Druckschrift 
3 (1488)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

De conceptibus

originis ſeruili neceſſitate nequeūt abaīma ꝓcedere qͣꝫuis alique neceſſario forment̉ vt prime cōplacētie. cōſequētes primas apprehēſiones. que habent laudem vituperiū ſicut nec formalē arbitrijlibertatē. Conceptōes affectiue rationales et intellectuales vt rationales ſunt intellectuales differūt in nobilitate libertate a brutalibꝰ ſeruiles ſunt impetꝰconſequētes obiectales. ſic ille procedunt ſed a libertate volūtatis qualicūqꝫ ſed arbitrij libertate. que poteſt agere agere. aut in ſuſpenſo ſe tenere poſt pn̄tationē obiecti. quāuis hec cōditio ſitde libertate volūtatis ſimplicit̓ ſed ex imꝑfectōe ꝯſurgit in actibꝰ ſuis. qui poſſunteſſe eſſe. propterea libertas arbitrij/ponit̉ in deo ad intra. ſed bn̄ ad extra. Fitautē ſuſpēſio vel negatiue nihil volendovel poſitiue ſe ad alia diuertendo. vel ẜmaliquos. actū exꝑimentalē mediū intervelle nolle. Conceptōes affectiue duos habent ſinus vel vētriculos in vtero ratōnalis anime. nomināt̉ a philoſophis theologis cōcupiſcibilis iraſcibilis vnde gignūtur prodeūt om̄es aīme paſſiones. circa quas ſunt virtutes. ſub temꝑantia fortitudine cōſtitute. per prudētiedirectōem fiant cōformes recte ratōi queregula eſt agibiliū humanorū. Conceptiōes affectiue/ pn̄t circa rem eadem diuerſificari/ et circa diuerſas vniri virtuteratōnalis anime/ ſicut in cognitiua ſic etin affectiua nec in iſtis eſt mendaciū. Determinatio autē volūtatis ad primū velle fit niſi a ſeipſa formale illud velle. ſicut determīatō diuine volūtatis ad extrareſpicit determinatōnē in effectu. propterea ſi futurus ſit effectus dicit̉ determinate erit ſed de poſſibili. quin ſemꝑ ante poſitōem fieri poſſit Conceptiones affectiue vehementiores ſunt efficaciores ceteris paribus qͣꝫ cognitiue/ īmoſine eis languidi ſunt cōceptus cognitiuivelut inertes mortui. Et id̓o nobilioresdici debent. ſicut voluntas in homīs regno principat̉/ propterea lex et prophetependēt ex dilectiōe ſeu charitate. de cordepuro. et conſcīa bona fide non ficta. Sequitur octauaet vltima partitio appropriata cōceptibꝰmentis ẜm cognitōem practicam.

¶Onceptus homīs vt homo eſt. diccitur proprie de cōceptu mentalicognitiuo. licꝫ ad affectū extendatur Conceptus cognitiuus ſimplex eſtactus entis. et verbū eiꝰ naturaliter repn̄tans obiectū nomīe eius declarās obiectum ip̄m. Sic inueſtigauit auguſtinꝰverbū ſeu cōceptū ītelligētie noſtre verbūin diuina trinitate. hoc verbū eſt alicuius idiomatis. ſed ſimile apud om̄es. necin ipſo cadit eqͥuocatio qualiſcūqꝫ.ceptus interiores in vtero mentis naturaliter ſignificātes. ſuffeciſſent pro ſtatunature deſtitute ad cōſecutōem ſentētiaꝝphiloſophicaliū ſi fuiſſent inueta nomina ad placitū ſignificātia vnde Grāmatica Logica Rhetorica ſumpſerūt initiūproceſſit inde diſtinctio de intentōibꝰ primis. ſcd̓is in anima. Dicūtur enī conceptus eſſe intentōes. quaſi intus tentōes.Intentio ſecūda dicit̉ que rep̄ſentat cōceptus vt genus. ſpecies/ noīa cōceptuum. Conceptus mentales ab exordiohabiti ſunt. per ſolā obiectorū apprehenſionē naturalē ſed etiā ſuꝑnaturalēinfuſionē ex quibꝰ potuerūt formari varijcōceptus cōplexi interius hinc exteriusnoīa ad placitū ſignificātia inſtitui ꝓpterciuilē inter hoīes cōicationē in amoredatā. Conceptus vero taliū noīm ſuntnaturales/ nec rep̄ſentant ad placitū. niſi diſcurſum. qͣꝫuis imꝑceptibilē quiaꝑcipitur vox extra meminit intellectꝰ. adquid ſignificandū fuerit impoſita de quoconceptū nouū formauit. Cōfirmat hocverbū textus geneſis. de adā qui vocauitres adductas/ nominibꝰ ſuis. Conceptmetaphyſicales preceſſerūt viā naturaliscognitiōis vel adqͥſitōnis cōceptus grāmaticales vel logicales. licet econuerſo ſitvia diſcipline ſeu cōmunis deductōnis.Aſt autē proceſſus naturalis adqͥſitōnisin pͥmis inuētoribꝰ. quia prīo per ſenſusacceperūt accn̄tia cum ſubiectis ſecum inuolutis/ ſecūdo abſtraxerūt quidditatesrerū/ ab hic et nūc/ et denudauerūt ab accidētibꝰ ſubſtātias. tertio impoſuerūt apd̓ſemetipſos verba mentalia. que quidditates huiuſmōi rep̄ſentarent. Et ita fuit ineis logica quedā mentalis priuſqͣꝫ vocal̓:aut ſcripta. īmo grāmatica prius itapoſita eſt. quę minꝰ aſpicit res. qͣꝫ logica.quia fundat ſe et ſuos modos ſignificādi

hh

Q