Primus

quid violentum ⁊ preter naͣm inuenitur: aliquidſibi additum hꝫ. nam qd̓ eſt de ſubſtantia rei nōpoteſt eſſe violentuꝫ neqꝫ preternaꝫ. ¶ Amp̄. neceſſitas coactionis ē neceſſitas ex alio vel ab alio.in deo autē non eſt neceſſitas ex alio: ſed eſt per ſeipſū neceſſariū ⁊ cā neceſſitatꝭ alijs: igitur in eo nihil eſt coactū. ¶ Adhuc vbicunqꝫ eſt aliquod violentum: ibi poteſt eſſe aliquid preter illud qd̓ reiper ſe conuenit. nam violentum contrariatur eiquod eſt ſecundum naturam: ſed in deo non eſtpoſſibile aliquid eſſe preter id quod ſecundum ſeei conuenit: cum ſecundum ſe ſit neceſſe eſſe ut on̄ſum eſt: non poteſt igitur in eo eſſe aliquid violentum. ¶ Item omne in quo eſt aliquid violentuꝫ:vel in naturale: natum eſt moueri ab alio. naꝫ violentum eſt cuius principium eſt extra: nil conferēte vim paſſo. deus autem eſt omnino immobilisut oſtenſuꝫ eſt: igitur non poteſt in eo eſſe aliquidviolentum vel in naturale.¶ Ꝙ deus non eſt corpus. .XX.X predictis āt oſtēditur ꝙ deus non ē corpꝰ. Oē ē corpAcū ſit cōtinuū cōpoſitū ē ⁊ ꝑtes habēsdeꝰ autem nō eſt cōpoſitꝰ ut on̄ſū ē: igit̉ corpꝰ nō ē¶ Preterea oē ꝙͣtū ē aliqͦ mō ī potētia nā ꝯtīuuꝫē potētia dīſibile ī infinitū. nūerꝰ āt ī īfinitū ē augmtabil̓. oē āt corpꝰ ē ꝙͣtū gͦ oēcopꝰ ē ī potētia. deāt n̄ ē ī potētia ſed actꝰ purꝰ ut on̄ſū ē: ergo deꝰ n̄ ēcorpus. ¶ Adhuc ſi deꝰ ē corpus oꝫ ꝙ ſit aliquodcorpus naͣle. nam corpus mathematicum nō eſt ꝑſe exiſtens ut ph̓s ꝓbat: eo ꝙ dimenſiones accidētia ſūt. non āt eſt corpꝰ naͣle cū ſit īmobil̓ ut oſtēſū ē. oē aūt corpus naturale mobile ē: deꝰ igit̉ n̄ ēcorpus ¶ Amp. oē corpus finitū ē: qd̓ tā de corpore circulari ꝙͣ de recto ꝓbat̉ in prīo ce. ⁊ mū. qd̓āt corpus finitū intellectu ⁊ imaginatōe trāſcēde̓poſſumꝰ: ſi igit̉ deꝰ ē corpus: intellectꝰ ⁊ imaginatio nr̄a aliquid maius deo cogitare pn̄t: ⁊ ſic deusnō ē maior ītellectu nr̄o: qd̓ eſt in conueniens: n̄ ēigit̉ corpꝰ ¶ Adhuc cognitio intellectiua certior ēꝙ ſenſitiua. inuenit̉ āt aliqͥd obiectū ſenſus in reꝝnaͣ: ergo ⁊ intellectu ſed ẜm ordinē obieētorū ē ordo potētiaꝝ ſicut ⁊ dīſtinctio: ergo ſuꝑ oīa ſēſibilia ē aliqͥd ītelligibile in reꝝ naͣ exiſtēs. oē āt corꝑin rebus exn̄s ē ſenſibile: igit̉ ſuꝑ oīa corpora ē aliquid acciꝑe nobiliꝰ: ſi igit̉ deus ē corpꝰ: n̄ erit pͥmū⁊ maximū ens ¶ Preterea quolibet corꝑe n̄ viuēte viuens ē nobilio. quolibet āt cōꝑe viuente ſuavita eſt nobilior: cū ꝑ hoc hēat ſupra alia corꝑnobilitatē: id ergo quo nihil ē nobiliꝰ: cōpus n̄ ēthoc at ē deus ergo n̄ ē corpꝰ. ¶ Itē inueniūt̉ rōesph̓oꝝ ad idē on̄dendū ꝓcedentes ex et̓nitate motꝰ: ī hūc modū. In oī motu ſēpit̓no oꝫ ꝙ pͥmū mo

