Primus

quod mouetur poſſibile eſt non moueri: ⁊ quodpoſſibile eſt non moueri non habet de ſe vt perpetuo tempore moueatur: ⁊ ſic nec ꝙ in perpetuo tēpore moueat. Procedit ergo predicta demonſtratio de potentia finita corporis finiti que non pōtde ſe mouere tempore infinito: ſed corpus quodde ſe poſſibile eſt moueri et non moueri: moue̓ etnon mouere: acquirere poteſt perpetuitatem motus ab aliquo quod oportet eſſe incorporeum: ⁊ideo oportet primum mouens eſſe incorporeum:⁊ ſic nihil prohibꝫ ẜm naturā corpus finitum qd̓acquirit ab alio perpetuitatem in moueri: habereetiam perpetuitatem in mouere. Nam ⁊ ipſum pͥmum corpus celeſte ſecundum naturam poteſt ꝑpetuo motu inferiora corpora celeſtia reuoluereſecundum ꝙ ſpera mouet ſperam. Nec eſt inconueniens ſecundum ꝯm̄. ꝙ illud quod de ſe eſt ī potētia moueri ⁊ non moueri: acquirat ab alio perpetuitatem motus: ſicut ponebatur eſſe impoſſibile de perpetuitate eſſendi. nam motus eſt quidam defluxus a mouente immobile: ⁊ ideo poteſtaliquod mobile acquirere ab alio perpetuitatemmotus: quam non habet de ſe. eſſe autem eſt aliquid fixum ⁊ quietum in ente: ⁊ ideo quod de ſeeſt in potentia ad non eſſe: non poteſt ut ipſe dicitſecundū viā nature acqͥrere ab alio perpetuitatēeſſendi ¶ Quinta obiectio eſt ꝙ per predictumproceſſum non videtur maior ratio quare nō ſitpotentia infinita in magnitudine ꝙͣ extra magnitudinem. nam vtrobiqꝫ ſequitur ꝙ moueat nonin tempore. Et ad hoc dicendum ꝙ finitum ⁊ infinitum in magnitudine ⁊ tempore ⁊ motu iuueniuntur ẜm vnam rationem: ſicut probatur in itio⁊ ī qͥnto phiſicoruꝫ: ⁊ ideo infinitum in vno eorūaufert proportionem finitam in alijs. In his autēque carent magnitudine non eſt finitum ⁊ infinitum niſi equiuoce. vnde predictus modus demōſtrandi in talibus potentijs locum non habet.¶ Aliter autem reſpondetur ⁊ melius ꝙ celumhabet duos motores: vnum proximum qui eſt finite virtutis: ⁊ ab hoc habet ꝙ motus eius ſit finite velocitatis: ⁊ alium remotum qui eſt infinite vtutis a quo habet ꝙ motus eius poſſit eſſe infinite durationis: ⁊ ſic patet ꝙ potentia infinita quenon eſt in magnitudine poteſt mouere corpus nōimmediate in tempore: ſed potentia que eſt in magnitudine oportet ꝙ moucat corpus immediatecum nullum corpus moueat niſi motum. vnde ſimoueret ſequeretur ꝙ moueret non in tempore.¶ Poteſt adhuc melius dici ꝙ potentia que nōeſt in magnitudine eſt intellectus: ⁊ mouet per voluntatem. vnde mouet ſecundum exigentiam mobilis ⁊ non ſecundum proportionem ſue virtutispotentia autem que eſt in magnitudine non pōtmouere niſi per neceſſitatem nature: quia proba

tum eſt ꝙ intellectus non eſt virtus in corpore: qꝛ⁊ ſic mouet de neceſſitate ẜm ꝓportionē ſue quantitatis. vnde ſequitur ſi mouet ꝙ moueat ī īſtāti:ẜm hoc ergo remotis predictis obiectionibus procedit dernoſtratio Aꝝ ¶ Amp̄. nullus motus qͥeſt a mouente corporeo pōt eſſe ꝯtinuꝰ ⁊ regl̓arꝭ:eo ꝙ mouens corporale in motu locali mouet attrahendo vel expellendo. id aūt qd̓ attrahitur vl̓expellitur: non in eadem diſpoſitione ſe habet admouentem a principio motus uſqꝫ ad finem: cuꝫquādoqꝫ ſit propinquius qn̄qꝫ remouetius: et ſicnullum corpus poteſt mouere motum continuū⁊ regularem. motus autem primus eſt continuuſ⁊ regularis: vt probatur in .viij. ph̓icorum: igiturmouens primum motum non eſt corpus. ¶ Iteꝫnullus motus qui eſt ad finem qui exit de potētiain actum poteſt eſſe perpetuus: quia cum peruētum fuerit ad actum: motus quieſcit: ſi ergo motus primus eſt perpetuus: oportet ꝙ ſit ad finemqui ſit ſēper: ⁊ omnibus modis in actu: tale aūt n̄eſt aliqd̓ corpus neqꝫ aliqua virtus in corpore: cūoīa huiuſmodi ſint mobilia per ſe vel per accidēsigitur finis primi motus non eſt corpus neqꝫ virtꝰin corpore. finis autem primi motus eſt primummouens quod mouet ſicut deſideratum. hoc aūteſt deus: deus igitur neqꝫ eſt corpus neqꝫ virtusin corpore ¶ Quanuis autem falſum ſit ſecundum fidem noſtram ꝙ motus celi ſit perpetuus:ut īfra patebit: tamen verum eſt ꝙ motus ille nōdeficiet neqꝫ propter impotētiā motoris neqꝫ propter corruptionem ſubſtātie mobilis: cum non videatur motus celi per diuturnitatem tēporis lēteſcere. vnde demonſtrationes predicte ſuam efficatiam non perdunt. Huic autem veritati demonſtrate concordat diuina auctoritas. Dicitur auteꝫIo. iiij. Spiritus eſt deus: ⁊ eos qui euꝫ ado: ī ſpi.⁊ ve. ado. oꝫ. Dicitur etiaꝫ pͥmo Thimotꝭ. primoRegi ſeculorū immor. inui. ſoli deo. Et Ro. prīo.Inuiſibilia dei per ea que fa. ſunt intel. conſpi.Que enim nō viſu ſed intellectu conſpiciuntur incorporea ſunt. Per hoc aūt deſtruit̉ error pͥmoꝝph̓oꝝ naͣturaliū qui nō ponebāt niſi cās materiales: ut ignē uel aquā vel aliqͥd huiuſmōi: ⁊ ſic prima reꝝ pͥncipia corpora dicebant: ⁊ eadem vocabant deos. Inter quos etiam quidā fuerūt ponentes cauſas mouentes amicitiam ⁊ litē: qui ēt propter predictas rationes confutantur. nam cum lis⁊ amicitia ſint in corporibus ẜm eos: ſequetur prima principia mouentia eſſe virtutes in corpore.Ipſi etiam ponebant deum eſſe compoſitum exquattuor elementis ⁊ amicitia: per quod datur intelligi ꝙ poſuerunt deuꝫ eſſe corpus celeſte. Interantiquos autem ſolus Anaxagoras ad veritateꝫacceſſit ponens intellectum mouentem omnia ſeparatum. ¶ Hac etiam v̓itate redarguūt̉ gētiles