IIII⁊VQueſtiones

agens prius nō ꝓduxit: ⁊ modo ꝓducit: nō videtur eſſe niſi qꝛ expectat opportunitatē tꝑisad agendū: vel qꝛ erat prius impeditū ſicut dicit comentator octauo phiſicoꝝ ꝙ aliqͥs ꝑ antiquā volūtatē nō pōt aliqͥd d̓ nouo cauſare: ſꝫillud nihil valet: qꝛ volūtas pōt ſine noua mutatōe ex ꝑte ſui aliqͥd cauſare: poteſt em̄ aliqͥdnūc velle vel cras vl̓ iſta hora ꝓducere aliquēeffectū ⁊ ſemꝑ in tali volūtate p̄ſeuerare: ⁊ tūcpōt talē effectū ꝓducere ꝑ velle iſtud ꝯtinuatū ꝑ diē. iſtud aūt velle eſt cā partialis illiꝰ effectus extra ꝓducti. ⁊ ptꝫ: qꝛ qn̄ iſte effectꝰ ꝓducit̉ volūtas de nouo nō mutat̉: qꝛ eodē mōꝑ oīa ſe hꝫ in ꝓductōe illiꝰ effectus ſicut priusſicut ptꝫ ꝑ caſum poſitū. Tamē qn̄ volūtas denō volēte fit volēs mutat̉ ī receptōe volitiōisergo volūtas diuina ꝑ velle eternū pōt aliqͥdde nouo ꝓducere ſine aliqͣ mutatōe ex ꝑte ſui.Si dicas ꝙ ibi eſt mutatio tꝑis. Cōtra. ſi ſola volūtas mea eſſet ⁊ deus ⁊ nihil aliud penitus adhuc poſſet volūtas mea velle ⁊ nō velle⁊ ꝑ vnū velle diu ꝯtinuatū poſſet ꝓducere partialit̓ aliquē effectu ſicut pͥus dc̄m eſt: ſi tp̄s ſitergo tp̄s nihil facit ad mutatōeꝫ: ſꝫ ip̄amet volūtas. tn̄ bene dico ꝙ volūtas nr̄a ⁊ voluntasdiuina reqͥrunt neceſſario tp̄s in actu vel ī potētia ad hͦ ꝙ aliqͥd faciāt qd̓ pͥus nō fecerunt:qꝛ īpoſſibile eſt ꝙ deꝰ creet vnū angelū: ⁊ poſtillū ānihilet: ⁊ iterū reꝑaret ſine tꝑe in actu vl̓in potētia. Dico gͦ quātū ad ſcd̓m articulū ꝙdeus eſt pͥma cā immediate oīm q̄ ꝓducunt̉ acauſis ſcd̓is. Ꝙ aūt ſit īmediata cāptꝫ: qꝛ illacā dicit̉ īmediata qͣ poſita pōt poni effectus ⁊q̄ nō poſita nō pōt poni effectꝰ: ſꝫ deꝰ eſt hmōireſpectu cuiuſlibet creature. gͦ ⁊cͣ. vn̄ ꝓprie loquēdo q̄libet cā ꝓprie dicta ad cuiꝰ pn̄tiā pōtponi effectꝰ: ⁊ ip̄a nō poſita non pōt poni. pōtdici cā īmediata. Ex hͦ ſequit̉ ꝙ cā remota nōeſt cā: qꝛ ad eius pn̄tiā nō ſeqͥtur effectꝰ: aliteradā poſſet dici cā mei: qd̓ nō eſt verū: qꝛ nōensnō pōt dici cā entis. ⁊ ſil̓r cā ⁊ effectꝰ ꝓprie loquēdo ſil̓ ſunt: ⁊ nō ſunt ſi etiā ꝯcurrāt ad producendū aliquē effectu multe cauſe partialesqͥlibet eſt īmediata. Et ſi deus ꝯcurrat cū cauſa ſcd̓a vtraqꝫ eſt īmediata. Quod ꝓbat̉ ꝑ illud Ioh̓is .i. Oīa ꝑ ip̄m facta ſunt. Si dicasverū eſt mediate. Cōtra. ẜm oēs ſctōs deꝰ aliter eſt cauſa bonoꝝ ⁊ maloꝝ: ſꝫ deus eſt cauſamediata maloꝝ: qꝛ ꝓducit ⁊ conſeruat creaturā q̄ eſt cauſa īmediata mali. Ex quo ergo alit̓ꝯcurrit reſpectu boni videt̉ ꝙ ſit cauſa immediata. Itē magis depēdet effectus qͥlibet a cāprima ⁊ vniuerſali ſimplicit̓ illimitata ꝙͣ a cālimitata vniuerſali: ⁊ ad ſenſuꝫ videmus ꝙ effectus dependet a cauſa vniuerſali limitata:

