Syro quibꝰQcomparat̉: qm̄ ſicut Saturnus ceteris planetis altior ē: ſic ⁊ ſcīa hec de altioribꝰ qͣꝫ ceterisſpeculat̉. Tradit enī noticiā de ꝯnexione celiregionibꝰ circulis: ortū ⁊ caſu ſignoꝝ: de natiuitate: ⁊ morte: de fortuitis ⁊ alijſ euētibꝰ ⁊cͣ.De his oībus Seneca vbi. sͣ. in principio ſicait. Meritoria artificia ſūt liberales artes hactenus vtilia ſi p̄parant ingeniū: nec detinentTādiu enī iſtis īmorandū ē: qͣꝫdiuaīus nihilmaius agere pōt. Rudimenta ſunt noſtra noopera: quare liberalia ſtudia dicta ſunt: videsqꝛ hoīe digno digna ſunt ⁊c̄. Et ſic pꝫ primaveritas. ¶ Quantū ad ẜam veritateꝫ dico qͣſatis ex dictis apparet: ꝙ ſi tanta ē ſcīarū. ſciētiſqꝫ dignitas decus: ⁊ excellentia: ꝙ a contrario ſenſu ſatis indignitas. dedecus. ⁊ cōfuſiohominis ignorantis: ipſiuſqꝫ ignorantie deduci poteſt. Eſt aūt duplex ignorātia ẜꝫ ph̓mpͦ poſterioꝝ .ſ. ignorantia negatiōis: ⁊ ignorantia diſpoſitionis. Ignorantia diſpoſitiōiseſt error ꝯͣrius ſcīe. Et fit duplicit̓ .ſ. ſimpliciter ⁊ ſine ſilogiſmo: aut per ſilogiſmū: que fitſine ſilogiſmo: ſimplex ē .i. vnica: qꝛ ibi tantūſimpliciter credit̉ aliquid qd̓ non ē: aut ecōuerſo. Sed que fit per ſilogiſmū eſt plures .i. ml̓tipliciter fit: vt poſtea in lr̄a oſtendit: ſed iſta dimittamus. ¶ Scd̓m autem dominos decretiſtas duplex eſt ignorantia impediens oē bonū .ſ. ignorantia iuris ⁊ īgnorantia facti .i. q.44. c. vlti. 5. notandū: vbi dicit ſic textus. Eſteniꝫ ignorantia alia iuris: alia facti: alia quodoportuit cū ſcire. alia qd̓ oportuit cū non ſcireſicut ait apl̓s. Si quis infideliū vocauerit voſad cenā: ꝗcꝗd vobis appoſitū fuerit: comeditenihil interrogantes: ſi quis vobis dixerit hocidolis īmolatū ē: nolite comedere. Ecce ꝙ vocatū ad cenam non oportebat ſcire carnes ſibiappoſitas idolis fuiſſe īmolatas: qd̓ oportuiteū ſcire: ſicut ignorantia iudeoꝝ ⁊ reliquorū īfideliū: ꝗ ea que a ꝓph̓is de xp̄o fuerant ꝓnūciata adhuc ignorant eē cōpleta. Unde a iudeis adhuc expectatur venturus: hec neminemexcuſat. Item ignorantia iuris: alia naturaliſalia ciuilis. Naturalis oībus adultis damnabilis eſt. Ius vero ciuile alijs ꝑmittit ignorare: alijs vero nō. Iuris ciuilis ignorantia nemini obeſt in damno vitando ſi negatiuuꝫ inde contingat ⁊c̄. Et ſunt verba. Ambro. Etꝑpulchre de hoc notat in gloſa. ¶ Ad quoruꝫclariorem notitiā eſt ſciendū ꝙ ignorantia iu-Cōcluſto ſcdoris eſt ſeptuplex .ſ. diſcreta: inuincibilis: ſimplex: difficilis: ſupīa: affectata: ⁊ ꝑuerſa. Ignorantia diſcreta ē qn̄ ꝗs ſcire nō curat qͥ ſibiad ſalutē neceſſaria nō ſūt. Audi Augu. d̓ ꝟbis Pauli. Melior inꝗt ē fidelis ignorantiaqͣꝫ temeraria ſcīa. Inuicibilis duplex ē .ſ. introducta ꝑ cl̓pā: ⁊ p̄ter culpā Introducta p̄terculpā ē ī puerꝭ: ſimpl̓r in eis iuris cognitionēpͥuat ⁊ ſil̓r īfurioſiſ ꝗ oīo vſu carēt rōnis. Et īdecrepito: ⁊ in eo qui naſcitur amens. Et h̓ ẜBona. in. 2. ſnīarum. excuſat a toto: qꝛ caretrationis vſu. Alia eſt ignorantia inuincibilisque introducta eſt per culpam: ſicut in ebrioꝗ ſe precipitauit: hec autem nō excuſata totoſed a tanto. vnde minus peccat qͣꝫ ſi nō fuiſſebrius: ar. di. 50. c. ſepe. Quidam tn̄ dicūt ꝙexcuſata toto: vnde ſi ꝗs ex culpa ſua: vt propter niiū coitum mulierū cadat in amentiā⁊ hominē interficiat. dicūt iſti ꝙ ſi omni prorſus vſu rationis caruit excuſatur a toto. Facit ad hec. 15. q. i. aliquos. ⁊. c. ſequens: ⁊ hocꝓbabilius eſt. Eſt tamen talibus ſi ſananturpnīa aliqua imponenda. 15. q. i. c. ſi quis inſaniens. Ubi dicit textus. Si quis inſaniēs aliquē occiderit: ſi ad ſanū mentē ꝑuenerit: leuior ei pnīa imponenda ē: vn̄ qͣꝫuis nō peccauerit proter defectū rationis vſus. pnīa: ei tamēad cautelam imponenda ē: vt dicit ibidē glo.di. 50. preſbyteros. 34. q. 2. in lectum: ⁊ etiaꝫne diſciplina eccleſie deſeratur. 32. q. 5. c. excōmunicatoꝝ. Tertia ignorātia dicitur ſimplexvt cum quis neſcit qd̓ ſcire tenetur. Laborattn̄ quantū poteſt vt ſciat: ⁊ tunc ſi plene operādedit vt ſciret quod pertinebat ad ipſum proculdubio ſi erat excuſat̉ a toto. fecit eniꝫ quodpotuit: ſi vero ſemplene operā dedit: tūc excuſatur a tanto ⁊ non a toto ẜm Bona. in centiloquio. Quarta ignorantia dicit̉ difficilis: ⁊ h̓eſt que non tollit totaliter vſum rōnis: ſꝫ aliqn̄ tm̄: vt patet. in furioſis: qui tamē qn̄qꝫ aliqua hn̄t lucida interualla: hec excuſat a tāto: etnō a toto. Simile eſt de pueris qui ſunt dolicapaces: ſed nō plene: facit ad hec. 32. q. 7. c.quemadmodū. Quinta ignorantia dicit̉ ſuꝑpina: vt cum quis negligit ſcire qd̓ ad ipſumſpectat: ⁊ talis excuſationis rationem non hꝫdi. 37. §. vlti. Illis inquit Augu. oīno ignoſci non poterit. qui a quo diſcerēt copiā habētes operam nō dederūt. p̄s. Noluit intelligere vt bene ageret: ſi allegatur etiam ab Aug