Druckschrift 
2 (1488)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

De pctō veniali eiꝰ cognitiōe

LI

ſenſibilis motiua. ad idē mouet ad qd̓vis cōcupiſcibilis iraſcibilis. ſꝫ ab eisdiffert. Prīo qꝛ ſꝑ appetit delectabilia ſunt corꝑi. ei nociua ſunt refugit.Concupiſcibilis vero iraſcibilis/ beneverſant̉ mouēt̉. etiā circa bonū vel malū delectabile nec nociuū corꝑi. Secundo qꝛ ſenſualitas/ magis corꝑi cōiungit̉.eſtqꝫ magis ad carnem dep̄ſſa Et ſicut inbrutis ita in hoīe/ ſuo ꝓprio motu mouet̉nec aliqͣ lege ſtringit̉. quin ſꝑ in appetitureꝝ ad corpꝰ ꝑtinētiū/ moueat̉ Nobiliustn̄ eſt in hoīe qͣꝫ in brutis qꝛ in hoīe eiuenit aliqͣliter ſubiectā eſſe obediētē voluntati rōni. Sed cōcupiſcibilis iraſcibilis/ cōiungūt̉ rōni. ꝓut ſunt in homine rōne frenant̉ ac regūt̉ virtutibꝰ inipſis fundāt̉. vt tꝑantia eſt in ꝯcupiſcibili. fortitudīe eſt in iraſcibili Uisſenſibilis motiua/ mouēs corꝑalit̓. diuidit̉ in virtutē naturalē. in vitalē. in aīaleꝫPrima ſcꝫ naturalis motiua eſt humoꝝmediātibꝰ arterijs radicātur in epate.hoc ſpm̄ naturalē. Scd̓a ſcꝫ vitalis/ eſtmotiua pulſuū mediātibꝰ arterijs. radicant̉ in corde. hoc ſpm̄ vitalē. Tertiaſcilꝫ aīalis eſt motiua mēbroꝝ mediātibꝰneruis. radicant̉ in capite. hoc ſpm̄aīalē. Et ẜm iſtoꝝ diuerſitatē vt videt̉ dicit̉ ſpūs naturalis vitalis. aīalis. qui tn̄vnꝰ idē eſt ī ſub̓a. licꝫ ẜm cōꝑatōeꝫ dictorum motuū diuerſificet̉ in ratione.De aliquibus potentijs anime rationalis.St inſuꝑ ſciendū quātū adpn̄tem materiā ſpectat ſuffi-ccit/ potētie aīe rōnalis ẜm ph̓ꝫprincipalit̓ ſeu primaria diuiſiōe diuidūtur in cognitiuā quā theologi intellectūvocant. ī motiuā quā theologi affectūnoīant. Tūc enī potētia aīe/ intellectꝰ d̓rqn̄ eſt apprehēſiua. Et volūtas d̓r qn̄ eſtmotiua. Itē ſciendū aīa qͣſdā vireshꝫ ſeꝑatas a corꝑe. ẜm qͣs innititurcorꝑi. licꝫ eis vtat̉ vtēte corꝑe. vt ſunt velle intelligere. Quaſdā vero hꝫ inſeꝑabiles a corꝑe maxime reſpectu hoīs qͣntumad oꝑatōem. qꝛ ſcꝫ aīa extra corpus/ eaꝝoꝑatōem exercere p̄t vt ſunt vires ſenſibiles de qͥbꝰ ſupra Habꝫ etiā aliqͥs quoad ſe dūtaxat vt ſunt. volūtas. libeꝝ aſbitriū. Aliqͣs vero hꝫ qͥbꝰ corꝑi ꝑmiſcet̉.

vt ſunt vis naturalis. vitalis. aīalis. dequibus ſupra tactum eſt. Uis motiue anime rationalis diuiditur.T inſuper ſciendū. vis motiua aīe rōnalis diuidit̉ imꝑa tiuā in conſiliatricē/ in affecti in cōſiliatricē affectiuā ſil̓. Primaeſt libeꝝ arbitriū ſinderiſis. ſcd̓a eſt.tertia eſt volūtas. qͣrta d̓r ipſe intellectuspracticus. De tribus primis ſolū exigitmateria preſens facere mentionēDe libero arbitrioIbeꝝ arbitriū ẜm Augu. d̓r facultas rōis volūtatis. eligitur bonū gratia exn̄te malumHgratia deſiſtēte. In diffinitōne/ ponit̉ vt cōſiliariꝰ. volūtas vt imꝑans. enī dicit aliqͥd bonū vel ma. volūtas facere vel facere īꝑat. Ex etiā diffinitōe ac etiā ipſa liberi arbitrijdenoīatōe/ claꝝ eſt libeꝝ arbitriū/ rōeꝫ volūtatē comp̄hēdit. Arbitriū eſt ipſiꝰrōis. libertas āt eſt ipſiꝰ volūtatis. Eſttn̄ circa hoc aduertendū libeꝝ arbitriūduplicit̓ conſiderari p̄t. Uno ſimpl̓rẜm ſe ſuā eēntiā. tūc libeꝝ arbitriū/ nihil addit ſupra rōem voluntatē. Et iſto ꝯſiderādo/ ꝓprie ſibi cōpeteret diſfinitio ſupra poſita. nec ꝓprie tūc deberetdici vis aīe rōnalis īꝑatiua Alio pōtcōſiderari ẜm qͥd ẜm qͣndā relatiōem. ettūc aliqͦ addit vltra rōem voluntatē qͥdē in rōe volūtate ponat aliquānouā qͣlitatē eſſe. ſꝫ ſolū qͣndā liberā naturalē aptitudinē facultatē concurrētierōnis volūtatis ad aliquē actū. tūcprie ſibi cōpetit diffinitio p̄dicta. ſcꝫ ēfacultas ſiue ꝯſenſus volūtatis rōnis.Et īportat ſeu dicit illa facultas qd̓damdominiū ad aliqͥd diſponendū faciēdūqd̓ eſt rōis tm̄ nec voluntatis tm̄. niſialia cōcomitāte cōtradicēte. Sicut perqd̓dam exēplū. ex cōcurſu virtutis manꝰ virtutis oculi/ reſultat poteſtas ſcribēdi. ad qd̓ tn̄ altera ip̄aꝝ virtutū ſe ſufficeret. Sic ex cōcurſu rōis volūtatꝭ/ reſultat q̄dā libertas/ ſiue quoddā dn̄iumad aliqͥd diſponēdū faciēdū. ad qd̓ altera ip̄aꝝ ſe ſufficeret. Et iſtud propͥedicitur libeꝝ arbitriū. tunc ꝓprie d̓r vis

I 4