LibriCertij
Tertio ſic ẜm om̄es theologos aliqd̓ eſt pctm̄ex malicia aliqd̓ ex ignorantia. Tūc quero anpeccans ex malicia habet noticiā tā vniuerſalē ꝙͣ particularē aūt tm̄ vniuerſalē ſi pͥmo mōhabet̉ ꝓpoſitū: qꝛ habēs tā vniuerſale ꝙͣ particularē noticiā pōt ex malicia facere ꝯtra vtrāqꝫ. ſi ſcd̓o mō ita peccās ex ignorantia hꝫ noticiā vniuerſalē ſicut peccās ex malicia: qꝛ peccans ex ignorātia ſcit tales maiores oē iuſtuꝫeſt faciendū oē bonū eſt faciēdū oē qd̓ deo placet ⁊c̄. ſꝫ ignorat minores puta ꝙ hͦ eſt iuſtu: hͦeſt honeſtū: hͦ eſt placitū deo. ſi igitur peccansex ignorantia nō tunc plus ſciret equalem ſcientiā haberet peccās ex malicia ⁊ ignorantia⁊ ita equaliter vnꝰ peccās ex malicia ſic̄ aliusigit̉ eodē modo. Si dicas in ſciētia vniuerſaliſunt gradus. Contra. aut ītelligis ꝙ ſunt gradus reſpectu eiuſdē ꝓportionis: qꝛ ſcientia: inpeccāte ex malicia eſt intenſior ꝙͣ in peccanteex ignorantia. ⁊ hoc nihil ad ꝓpoſitū: qꝛ ſiue ītenſior ſiue nō ſemꝑ ignorās pōt habere noticiā vniuerſalē aut reſpectu diuerſarū ꝓpoſitionū vniuerſaliū: ⁊ tunc adhuc ſtat argumētūp̄dictū: qꝛ oēm noticiā quarūcūqꝫ ꝓpoſitionūvniuerſaliū quā hꝫ peccans ex malicia poteſthabere peccans ex ignorantia. igitur ſolū differūt penes cognitōem particulariū. Quartoſic ẜm cōiter opinātes contrariū natura angelica nō poteſt tranſmutari: tunc ſicut angelusmalus īducit hoīes ad pctm̄ ⁊ vult efficacitereos peccare: ⁊ tn̄ ip̄e hꝫ noticiā vniuerſalē iſtius nullus eſt inducēdus ad faciendū cōtra p̄cepta dei ſui. Tū qꝛ hec videtur per ſe nota ethabet noticiaꝫ particularē iſtius pctm̄ ad qd̓homo inducit̉ per angelū malū eſt contra preceptū dei ſui: qꝛ non videt̉ rationale ab eo negare noticiā ꝓpoſitionū vniuerſaliū quarumnoticiā habent hoīes cōiter ⁊ tamē facit contrariū. igit̉ ⁊cͣ. Si dicas ꝙ bene habet noticiāſpeculatiuā ꝓpoſitionū: ſed nō practicā. Contra. illā habuit aliqn̄ ⁊ nō pōt tranſmutari perte. igitur ⁊cͣ. Preterea. ſi corrūpat̉ q̄ro a quo;nō a paſſione: qꝛ talis nō eſt in angelo. igitur amalicia: ſꝫ illa preſupponit noticiā practicā tāmaioris ꝙͣ minoris ſicut prius pꝫ. igit̉ ⁊cͣ. Quito ẜm ph̓m pͥmo poſterioruꝫ impoſſibile eſt ſil̓ſcire maiorē ⁊ minorē: ⁊ tn̄ ignorare concluſionē: qꝛ ẜm eū ſil̓ inducēs neceſſario cognoſcit: ſꝫaliquis incōtinens ſcit ꝙ nullū inhoneſtū eſtfaciendū: ⁊ ſcit euidēter ꝑ experientiā: qꝛ hͦ eſtinhoneſtū. igit̉ ſcit ꝙ hoc nō eſt faciendū: quiaſcit principia iſtius: ⁊ tn̄ facit cōtrariū ⁊cͣ. Sidicas ꝙ incontinēs hꝫ duas maiores: ſcꝫ ꝙ nl̓lū inhoneſtū eſt facienduꝫ ⁊ oē delectabile eſtfaciendū: ſub ſcd̓a maiore ſolū accipit minorē
