Druckschrift 
3 (1488)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Liber.

dei ſcriptura cōmemorat Deut̓. xxxiij. Dilexit populos. Iere. xxxi. In charitate perpetua dilexi teIo. xvi. Ipſe enī pater amat vos. Ph̓i etiā quidāpoſuerūt rerū prīcipium dei amorē: cui conſonatDiony. v̓bū. iiij. c. de diui. no. dicētis dīnꝰ amor ꝑmiſit ipſū ſine germīe eſſe. Sciēdū tn̄ etiā alias ꝑfectiones ẜm ſpēm ſuā dīne ꝑfectioni repugnat ī ſacra ſcriptura de deo dici qͥdē ꝓprie vtꝓbatū ē ſed metaphorice ꝓpter ſilitudinē vel effectuū vel alicuius affectiōis p̄cedētis: dico aūt effectuū: quia īterdū volūtas ex ſapiētie ordine ī illūeffectu tēdit in quē aliquis ex paſſione defectiua īclinat̉. Iudex .n. ex iuſticia punit ſicut iratus exira: deus enī aliqn̄ dicitur iratus in quātū ex ordine ſue ſapiētie aliquē vult punire: ẜm illud p̄s.exarſerit in breui ira eius. Miſericors v̓o dicitur īquātū ex ſua beniuolētia miſerias hoīm tollit: ſic̄ nos ꝓpter miſericordie paſſionē facimus ideꝫ.Un̄ ī pͣs. Miſerator miſericors dn̄s patiēs ml̓ miſericors. Penitēs etiā īterdū dicit̉ in ꝙͣtū ẜmeternū īmutabilē ꝓuidētie ſue ordinē facit quepͥus deſtruxerat vel deſtruit que pͥus fecit ſicut etpenitentia moti face̓ īueniūt̉. Un̄ Gen̄. vi. Penitꝫme feciſſe hoīem. aūt hoc ꝓprie ītelligi poſſit: pꝫ hoc qd̓ hēt̉ pͥmo. Regꝭ. xv. Triuphator īiſrl̓ parcet neqꝫ penitudine flectet̉: dico aūt perſil̓itudinē p̄cedētis affectionis: amor gaudiū ī deo ꝓpͥe ſūt: pͥncipia ſūt oīuꝫ affectionū: amorquidē modū pͥncipij mouentis gaudiū vero permodū finis: vnde etiā irati puniētes gaudent qͣi finem aſſecuti: dicit̉ igit̉ deuſ triſtari in ꝙͣtū accidūtaliqͣ cōtraria his que ipſe amat approbat ſicut in nobis triſticia de his que nobis nolētibus acciderūt hoc pꝫ Iſa. lix. Uidit deus malum apparuit in oculis eius: quia ē iudiciū quiaeſt vir: aporiatus ē: quia eſt qui occurrat. Exp̄dictis aut excludit̉ error quorūdā iudeoꝝ attribuentiū deo īrā: triſticiaꝫ: pnīam omnes huiuſmodi paſſiones ſecundū ꝓprietatē diſtinguentes quid in ſcripturis ſacris proprie metaphorce dicatur. Ꝙī deo ponāt̉ v̓tutes. LXXXXIII.Onſequēs ē aūtex dictꝭ oſtēdere quō v̓tutes ī deoponere oportet: oportet enī ſicuteſſe eius ē vl̓r ꝑfectū oīm entiumꝑfectiones in ſe quodāmō cōprehendens: ita bonitatē eius ōium bonitates in ſe quodāmō cōprehendere: v̓tus aūt ē bonitas q̄daꝫ v̓tuoſi: nāqꝫ ſecundum ea dicitur bonus: opus eius bonum:oportet ergo bonitateꝫ diuinam omnes virtutesſuo modo continere: vnde nulla earum ſecunduꝫ

