De pctō veniali ⁊ eiꝰ cognitiōe
LI
ſenſibilis motiua. ⁊ ad idē mouet ad qd̓vis cōcupiſcibilis ⁊ iraſcibilis. ſꝫ ab eisdiffert. ¶ Prīo qꝛ ſꝑ appetit q̄ delectabilia ſunt corꝑi. ⁊ q̄ ei nociua ſunt refugit.Concupiſcibilis vero ⁊ iraſcibilis/ beneverſant̉ ⁊ mouēt̉. etiā circa bonū vel malūnō delectabile nec nociuū corꝑi. Secundo qꝛ ſenſualitas/ magis corꝑi cōiungit̉.eſtqꝫ magis ad carnem dep̄ſſa Et ſicut inbrutis ita in hoīe/ ſuo ꝓprio motu mouet̉nec aliqͣ lege ſtringit̉. quin ſꝑ in appetitureꝝ ad corpꝰ ꝑtinētiū/ moueat̉ Nobiliustn̄ eſt in hoīe qͣꝫ in brutis qꝛ in hoīe ei cōuenit aliqͣliter ſubiectā eſſe ⁊ obediētē voluntati ⁊ rōni. Sed cōcupiſcibilis ⁊ iraſcibilis/ cōiungūt̉ rōni. ⁊ ꝓut ſunt in homine rōne frenant̉ ac regūt̉ virtutibꝰ q̄ inipſis fundāt̉. vt tꝑantia q̄ eſt in ꝯcupiſcibili. ⁊ fortitudīe q̄ eſt in iraſcibili ¶ Uisſenſibilis motiua/ mouēs corꝑalit̓. diuidit̉ in virtutē naturalē. in vitalē. in aīaleꝫPrima ſcꝫ naturalis motiua eſt humoꝝmediātibꝰ arterijs q̄ radicātur in epate. ⁊hoc ꝑ ſpm̄ naturalē. Scd̓a ſcꝫ vitalis/ eſtmotiua pulſuū mediātibꝰ arterijs. q̄ radicant̉ in corde. ⁊ hoc ꝑ ſpm̄ vitalē. Tertiaſcilꝫ aīalis eſt motiua mēbroꝝ mediātibꝰneruis. qͥ radicant̉ in capite. ⁊ hoc ꝑ ſpm̄aīalē. Et ẜm iſtoꝝ diuerſitatē vt videt̉ dicit̉ ſpūs naturalis vitalis. ⁊ aīalis. qui tn̄vnꝰ ⁊ idē eſt ī ſub̓a. licꝫ ẜm cōꝑatōeꝫ dictorum motuū diuerſificet̉ in ratione.De aliquibus potentijs anime rationalis.St inſuꝑ ſciendū ꝙ quātū adpn̄tem materiā ſpectat ⁊ ſuffi-ccit/ potētie aīe rōnalis ẜm ph̓ꝫprincipalit̓ ſeu primaria diuiſiōe diuidūtur in cognitiuā quā theologi intellectūvocant. ⁊ ī motiuā quā theologi affectūnoīant. Tūc enī potētia aīe/ intellectꝰ d̓rqn̄ eſt apprehēſiua. Et volūtas d̓r qn̄ eſtmotiua. ¶ Itē ſciendū ꝙ aīa qͣſdā vireshꝫ ſeꝑatas a corꝑe. ⁊ ẜm qͣs nō innititurcorꝑi. licꝫ eis vtat̉ vtēte corꝑe. vt ſunt velle ⁊ intelligere. Quaſdā vero hꝫ inſeꝑabiles a corꝑe maxime reſpectu hoīs qͣntumad oꝑatōem. qꝛ ſcꝫ aīa extra corpus/ eaꝝoꝑatōem exercere nō p̄t vt ſunt vires ſenſibiles de qͥbꝰ ſupra Habꝫ etiā aliqͥs quoad ſe dūtaxat vt ſunt rō. volūtas. libeꝝ aſbitriū. Aliqͣs vero hꝫ qͥbꝰ corꝑi ꝑmiſcet̉.
vt ſunt vis naturalis. vitalis. ⁊ aīalis. dequibus ſupra tactum eſt.¶ Uis motiue anime rationalis diuiditur.T inſuper ſciendū. ꝙ vis motiua aīe rōnalis diuidit̉ ꝑ imꝑa¶ tiuā in conſiliatricē/ in affectiuā ⁊ in cōſiliatricē ⁊ affectiuā ſil̓. Primaeſt libeꝝ arbitriū ⁊ ſinderiſis. ſcd̓a eſt rō.tertia eſt volūtas. qͣrta d̓r ipſe intellectuspracticus. De tribus primis ſolū exigitmateria preſens facere mentionēDe libero arbitrioIbeꝝ arbitriū ẜm Augu. d̓r facultas rōis ⁊ volūtatis. qͣ eligitur bonū gratia exn̄te ⁊ malumHgratia deſiſtēte. In qͣ diffinitōne/ ponit̉ rō vt cōſiliariꝰ. ⁊ volūtas vt imꝑans. Rō enī dicit aliqͥd eē bonū vel malū. ⁊ volūtas facere vel nō facere īꝑat. Exqͣ etiā diffinitōe ac etiā ipſa liberi arbitrijdenoīatōe/ claꝝ eſt ꝙ libeꝝ arbitriū/ rōeꝫ⁊ volūtatē comp̄hēdit. Arbitriū eſt ipſiꝰrōis. libertas āt eſt ipſiꝰ volūtatis. ¶ Eſttn̄ circa hoc aduertendū ꝙ libeꝝ arbitriūduplicit̓ conſiderari p̄t. Uno mō ſimpl̓rẜm ſe ⁊ ſuā eēntiā. ⁊ tūc libeꝝ arbitriū/ nihil addit ſupra rōem ⁊ voluntatē. Et iſtomō ꝯſiderādo/ nō ꝓprie ſibi cōpeteret diſfinitio ſupra poſita. nec ꝓprie tūc deberetdici vis aīe rōnalis īꝑatiua Alio mō pōtcōſiderari ẜm qͥd ⁊ ẜm qͣndā relatiōem. ettūc aliqͦ mō addit vltra rōem ⁊ voluntatēnō qͥdē ꝙ in rōe ⁊ volūtate ponat aliquānouā qͣlitatē eſſe. ſꝫ ſolū qͣndā liberā ⁊ naturalē aptitudinē ⁊ facultatē concurrētierōnis ⁊ volūtatis ad aliquē actū. ⁊ tūc ꝓprie ſibi cōpetit diffinitio p̄dicta. ꝙ ſcꝫ ēfacultas ſiue ꝯſenſus volūtatis ⁊ rōnis.Et īportat ſeu dicit illa facultas qd̓damdominiū ad aliqͥd diſponendū ⁊ faciēdūqd̓ nō eſt rōis tm̄ nec voluntatis tm̄. niſialia cōcomitāte ⁊ cōtradicēte. Sicut perqd̓dam exēplū. ex cōcurſu virtutis manꝰ⁊ virtutis oculi/ reſultat poteſtas ſcribēdi. ad qd̓ tn̄ altera ip̄aꝝ virtutū ꝑ ſe nō ſufficeret. Sic ex cōcurſu rōis ⁊ volūtatꝭ/ reſultat q̄dā libertas/ ſiue quoddā dn̄iumad aliqͥd diſponēdū ⁊ faciēdū. ad qd̓ altera ip̄aꝝ ꝑ ſe nō ſufficeret. Et iſtud propͥedicitur libeꝝ arbitriū. ⁊ tunc ꝓprie d̓r vis
I 4