Secundus

edificiorū ſapientes illiꝰ artificij dicūt̉: res āt queſunt a deo ꝓducte ordīeꝫ adīuicē habēt nō caſualē: cū ſit ſemꝑ uel ut in pluribus. ⁊ ſic pꝫ ꝙ deꝰ resīeſſe ꝓduxit eas ordinādo: deus igit̉ ꝑ ſua ſapīamres ī eſſe produxit. ¶ Ad hoc ea que ſt̓ a uolūtate: uel ſunt agibilia ſic̄ actꝰ v̓tutū qͥ ſūt ꝑfectionesoperantis: uel tranſeūt in exteriore matiaꝫ q̄ factibiles dicūtur: ⁊ ſic pꝫ ꝙ res create ſūt a deo ſic̄ facte: factibiliū āt rō eſt ars ſic̄ dicit phūs: cōparāt̉ gͦoēs res create ad deū ſicut artificiata ad artificeꝫſed artifex ꝑ ordinē ſue ſapīe ⁊ ītellectꝰ artificiatain eſſe producit: gͦ ⁊ deus oēs creaturas ꝑ ordineꝫſui ītellectus fecit. Hoc āt dīna auctoritate confirmatur: nā dr̄ in p̄s. Omnia in ſapientia feciſti. etꝓuer. iij. Dominus ſapīa fūdauit terrā. Per h̓ ātexcluditur qͦrūdā error qͥ dicebāt oīa ex ſimplicidīna uolūtate dependere abſqꝫ aliqͣ rōe.Qualiter deus omnipotens dicatur quedamnō poſſe..XXV.X premiſſis autēaccipi pōt ꝙ ꝙͣuis deus ſit oīpotēſ: aliqͣ tn̄ dicitur nō poſſe. Oſtenſū eſt eniꝫſupra in deo eē potentiā actiuā: potētiā v̓o paſſiua in deo nō eſſe ut ſupra ī primo li. on̄ſum ē: ẜmāt utrāqꝫ potentiā dicimur poſſe: illa igitur deusnō poteſt que poſſe potentie paſſiue eſt: que aūthmōi ſūt īueſtigandū eſt: primo quidē igitur potentia actiua eſt ad agere. potētia at paſſiua ad eſſe: unde in illis ſolis eſt potencia ad eſſe que maͣmhabēt ꝯͣrietati ſubiectaꝫ: cū igitur in deo potētiapaſſiua nō ſit: qͥcquid ad ſuū eſſe nō pertinet: deꝰnō poteſt: nō poteſt igitur deus eē corpus aut aliquid huiuſmōi ¶ Ad hoc hmōi potentie paſſiue motus actus ē: deus igitur cui potētia paſſiuanō competit: mutari nō poteſt. Poteſt āt ulteriꝰoſtendi ⁊ concludi ꝙ nō poteſt mutari ẜm ſingulas mutationū ſpēs: ut ꝙ nō poteſt augeri uel minui aūt alt̓ari aut generari aut corrumpi. Amp̄.cum deficere quoddā eorrūpi ſit: ſequitur ꝙ ī nullo deficere poteſt. ¶ Preterea defectus oīs ẜꝫ priuationē aliquā ē: priuationis āt ſubiectū potētiamaterie eſt: nullo igit̉ mō pōt deficere ¶ Ad hoccū fatigatio fit ꝑ defectū uirtutis obliuio autemlper defectum ſcientie: pꝫ ꝙ neqꝫ fatigari neqꝫ obiuiſci poteſt. ¶ Amp̄. neqꝫ uinci neqꝫ uiolentiaꝫpati: hec .n. nō ſūt niſi eiꝰ qd̓ natū ē moueri: ſimiliter āt neqꝫ penitere pōt neqꝫ iraſci aut triſtari:cuꝫ hec oīa ī ꝑfectionē ⁊ paſſionē ⁊ defectū ſonētRurſus qꝛ potētie actiue obiectū ⁊ defectꝰ eſt ensfactū: nulla āt potētia operationē hꝫ. ubi deficitratio ſui obiecti: ſicut uiſus non uidet deficienteuiſibili in actu: oꝫ ꝙ deus dicatur nō poſſe qͥcqͥdē ꝯͣ rōem entis in ꝙͣtū eſt ens uel facti entis ī ꝙͣtūeſt factū: Que āt ſint hmōi inquirenduꝫ eſt: prīo