haitū ī deo dicitur ſicut in nobis: deo enī cōuenit bonū eſſe per aliquid aliud ſuꝑadditū ei ſedeſſentiā ſua cuꝫ ſit ōnino ſimplex: nec etiā per aliquid ſue eſſentie additū agit: cuꝫ ſua actio ſit ſuūeſſe vt oſtenſū eſt: non eſt igitur virtus ī deo aliqͥshabitus ſed ſua eſſentia. Item habitus īperfectusactus eſt quaſi medius inter potentiā actuꝫ. vn̄ habentes habitū dormientibus cōparant̉: ī deoautē eſt actus perfectiſſimus: actus igitur in eoeſt ſicut habitus vt ſciētia ſed ſicut cōſiderare qd̓eſt actus vltimus perfectus Ad hec habituſpotentie alicuius perfectiuꝰ eſt: in deo auteꝫ nihilē ſecūduꝫ potentiā ſed ſolū ſecūdū actū: in eo igit̉habitus eſſe non poteſt. Preterea habitus de genere accidentis eſt: quod in deo oīno non eſt vt ſupra oſtenſum eſt: igitur nec virtus aliqua in deoſcd̓m habituꝫ dicitur ſed ſolū ſcd̓m eſſentiā: cumautē v̓tutes humane ſint quibus humana vita dirigitur: humana autem vita eſt duplex contemplatiua actiua: que quidem ad actiuā vitamtinent virtutes prout hanc vitā perficiūt deo copetere non poſſunt: vita enim actiua hominis invſu corporalium bonoruꝫ conſiſtit: vnde virtutes actiuam vitam dirigunt quibus his bonis recte vtimur: huiuſmodi aūt deo cōuenire non poſſunt: igitur nec huiuſmodi virtutes ꝓut hanc vitam dirigunt Ad hec huiuſmodi virtutes mores hominum ẜm politicā cōuerſationē ꝑficiunt:vnde illis qui politica cōuerſatione vtūturuenire multū vident̉: multo igit̉ minus deouenire pn̄t cuius cōuerſatio vita longe eſt ahumane vite. Harum etiā virtutuꝫ que circa acti vitā ſūt quedā circa paſſiōes nos dirigunt qͣsin deo ponere poſſumus: v̓tutes enī que circapaſſiones ſunt ex ipſis paſſionibus ſpēm ſortiunt̉ſicut ex proprijs obiectis: vnde tēperantia a fortitudine differt in quātum hec circa concupiſcibilia eſt: illa vero circa timores et audacias: in deoautē paſſiōes ſunt vt oſtēſuꝫ eſt: igit̉ nec hmōiv̓tutes ī deo pn̄t. Itē huinſmōi v̓tutes nonin parte intellectiua aīe ſunt ſꝫ i ꝑte ſenſitiua inſola paſſiōes pn̄t vt ꝓbat̉ in .vij. phiſicoꝝ: ī deoaūt ē ſenſitiua ꝑs ſꝫ ſolus ītellectus: relinqͥturigit̉ ī deo huiuſmōi v̓tutes pn̄t etiā ẜmpͥas rōnes. Paſſionū aūt circa qͣs v̓tutes ſunt q̄dāſunt ẜm inclinationē appetituſ ī aliqd̓ corꝑale bo qd̓ ē delectabile ẜm ſenſū: ſicut ſūt cibi pōt̓ venerea circa quoꝝ concupīas ē ſobrietas: caſtitas: vl̓iter tēperātia cōtinētia: vn̄ qꝛ corꝑalesdelectationes oīo a deo remote ſunt: v̓tutes p̄dct̄enec ꝓprie deo cōueniūt cuꝫ circa paſſiōes ſint: necetiā metaphorice de deo dicunt̉ ī ſcripturis: quianec eſt acciꝑe ſil̓itudinē ipſarū ī deo ẜm ſil̓itudinēalicuius effectus. Quedā v̓o .ſ. paſſiones ſūt ſcd̓ꝫſclinationem appetitus ī aliquod ſpirituale bonū