Smno qͥmoOs ſtdo̓⁊c̄. hec Ambro. Nec etiā conſciētia ligat permodū principalis auctoris: quoniaꝫ deus pͥncipalis auctor eſt: quiſuis nos p̄ceptis ligat.Math̓. xix. Si vis ad vitā ingredi ẜua mandata. Sed ligat tantū per modū ſuppoſitiōisvel cōditionis: ideſt ꝑ modum cōſecutiōis alicuius finis: vtputa niſi ꝗs faciat quod cōſcientia dictat finē non cōſequet̉ optatū. id eſt ꝓpriāſalutē. Pōt etiam intelligi ꝙ cōſcientia ligatꝑ modum inſtrumētalis agetis. exēplo preconis qui precepta regis vel vnius domini publicat eē ſeruanda. ſic ⁊ ratio humana p̄ceptadei vel eccleſie ſciēs eſſe ſeruāda per conſcientiam dictat hoc eſſe fugiendum. quia a deo.vel ab eccleſia preceptum vel prohibitum. ¶Hoc totum ponit in ſententia dominus Bonauentura. Sed clarius beaius Thomas inẜa ẜe diſtin. xxxix. Et ſic patet ſecunda veritas. ¶ Quantum ad tertiam veritatem dico ꝙ non ſemper conſcientie obtemperandūeſt. ¶ Ad cuius declarationem notandum ſecundum beatum Thomam: vt ſupra: ꝙ conſcientia non obligat in virtute propria: ſed inꝟtute diuini p̄cepti. vnde dicit beatus Tho.ſic. Non eoipſo conſcientia ligat ad aliquidfaciendum vel non ſaciendum: quia ſic ſibituam nōvideatur vel non videatur: ſed ideo ligat: ꝗaeſt a deo preceptum vel prohibitum. Et ra.tio: quia cum conſcientia nihil aliud ſit qͣꝫ applicatio ſcientie: vel notitie ad actum: ideſttamē concum conſcientia nihil aliud ſit qͣꝫ ſcientia: velnotitia illius operis: ⁊ actus fiendi: vel non fiendi: manifeſtum eſt ꝙ conſcientia non ligabit niſi in notitia precepti diuini vel legꝭ velnature. Et ideo ſi aliquid a dictamine ratiōisapprehendatur: vt directe ſub precepto cadēsobmittens illud mortaliter peccat: etiam ſi fitveniale quod ſub precepto cadit. Si vero qd̓ſic a dictamine rationis apprehenditur: nonſit direete ſub precepto vel prohibitiōe cadēstunc obmittens non facit directe contra conſcientiam: ſed preter conſcientiam ¶ Facereenim contra conſcientiam edificat ad gehennam: ſed preter conſcientiam facere: vel eſtveniale vel nullum. Sieut quod ſub conſilio cadit fiendum conſcientia dictaret. Quianon apprehenditur a ratione: vt neceſſariumad ſalutem. Nam ſi tale dictamen obmitteretur: ideſt non fieret quod ſic conſcientia fiendum dictaret non eſſet peccatum mortale: niCōtluſio ſdſi id ficret in contemptum. Audi pulcherimum textum. xiiij. q. j. c. quod nullum. Qd̓precipitur ⁊ imperatur: quod imperatur neceſſe eſt fieri: ſi non fiat penam habet: vbi cōſilium datur offerentis eſt arbitrium: vbi pͥceptum neceſſitas ſeruientis. hec ille. ¶ Seddicēs: contentor inquies pater Ambroſi.Ex his dictis mihi dubia quedam in mente veniunt. Pono ꝙ aliquid fienduꝫ vel nōfiendum conſcientia dictaret: ⁊ tamen ignorem an illud ſit preceptum. vel prohibitum.a deo: nunquid contrafaciens mortaliter pecco. ¶ Diſtinguo hic anima cara: quia aut tale preceptum vel prohibitionem ſcire obligaris: aut non. Si non: manifeſtum eſt ꝙ nonmortaliter peccas. Si ſic: certe talis ignorantia non excuſat: vt patet. i. q. iiij. §. vltimo intextu ⁊ gloſa. ¶ Contentor de hoc. Sed pono alium caſum. Ponamus ꝙ conſcientiadictet aliquid erroneum: quid faciendumi: dco vt colligitur ex ſententia beati Thome inſecundo diſtinctione trigeſimanona: ꝙ qͣꝫdiuconſcientia erronea durat: ⁊ creditur recta:obligat durante illa credulitate ad illud faciēdum vel non faciendum: ſed ea depoſita nonamplius obligat. ¶ Qui ergo ſecit: quoderronea conſcientia dictauit non peccauit: ſedin hoc minuſqͣꝫ recte fecit: quia peritos in dubijs conſulendum eſt. ¶ Hic pono regulamgeneralem: ꝙ quandocunqꝫ quis in dubijshabens copiam conſulendi ⁊ non facit. etſic impremeditate errat: proculdubio grauiter errat. Audi Auguſtinum. Illis inquitomnino ignoſci non poterit: qui a quo diſcerent copiam habentes operam non dederuntdiſtinc. xxxvij. §. vltimo. Sed de hoc concluſione tertia ſequenti. Quare ex his ſatispatet veritas preſentis concluſionis.¶ Qualiter humana conſcientia rectificatur¶ Toncluſio ſecunda.Ccipe ſecundam concluſionem. videlicet. Licet diuerſe conſcientie reperiantur. vnus tamē in omnibus ē modus rectitudinis obſeruandus. Ad cuiꝰ declarationeꝫ tres inquiramus veritates: videlicet. ¶ Prima veritas eſt iſta. quomō conſcientia humana rectificatur. ¶ Secūda quomodo rectificata conſeruatur. ¶ Tertia quomodo conſeruata augeatur. ¶ Quantum ada 4