Compendiū theologie

bere bonū quod non habet. Quarta ſpecies eſt cum homo deſpectis ceteris appetit ſingulariter videri habere bonū quodhabet. ¶ Et eſt aduertendū ꝙ hic iactantia accipitur quantū ad interiorē cordisarrogantiam. Quia ſi caꝑetur iactantiaquātum ad exteriorē actum quo quis faſo ſe diceret vel laudaret habere bonū qd̓nō habet/ magis proprie ꝑtineret ad peccatum inanis glorie ⁊ etiā ad peccatū mēdacij qͣꝫ ad peccatum ſuꝑbie prout ſumit̉hic ⁊ a beato Gregorio. ¶ Iſtarum autēquatuor ſpecierū numerus ⁊ ſufficientiaſic ſumit̉. Dictum eſt ſuꝑbiam eſſe inordinatū proprie excellētie appetitū. Omnis autē excellentia accedit homini ratōne alicuius boni quod habet. Bonū autem quod habet homo/ tripliciter poteſtcōſiderari. Uno modo ẜm ſe. alio modoex parte cauſe qua habet̉. tertio modo exparte modi ip̄m bonum habendi. Reſpectu primi certū eſt ꝙ quanto bonū quodquis habet maius eſt; tanto ꝑ hoc maiorem excellentiā conſequit̉. Ex quo cōtingit ꝙ homo cuius appetitus inordinatevel vltra modū ſibi conueniētem/ in ſuāpropriā excellentiā tendit/ ſibi in animoſuo attribuit bonū quod nō habꝫ vel maius qͣꝫ habet ⁊ tunc eſt tertia ſpecies ſuꝑbie ſupra poſita. que eſt ſcilicꝫ cū quis iactat ſe habere bonū quod non habet. Reſpectu ſecūdi certum eſt ꝙ quādo homobonū quod habet. habet ex ſeipſo. ipſe excellentius habet qͣꝫ ſi haberet ab alio. Etex hinc procedit. ꝙ homo cuiꝰ appetitusinordinate ⁊ vltra modū debitum et ſibicōuenientē in ſuam propriā excellētiamtendit. illud bonum quod habet ab alioeſtimat in ſuo animo ⁊ ſibi attribuit habere a ſeip̄o. At quia duplicit̓ aliquis poteſt eſſe cauſa boni ſui. Uno modo efficienter. alio modo meritorie. ẜm hoc ſumūtur due prime ſpecies ſuꝑbie ſupra poſite. Nam ſi homo illud bonū quod a deohabet eſtimet ⁊ reputet ſe a ſemetipſo habere ⁊ ſic efficienter / tūc eſt prima ſpeciesſuperbie ſupra poſita. Si vero illud bonum quod a deo habet eſtimet ſe ⁊ reputet a deo habere ſed ſuis meritis. ⁊ ſic meritorie ⁊ tunc eſt ſecūda ſpecies. Reſpectutertij certū eſt ꝙ quāto aliqͥs bonū quodhabet excellentiori modo qͣꝫ alij poſſidettanto ꝑ hoc maiorē excellentiam conſeqͥ-

tur. Et hinc eſt ꝙ homo cuius appetitusinordinate ⁊ vltra modū debitum ⁊ ſibiconuenientē in ſuam propriā excellentiam tēdit illud bonū quod habet. eſtimatin ſuo animo ⁊ ſibi attribuit excellētiushabere qͣꝫ ceteri. ⁊ tunc eſt quarta ſpeciesſuꝑbie ſupra poſita. ſcilicꝫ cūquis deſpectis ceteris appetit ſingulariter videri habere bonū quod habet. ¶ Ex quibus apparet clara ſufficientia ſpecierū ſuperbieper Grego. aſſignata ¶ Eſt tamen aduertendum ꝙ ẜm diuerſos doctores. plures⁊ alie aſſignātur ſuperbie ſpecies. Hyeronimus aſſignat ingratitudinē ſpeciē ſuperbie. Auguſt. dicit ꝙ ſe excuſare de peccato cōmiſſo/ ad ſuperbiam ꝑtinet. Etiāpreſumptō qua quis tendit ad aſſequendum aliqͥd quod eſt ſupra ſe ad ſuperbiāꝑtinere videtur. Bernardus etiā duodecim gradus ponit ſuꝑbie qui ſunt. curioſitas. mentis leuitas. inepta leticia. iactātia. ſingularitas. arrogantia. preſumptō.defenſio peccatoꝝ. ſimulata conſeſſio. rebellio. libertas. peccandi conſuetudo.Sed qui debite conſiderat om̄es huiuſmodi ſpecies ſeu gradus ad quatuor ſpecies ꝑ Grego. vt tactum eſt aſſignatas/ reduci poſſunt/ et ſub eis comp̄hendūtur.Hyeronimus/ reducit̉ ad primā ſpeciemNNam pͥma ingratitudo de qua loqͥturquia ingratus ſibi proprie ⁊ in effectu attribuere videtur habere a ſemetip̄o illudbonū quod ab alio habet cū illud recognoſcere nolit. Excuſatō de peccatis. de qͣloqͥtur Auguſti. proprie ꝑtinet ad tertiāſpeciē quia ſic ſe excuſans videtur ſe iactare habere bonū quod nō habet ſcilicꝫ bonum innocētie. Preſumptō autem quaquis tēdit in id quod ſupra ip̄m eſt/ proprie ad quartā ſpeciē ꝑtinꝫ. ẜm quā quisappetit p̄ alijs ſingularit̓ videri ¶ Duodecim vero gradus ſuperbie quos ponitBernard̓. licet ẜm quid ⁊ ẜm modū accipiendi ipſius Bernard̓. ad ſuꝑbiam ꝑtineant. nō om̄es tamen accipiūtur ẜm ipſam propriā naturā ſeu eſſentiā ſuperbiecui aſſignātur. Sed ſumūtur aliqui tamẜm diuerſas hominū cōditōes. qͣꝫ ẜm cōparatōem ad gradꝰ hominū qui vel ſuntmaiores vel equales vel mīores. Non ſolum etiā in dictis duodecim gradibꝰ tangunt̉ ſpecies alique ſuꝑbie. ſꝫ etiā quēdāip̄am ſuꝑbiam antecedētia ⁊ quedā cōſe-

S