uens nō moueat̉ neqꝫ ꝑ ſe neqꝫ pͦ accidēs: ſic̄ ex ſupradictis pꝫ. corpꝰ at celi mouet̉ circulariter motu ſempiterno. ergo pͥmꝰ motor eiꝰ n̄ mouet̉ neqꝫper ſe neqꝫ ꝑ actidēs: nullū āt corpꝰ mouet localit̓niſi moueat̉: eo ꝙ oꝫ motū ⁊ mouēs eē ſil̓: ⁊ ſic cōpus mouēs moueri oꝫ ad hoc ꝙ ſit ſil̓ cum corꝑemoto. Nulla ēt v̓tus ī corꝑe mouet niſi ꝑ accidesmoueatur: qͥa moto corꝑe mouetur ꝑ accn̄s virtus corꝑis: ergo pͥmꝰ motor celi nō ē corpꝰ: neqꝫ v̓tus ī corꝑe. hoc aūt ad qd̓ vltīo reduciturmotꝰ celi ſic̄ ⁊ primū mouēs īmoqͣile ē deꝰ: deꝰigr̄ n̄ ē corpꝰ ¶ Adhuc nl̓a potētia īfinita ē potētia ī magnitudīe: potētia primi motorꝭ ē potētia īfinita: ergo n̄ ē ī aliqͣ magnitudīe: ⁊ ſic deꝰ qͥeſt pͥmꝰ motor neqꝫ ē corpꝰ neqꝫ ē v̓tꝰ in corporePria ſic ꝓbat̉. Si potētia alicuiꝰ magnitudīs ē īfinita: aut gͦ eit magnitudīs finite aut īfiite magnitudo īfita nl̓la ē: ut ꝓbat̉ ī. iij. ph̓icoꝝ: ⁊ ī pͥmo ce.⁊ mū. magnitudinis āt finite nō ē poſſibile eē potētiam infinitā: ⁊ ſic ī nulla magnitudine pōt eſſepotētia īfinita. Ꝙ aūt ī magnitudine īfinita nonpoſſit eē potētia īfinita: ſic ꝓbatur. Equaleꝫ effectū quē facit potētia mino tꝑe maiori: facit potentia maior tꝑe mīori qͣliſcūqꝫ ſit ille effectꝰ ſiue ſitẜm alteratiōeꝫ: ſiue ẜm motū: localem ſiue quencunque alium motum: ſed potentia infinita eſtmaior oī potētia finita: gͦ oportꝫ ꝙ ī mīori tēporeꝑficiat effectum uelociꝰ mouēdo ꝙ potētia q̄cūqꝫfinita. Nec pōt eē ꝙ ī minori quodā ſit tempore:relinquitur igitur ꝙ hoc erit ī indiuiſibili tēporis⁊ ſic mouere ⁊ moueri ⁊ motus erunt in inſtanticuius contrarium demonſtratum eſt in. vi. phiſicorū. Ꝙ āt nō poſſit potētia īfinita magnitudiniſfinite moue̓ ī tꝑe: ſic ꝓbat̉. Si potētia īfinita q̄ ē: aaccipiatur pars eius q̄ ē. a. b. ꝑs igitur iſta mouebit in tēpore maiori. oportebit tn̄ eē aliquaꝫ ꝓpoͣtionē hꝰ tp̄ris ad tp̄s ī qͦ mouet tota potētia: cumvtrūqꝫ tp̄s ſit finitū. Sint igitur hec duo tp̄ra ī d̓culpa ꝓportōe ſe ad īuicē hn̄tia. nō .n. ꝙͣtū ad hācrōem differt iſtā l̓ aliaꝫ ꝓportōeꝫ dice̓. Si āt addatur ad potētiā finitā p̄dictā: diminui oportebit d̓tp̄re ẜm ꝓportionē additōis ad potētia finita: cūmaior potētia ī mīori tp̄re moueat: ſi ergo addatur decuplū illa potētia mouebit ī tp̄e qd̓ erit d̓cima ꝑs tēporis in qͥ mouebat pͥma ꝑs accepta infinite potentie .ſ. a. b. ⁊ tn̄ hec potentia q̄ eſt decuplū eius eſt ꝓportio finita: cū hēat ꝓportōem det̓minatā ad potētiā finitā. Relīqͥt̉ igꝭ ꝙ ī eodē tp̄emouet potētia finita ⁊ īfinita qd̓ ē īpoſſibl̓e: n̄ igr̄potētia īfinita magnitudīs finite poteſt moue̓ intēpore aliquo. Ꝙ aūt potētia pͥmi motoris ſit infinita: ſic ꝓbatur. Nulla potētia finita pōt moue̓tempore infinito: ſed potentia primi motoris mouet tempore infinito: quia motus primus eſt ſēpiternus: ergo potentia primi motoris ē infinita