qͥdē igit̉ ꝯͣ rōnem entis eſt qd̓ entis rationē tollittollitur aūt ratio entis ꝑ ſuū oppoſitum: ſicut rōhomīs ꝑ oppoſita eius vel ꝑticulariū ipſiꝰ oppoſitum aut entis ē nō ens: hoc igitur deꝰ nō pōt vtfaciat ſimul vnuꝫ ⁊ idem eē ⁊ nō eē quod ē cōtradictoria eſſe ſimul ¶ Adh̓. ꝯtradictio ī ꝯtrarijs⁊ pͥuatiue oppoſitis includit̉: ſequit̉ .n. ꝙ ſi ē albū⁊ nigrum ꝙ ſit album ⁊ nō albuꝫ: ⁊ ſi eſt videns ⁊cecum ꝙ ſit videns ⁊ nō vidēs: vnde eiuſdē rōniseſt ꝙ deus nō poſſit facere oppoſita ſimul in eſſeeidem ẜm idē. ¶ Amp̄. ad remotiōeꝫ cuiuſlibetpͥncipij eēntialis ſeqͥtur remotio ip̄ius rei: ſi igiturdeus nō pōt facere rē ſimul eſſe ⁊ nō eē: nec etiaꝫpoteſt facere ꝙ rei deſit aliqͥd ſuorum pͥncipiorūeēntialiuꝫ ip̄a remanēte ſicut ꝙ homo nō habeataīam. ¶ Preterea cū pͥncipia q̄rūdam ſcīaruꝫ utlogice geometrice ⁊ arithmetrice ſumāt̉ ex ſolisprincipijs for̄alibus rerum ex quibꝰ eēntia rei dependet: ſeqͥtur ꝙ cōtraria hoꝝ pͥncipiorum deusfacere nō poſſit ſicut ꝙ genus nō ſit p̄dicabile deſpē: vel ꝙ linee ducte a cetro ad circūferentiam nōſint eqͣles: aut ꝙ triangulus rectilineꝰ nō habeattres angulos equales duobus rectꝭ. Hinc etiam pꝫꝙ deus nō poteſt facere qd̓ p̄teritum nō fuerit: nāhoc etiam ꝯtradictionē includit: eiuſdeꝫ nāqꝫ neceſſitatis ē aliqͥd eſſe dum ē: ⁊ aliquid fuiſſe dumfuit ¶ Sūt etiam quedā que repugnāt rōi entisfacti in ꝙͣtū hmōi que etiam deꝰ facere nō pōt: nāoē quod facit deuſ oportet eē factuꝫ. Ex hoc aūtpatet qd̓ deus nō pōt facere deum: nam de rōneentis fc̄i eſt qd̓ eſſe ſuum ex alia cā dependeat: qd̓ē ꝯtra rōnem eius qd̓ dicit̉ deus ut ex ſuperioribꝰpatꝫ. Eadem etiā rōne nō poteſt deꝰ facere aliqͥdequale ſibi: nam id cuiꝰ eē ab alio nō depēdet pͥuseſt in eſſendo ⁊ in cete̓is dignitatibꝰ eo qd̓ ab aliodepēdet: quod ad rationeꝫ entis facti ꝑtinet. Similiter etiā deus facere nō poteſt qd̓ aliqͥd ꝯſeruetur in eē ſine ip̄o: nam ꝯſeruatio eſſe vniꝰ cuiuſqꝫdepēdet a cauſa ſua: vnde oꝫ qd̓ remota cā remoueatur ⁊ effectus: ſi igitur res aliqua poſſit eſſe q̄a deo nō ꝯẜuaretur in eſſe: nō eſſet effectꝰ eius. ¶Rurſus. qꝛ ip̄e eſt ꝑ voluntatem agens illa nō pōtfacere que non pōt velle: que aūt velle nō poſſit ꝯſiderari poteſt ſi accipiamus qualiter ī dīna volūtate neceſſitas eſſe poſſit: nam qd̓ ncc̄e eſt eſſe: impoſſibile eſt non ee: ⁊ qd̓ impoſſibile eſt eē: neceſſeeſt non eē: patet aūt ex hoc qd̓ non pōt deuſ facēſe non eē vel non eſſe bonū aut beatum: qꝛ de neceſſitate vult ſe eē: bonum eē ⁊ beatū: ut in primooſtenſum ē. ¶ Item on̄ſum ē ſupra qd̓ deus nonpoteſt velle auliqd̓ malum: vnde patet qd̓ deꝰ peccare nō poteſt. Similiter on̄ſū eſt ſupra qd̓ dei voluntas non poteſt eē mutabilis: ſic igit̉ non poteſtfacere id qd̓ eſt a ſe volitum nō impleri ¶ Sciēdum tn̄ qd̓ hoc alio modo dicitur nō poſſe a pre

f 2