinuat nohis gratiam dei: qua hōnullis p̄cedentibꝰ meritis in ipſo ex ordine natureſue quo eē cepit: verbo dei copularet̉ in tātā ꝑſonevnitatē vt idē ipſe eēt filius dei. Sed cū illā creaturā quā virgo concepit ⁊ peꝑit: qͣꝫuis ad ſolā ꝑſonaꝫfilij ꝑtinentē tota trinitas fecerit: neqꝫ enī ſeꝑabiliaſūt oꝑa trinitatis: cur ī ea faciendo ſolꝰ ſpūſſcūs nominatꝰ ē? an̄ ⁊ qn̄ vnꝰ triū in aliquo oꝑe noīat̉: vniuerſa oꝑari trinitas intelligit̉ HIERO. Sed inquit heluidiꝰ: neqꝫ de nō ꝯuenturis euāgeliſta dixiſſet pͥuſqͣꝫ ꝯuenirent: qꝛ nemo de non prāſuro dic̄anteqꝫ pranderet: qͣſi ſiquis diceret: Anteqͣꝫ in portu pranderē ad aphrycam nauigaui nō poſſet ſtareſnīa: niſi ei in portu prādendū ſit qn̄qꝫ. aut non potius ſit intelligendū ſic: ꝙ an̄ lꝫ ſepe ⁊ ꝯſequētiā indicet: tn̄ nonnūqͣꝫ ea tm̄ q̄ prius cogitabant̉ on̄dit:
nec neceſſe ſit vt cogitata fiāt. Cū ideo aliud interuenerit: ne ea q̄ cogitata ſunt fieret HIERO. Nōergo ſequitur vt poſtea cōuenerit: ſꝫ ſcriptura ꝙ factu non ſit on̄dit¶ REMI. Uel hoc v̓bū ꝯueniēdi:non ipſū concubitū: ſꝫ tēpus ſignificat nuptiaꝝ .i. qn̄ea que fuerat ſponſa: incipit eſſe vxor. Eſt enī ſenſuſAnteqͣꝫ ꝯuenirēt .i. anteqͣꝫ rite ſolēnia nuptiaꝝ celebrarent. 7AVG. de con. euā. hoc quēadmodū factū ſit qd̓ hic p̄termiſit lucas: exponit poſt cōmemoratū conceptu iohānes ita narrans: In mēſe aūt ſexto miſſus ē angelus. ⁊ infra: Spūſſcūs ſuꝑueniet īte. hoc gͦ eſt qd̓ mattheꝰ cōmemorauit dicēs: Inuēta ē in vtero hn̄s d̓ ſpūſcō: nec ꝯͣriū ē: qꝛ lucas expoſuit qd̓ mattheꝰ p̄termiſit. Sic̄ nō ē ꝯͣriū qꝛ mattheꝰdeinceps cōtinet qd̓ lucas p̄termiſit. Seqtur enim:Ioſeph aūt vir eiꝰ cū eſſet iuſtus. vſqꝫ ad eū locumvbi ſcriptū ē de magis ꝙ ꝑ aliā viā reuerſi ſunt ī regionē ſuā. Siquis aūt velit vnā narrationē ex oībꝰque de chriſti natiuitate dicunt̉ ab alterutro: ſi hecp̄termittunt̉: ordinare ſic pōt: Chriſti generatio ſicerat: Fuit in diebꝰ herodis. vſqꝫ ibi: Māſit aūt maria cū illa quaſi mēſibꝰ tribꝰ ⁊ reuerſa ē in domumſuam. Et tunc addendū eſt quod hic dicitur: Et īuēta eſt in vtero habens de ſpūſancto.¶ Ioſeph aūt uir eiꝰ cū eēt iuſtꝰ: ⁊nollet ea traducere: uoluit occultedimittere eam.CHRY. in ho. Cū dixiſſet euāgeliſta ꝙ ex ſpirituſancto ⁊ ſine cōcubitu inuenta ē in vtero hn̄s: ne ſuſpectū haberes chriſti diſcipulū quaſi grādia d̓ ſuomagiſtro fingentē: introducit ioſeph ꝑ ea que paſſus eſt: ad fidē eoꝝ q̄ dicta ſūt ꝯfęrētē. vn̄ dicit: Ioſeph aūt vir eiꝰ cum eēt iuſtus. AVG. in ſer. de natiui. Intelligens enī ioſeph marie vteruꝫ grauidariturbatur: ꝙ mariā quam de templo dn̄i acceꝑat: ⁊nondū cognouerat: grauidā ſentiebat: ſecūqꝫ eſtuabat diſputās ⁊ dicēs: Quid faciā? ꝓdo: aut taceo?Si prodidero: adulterio nō cōſentio: ſꝫ vitiū crudelitatis incurro: quia ẜm moyſi ſentētiam lapidādāeam eē cognoſco. Si tacuero: malo conſentio: ⁊ cūadulteris portionē meā pono: quoniā gͦ tacere. malum ē: adulteriū prodere peius ē: dimittā eam a cōiugio. AIBRO. ſuꝑ lucam: Pulchre aut docuit ſanctus mattheꝰ quid facere debeat iuſtus: qͥ obprobriū coniugis dep̄henderit: vt in cruentū ab homicidio: caſtū ab adulterio p̄ſtare ſe debeat. ⁊ ideodicit: Cū eēt iuſtus. Ubiqꝫ gͦ in ioſeph iuſti gratia ⁊ꝑſona ſeruatur vt teſtis ornetur: lingua enī iuſti loquitur iudiciū veritatis. Sꝫ quō ioſeph cū crimē celet vxoris: iuſtꝰ deſcribit̉ 7CHRY̓. in home. In lege enī p̄ceptū eſt: nō ſolū reos: ſed conſcios crimīsobnoxios eē pctō HI ERO. Sed ſciendū ꝙ iuſtūhic virtuoſū in oībus dicit: Eſt enī iuſticia ⁊ auaritiam non habere: ⁊ vniuerſalis virtus: ⁊ ſic noīe iuſticie maxime vtitur ſcriptura. Iuſtus igit̉ exiſtens.i. benignꝰ ⁊ mitis: volnit occulte dimittere eaꝫ quenō ſolū traditioni: ſed etiā pene ẜm legem obnoxiavidebat̉. ſed ioſeph vtrūqꝫ remiſit qͣſi ſupra legē vinēs: ſic̄ .n. ſol an̄qͣꝫ radios mōſtrat: mūdū clarificat:ſic ⁊ chriſtꝰ anteqͣꝫ naſceret̉: multa ſigna ꝑfecte v̓tutis apparere fecit. AVGV. de ver. dn̄i: Uel alit̓