De caſu quodā vtiliter reſoluto
ẜm cuiuſlibet fantaſiā Ponamꝰ corā oculis bellū aliquod mortiferū licitū tn̄. vbimille hoīes trucidāt̉. Attendamꝰ ſiml̓. qͦt⁊ quanti ſunt viri eccleſiaſtici. quoꝝ actōnes potuerunt dici cauſe per accidens talis cedis. alter dedit conſiliū ꝙ patria defenderet̉ vi armata. alter predicauit ⁊ hortatus eſt milites viril̓r agere. alter pecunias aut cibos miniſtrauit aut forſan armadedit. ⁊ talia ſine numero potuerunt fierietiā ꝑ eccleſiaſticos. abſqꝫ quibꝰ auxiliatoribꝰ vel hortātibꝰ/ forte bellū nō fuiſſet.Decimatertia ¶ Conſiderandū igitur ꝙhec conſeq̄ntia nō valet Iſte fuit cauſa ꝑaccidēs mortis vel mutilatōis alicuiꝰ hominis. ergo ipſe eſt homicida vel irregl̓aris. Similiter fieret applicatio ad materiā excōicationū pro tollēdis multorumſcrupulis in ꝑticipatōne vel cōſilio. ſed hͦmelius ſeꝑatim poterit declarari ¶ Decimaquarta ¶ Concludēdo ſub correctiōemelius ſentientiū videt̉ ꝙ ex p̄dicto caſuſic cōſiderato/ nō eſt dicenda irregl̓aritasfuiſſe cōtracta neqꝫ pctm̄ ꝯmiſſuꝫ ¶ Corollariū pro regula. Elici tandē poteſt exp̄miſſis ꝑ modū regule. ꝙ irregl̓aritas cōtrahit̉ ex homicidio vel mutilatiōe ⁊ nonaliter/ qn̄ occidens vel mutilās/ fecit actūex quo nata eſt de ꝑ ſe vel vt cōiter ſeu probabiliter ſeqͥ mors hominis ſeu mutilatio. ſiue talis actus ſit licitus; ꝓut in iudicibus ⁊ belligerātibꝰ ꝓ republica. ſiue ſitillicitus de genere vel ex intentiōe Uidet̉enī ꝙ iſta notificatio ſit ſufficiēs tā apd̓theologū qͣꝫ apd̓ iuriſtā. Niſi forte iuriſtaaliqͥs ponat aliquā hmōi irregularitateꝫfundatā a legiſlatore/ propter ſolū terrorem incutiendū homībꝰ. ⁊ nō rōe delictinec ratōe miſterij. quo caſu talis difficulter poterit diſtinguere caſus aliquos generaliter. ꝑ qͦs diceret ꝯtrahi irregularitatem ex homīcidio. ⁊ ꝑ alios oīno ſil̓es velgrauiores non cōtrahi. ¶ Finit¶ Caſus quidā pulcre ⁊ vtiliter reſolutus ꝑ Ioh̓. de gerſonUidā ſcholaris pariſien̄ audiuerat ex fama volāte ꝙ falſarij litteraꝝ apl̓icarū vel deqiure vel alias de facto erāt excōicati. Scholari iſti pariſius exiſteti allata eſt de curia romana vna
gratia expectatiua in qua erat incorrectōin orthographia vnius vocabuli vbi prolittera e ponebat̉ littera o. Scholarꝭ iſteerat ſcrupuloſus. ⁊ timebat corrigere vocabulū illud ꝓpter cenſurā apoſtolicā. nihilominꝰ correxit ipſum ſolūmodo diſcōtinuando litterā o. ⁊ faciendo de ipſa e ꝑleuem tractū canipuli. ⁊ erat correctio imperceptibilis. ¶ Poſtea ſcholaris iſte adcautelā ⁊ pro pacificatōe ſcrupuli/ confeſſus eſt cuidā idoneo ſacerdoti. qui ſacerdos dixit ſibi ꝙ talis correctō nō erat falſatio littere apoſtolice ſed emendatio Exquo temꝑe ſcholaris iſte fuit ſatis pacificatus in ſua conſciētia ¶ Tandē labentibus aliquibus temꝑibus ſcholarꝭ iſte ꝓmotus eſt ad ſacerdotiū/ et celebrauit fereper triennium. nullū faciens ſcrupulū deiſta materia/ donec ſtudendo ſummā confeſſoꝝ inuenit ibi que ſequūtur Hoſtien̄.li. v. R. xx. de crimine falſi ꝑa. ij. qualiterſub ꝑa. porro ſed hodie. Hodie inqͥt preceptum eſt ꝙ litteris domini pape nec inmagno nec ī modico audeat quis manūimponere. etiam vnicā litterā vel punctūvnicum corrigendo. exceptis officialibꝰquibꝰ hoc cōmiſſum eſt. alioquin manūapponens ex canone lato in curia ipſo facto ſententiā excōmunicatōis incurrit. q̄nō poteſt ꝑ aliquē citra ſedē apoſtolicamrelaxari. ¶ Quapropter querit̉ vtrū propter iſtam conſtitutiōem dictus ſcholarꝭincurrerit ſententiā excōicationis ⁊ conſequēter irregularitatē immiſcendo ſe diuinis? De iſta queſtiōe quidā ad paucaaſpicientes. vel nimis ruditer ſentientesdixerūt primo ſuper hoc verbo. manū apponere. deinde ſuꝑ hͦ v̓bo corrigēdo Suꝑiores tamen litterati quibꝰ eſt epikreyamoraliter cōmiſſa iudicialiter vel doctrinaliter/ necnō theologi/ p̄ſertim licentiati. ⁊ in foro conſcientie habentes gnomicam. hoc eſt virtutem ſuperiorem interp̄tatiuam ſecundum leges diuinas et eternas. dicerent iudicio meo ꝙ hec verba debent intelligi prout includunt in ſua ratiōe ſeu ſignificatōe formali deformitatē⁊ maliciā. hoc eſt ꝙ talis appoſitō vel correctio facta ſit ex malicia vel cōtēptu Alioquin cadūt puri litterales ⁊ rudes in incōueniētia ⁊ abſurditates pl̓imas vt ꝙ recipiens bullam apoſtolicam ⁊ manu contrectans ⁊ eam ſcholaribus ſuis exhibēs