ertijputa ꝙ hoc eſt delectabile. ⁊ iō ex iſtis tm̄ concludit ꝙ hoc eſt faciendū. Cōtra. īpoſſibile eſtꝙ ſil̓ aſſentiat illis maioribus: qꝛ iſti aſſenſusopponunt̉. ſil̓r dato ꝙ poſſit euidenter ſcire pͥmā maiorē minorē ⁊ cōcluſionē: tn̄ pōt facereoppoſitū illius qd̓ dictatū eſt a recta ratione.Sexto oſtendo ꝙ poſito ꝙ volūtas neceſſario cōformet̉ rationi in eliciēdo actū ꝙ voluntas nō erit liberior appetitu ſenſitiuo: qꝛ quando ſunt aliqua duo indifferētia q̄ poſſunt cauſari a diuerſis ſi vtrūqꝫ illoꝝ equaliter ⁊ equeneceſſario reſpiciat cauſalitate illoꝝ vtrūqꝫ illoꝝ eſt eque liberū. ſed poſita ypoteſi volūtaseque indifferēter ſe hꝫ ad nolle ⁊ velle: ⁊ equeneceſſario reſpicit cauſalitatē illoꝝ ſicut appetitus ſenſitiuus appetere ⁊ fugere: qꝛ mediāteſenſu apprehendete ꝙ hoc eſt nociuū vel delectabile appetitus ſenſitiuꝰ ſtatī fugit vel appetit: nec pōt reſiſtere: ita mediāte intellectuꝙ hoc eſt volendū vel nolendū volūtas ſtatimneceſſario vult vel nō vult: igit̉ eſt eqͣlis libertas vtrobiqꝫ. Si dicas ꝙ volūtas pōt impedire iudiciū rōnis ꝑ imperiū: qꝛ pōt imperare intellectui ꝙ cōſideret aliū vel aliud: ⁊ ita eſt libera reſpectu illius imperij qꝛ ī poteſtate ſua.Contra. aut intellectus dictat illud imperiuꝫeſſe eligendū aūt nō. ſi ſic voluntas neceſſariocōformat̉ illi volēdo imperiū. igit̉ hoc non eſtin poteſtate ſua. Si nō. igit̉ pōt voluntas aliquid velle qd̓ nō eſt dictatū a rōne cuius contrariū dicūt. Preterea. nō plus depēdet volūtas in volēdo ab intellectu ꝙͣ appetitus ſenſitiuus a potētia cognitiua: ſꝫ appetitus ſenſitinus pōt in actū ſuū facta aliqua ſola oſtenſione obiecti ſine om̄i indiuiduo vel dictamine.igit̉ multomagis pōt volūtas. Preterea. autactus intellectus neceſſario elicit̉ aut nō. ſi ſictūc in eſſentialiter ordinatis q̄ ſic ſe habent ꝙpoſito primo neceſſario ponit̉ ſcd̓m. Scd̓ꝫ noeſt in ptāte volūtatis niſi primū ſit in poteſtate volūtatis: ſꝫ dictante intellectu ꝙ tale īperiū ſit eliciēdū neceſſario elicit̉ ꝑ te. igitur iſtd̓imperiū nō eſt in poteſtate volūtatis. primo ſinō neceſſario elicit̉ actꝰ intellectꝰ: ſꝫ libere ſequit̉ idē ꝙ ille actus ītellectꝰ ſit pͥmo in ptātevolūtatis. Preterea illud imperiū ꝑ qd̓ voluntas pōt impedire iudiciū rōnis eſt actus volūtatis elicitus. igit̉ eſt ꝯformis recte rōni: ⁊ nōiſti iudicio rōnis cuiꝰ imperiū eſt deſtructiuū.certū eſt ꝙ ſi ſic nō eſſet eius deſtructiuū igit̉eſt cōformis alteri iudicio rōnis. ⁊ de illo iudicio quero ſicut de primo ex quo pōt īpediri ꝑ īperiū: hͦ nō erit ꝑ imperiū cōforme ſibi: qꝛ illudelicit̉ cōformit̓ recte rōni. igit̉ per aliqd̓ aliudimperiū ⁊ illud eſt actus: ⁊ ꝑ ꝯn̄s neceſſaris cō
Q