Druckschrift 
Super quarto Sententiarum
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

diſtinctioeſt contra naturale deſideriū eſt contra legēnature ſed zelus viri ad vxorē et axoris ad virum naturaſis eſt. qꝛ in oībus inuenitur. cūergo zelus ſit amor n̄ patiens conſortiū in amato. vid̓r ꝙ contra lege nature ſit. ꝙ pl̓esvxores habeant vnū virū Rn̄deo di. ꝙ ōnibus rebus naturaliter inſunt qͥdam principia qͥbus non ſolū operationes ꝓprias efficerepn̄t. ſed qͥbus etiā eas cōueīentes fini ſuo reddant. ſiue ſint actiones q̄ conſequatur rem aliquā ex natura ſui generis. ſiue conſequāt̉ exuatura ſpēi. vt magnēti cōpetit ferri deorſumex natura ſui generis. et attrahere ferrū exnaturā ſpei. ſicut ar in rebꝰ agentibus ex ncc̄itate nature ſunt principia actionū ipſe forma qͥbus oꝑationes ꝓdeūt ꝯuenientes fini. itain his q̄ cognitionē participat principia agedi: ſunt cognitio et appetitus. vn̄ oꝫ ꝙ in vicognoſcitiua ſit natural̓ ꝯceptio. et in vi appetitiua natural̓ inclinatio qͥbus operatio ꝯueniens generi ſiue ſpeciei reddat̉ ꝯpetēs fini. ſꝫqꝛ hō inter cetera aīalia rōeꝫ ſinis cognoſcitet ꝓportione operis ad fine. iō natural̓ ꝯceptio ei indita qͣ dirigitur ad operandū ꝯuenienter lex naturalis vel ius naturale d̓r. in cederis āt eſtimatio natural̓ vocat̉. bruta em̄ exvi nature īpellūt̉ ad operandū cōuenientesactiones magis ꝙ regulent̉ q. ꝓprio arbitrio agentia. Lex gͦ natural̓ n̓l eſt aliud ꝙ ꝯceptio hoī naturaliter indita qͣ dirigitur ad ꝯuenienter agendū in actionibus ꝓprijs. ſiue copetant et ex natura generis. vt generare cōmedere et huiōi. ſiue ex naturā ſpēi vt rōcinari et ſil̓ia. oe āt illud qd̓ actione incōuenientēreddit fim. quā natura ex opere aliqͦ intēdit.contra lege nature eſſe d̓r. Pōt at actio n̄ conueniens eē ſini. vel printipali vel ſecundario.et ſiue ſic ſiue ſic. hͦ contingit dupl̓r Pno mōex aliqͦ qd̓ oīo inpedit fine. vt minia ſuꝑfluitas aut defcus comeſtionis impedit ſalutemcorporis qͣi principalē fine comeſtionis et bonam habitudine i negocijs exercendis q̄ ē finis ſecūdarius. Alio mō ex aliqͣ qd̓ facit difficile aūt minꝰ decentē ꝑuentionē ad fine principale vel ſecundariū ſicut mordinata comeſto ꝙͣtum ad tꝑs indebitū. Si gͦ actio ſit incōueniens fini qͣi oīo ꝓhibens fine principalemdirecte. per lege nature ꝓhibet̉ pͥmis p̄ceptis legis nature. q̄ ſūt in operabilibꝰ ſic̄ ſuntcōes cōceptiones in ſpeculatiuis. Si āt ſit incompetēs fini ſecūdario qͥcunqꝫ mō aut principali ut faciens difficilē. vel minꝰ congruā ꝑuentionē ad ip̄m ꝓhibet̉. n̄ qͥdem primis pre.xxxiii.teptis legis nature. ſꝫ ſecūdis. q̄ ex primis deriuantur. ſicut ꝯcl̓ones in ſpeculatiuis ex pͥncipijs per ſe notis finē hn̄t. et ſic dicta actiocontra legem nature eē d̓r Matrimoniū gͦ hꝫꝓ fine principali prol̓ procreationē et educationem. q̄ qͥdem finis competit hoī ẜm naturāſui generis. vnde et in alijs aīalibus eſt coīs.vt d̓r in viij. eth̓. et ſic bouū matrimonij aſſignatur proles. ſed ꝓ fine ſecūdario vt d̓t ph̓s.hꝫ in hōibus ſolis cōicationē operū. q̄ ſūt nctāriā in vita. vt ſupra dcm̄ eſt. et ſcd̓m hoc fidēſibiinuicē dn̄t. q̄ eſt vnū de bonis mrionij. Hꝫvlterius aliū fine inqͣtū in fidelibus eſt .ſ. ſignificationem criſti et ecce. et ſic bonū mtīonijd̓r ſacr̄n. vnde primus finis rn̄det matrimonio hoīs inquantū eſt animal. ſecundus inquantū eſt homo. tercius inquantū eſt fidel̓Pluralitas ergo vxorum neqꝫ totaliter tollitneqꝫ aliqualiter impedit primū finē. cū vnusvir ſufficiat pluribus vxoribus fecūdandis ⁊educandis filijs ex eis natis. Sed ſcd̓m ſine:et ſi non totaliter tollat tamē multū impedit.eo ꝙ non facile p̄t eſſe pax in familia vbi vniviro plures vxores iungūtur cū non poſſit.nus vir ſufficere ad ſatiſfaciendū pluribus vxoribus ad votū et quia oōītatio pluriū in vnooffitio cauſat litem. ſicut figuli corrixant̉ adinuicem. et ſimiliter plures vxores vnius viri. Tercui āt finem botaliter tollit. eo ꝙ ſicutcriſtus eſt vnus ita eccayna. et ideo patet exdictis ꝙ pl̓alitas vxoꝝ eſt qd̓āmodo cōtralegē nature et qd̓āmodon̄. Ad. j. gͦ di. ꝙconſuetudo n̄ pretudicat legi nature quantuꝫad prima precepta ipſius. q̄ ſūt qͣi coēs aī cōceptiones in ſpeculatiuis. ſed ea que ex iſtistrahuntur vt concluſiones conſuetudo augetvt tulliꝰ d̓t in ij. rethor; et ſil̓r minuit et huiuſmodi eſt preceptū legis nature de vnitare vioris. Ad ſecundū dicendum. ꝙ ſicut dicittulliꝰ. res a natura profectas et a conſueditune approbatas legū virtus et religio ſanxit.vnde patet ꝙ illa q̄ lex naturalis dictat qͣi exprimis principijs legis nature deriuata n̄ hn̄tvmmi coactiuam per modum precepti abſolube. niſi poſtquā lege diuinā et humana ſancita ſunt. et hoc eſt quod dicit auguſtinus. ꝙnon faciebant contra preceptum. quia nullalege erat prohibitum. Ad tercium patetſolutio ex dictis. Ad quartum dicendum. ꝙ ius naturale multipliciter accipitur. Primo enim ius aliquod dicitur naturale ex principio. quia a natura eſt inditum.et ideo ſic diffinit tullius in. ij. rethor. dicens