ſic .ſ. ꝙ niſi cauſa vniuerſalis ſit pn̄s ⁊ īmediate cauſans nō ꝓducit̉ effectus. Iſtud ꝓbat̉. qꝛꝓxima approximat̉ alicui paſſo: hic inferiꝰ ētſi illa cauſa cōſeruet̉ a ſole: niſi ſol etiā ſit in debita approximatōe illi paſſo: nunꝙͣ illa cauſaq̄ dicit ꝓxima ꝓducit talē effectū. patet illudde effectibꝰ ꝓductis quādo ſol accedit ad nosin eſtate. gͦ ſequit̉ ꝙ ſol ſit cā īmediata cuiuſlꝫeffectus ꝓducti a ſole. gͦ multo magis deꝰ cauſa īmediata. Si dicas ꝙ bene requirit̉ pn̄tiaſolis ⁊ pͥme cauſe ad ꝓducenduꝫ effectu: nō tn̄ꝓpt̓ hoc eſt vnū vel aliud cauſa. Cōtra. illudtollit oēm viā ad ꝓbandū aliqd̓ eſſe cām alterius. Si em̄ dicas ꝙ calor in igne eſt cauſa caloris in ligno. dico ꝙ non: qꝛ bene requirit̉ preſentia ignis. ſꝫ ex hͦ nō ſequit̉ cauſalitas. Und̓nō plus ꝓbas ꝙ calor in igne ſit cauſa calorisin aqua: ꝙͣ ꝙ albedo in pariete ſit cauſa albedinis in me: niſi qꝛ ad p̄ſentiā caloris ī igne ſequit̉ p̄ſentia caloris in aqua. gͦ ⁊cͣ. Et ad p̄ſentiā albedinis nō ſequit̉ alia albedo. Ite ſuſpēſio actionis ignis in camino nō videt̉ aliud ꝙͣdeū nō coagere īmediate ad ꝓducendū calorem. Fuit enī ſubſtātia ignis ibi conſeruata. ſꝫqꝛ deꝰ nō cōcurrebat īmediate cū igne ad cauſandū effectū ignis: iō ignis non potuit agerede hoc q̄re alibi. Sic igit̉ pꝫ. ꝙ deus eſt cauſaīmediata cuiuſlibꝫ effectus. eſt em̄ cauſa pͥmapͥmitate ꝑfectionis. ẜꝫ nō primitate duratiōisqꝛ eodē inſtanti quo agit: agit ⁊ cauſa ſcd̓a. qꝛnō eſt maior rō: ꝙ deus ſuſpedet actionē cauſeſcd̓e in pͥmo inſtāti: ꝙͣ in ſecūdo: vel in aliquoalio. Et ex hoc ſequit̉: ꝙ eſt cauſa partialis cuiuſſibet effectus: queꝫ ꝓducit ſcd̓a cauſa. hͦ dico de facto. Quia pōt eſſe cauſa totalis oīꝫ: licet ſimplicit̓ ſit cauſa pͥncipalis. ⁊ ex hoc ſeqͥtur ꝙ eſt cauſa libera reſpectu talis effectꝰ. ſiem̄ eſſet cauſa naturalis: cū ſit infinitus neceſſario ꝓduceret totū effectū ſuū ⁊ totalit̓. tn̄ depotentia abſoluta bene pōt eſſe cauſa totalisreſpectu oīꝫ abſolutoꝝ effectuū quicqͥd ſit derelationibus primitate durationis. Quod ꝓbatur: qꝛ cuiuſlibꝫ pōt eſſe cauſa totalis reſpectu cuius eſt cauſa ꝑtialis. Quod ptꝫ. qꝛ ip̄e ꝓhibere pōt oēꝫ cauſalitatē ſecūde cauſe. ⁊ perconſequēs pōt eius actionē ſupplere. ⁊ per cōſequēs ſine alia cauſa poteſt effectuꝫ ꝓduceretotaliter. Si queras qn̄ deus ꝯcurrit cū cau­ 1ſa ſecūda ad ꝓducendū alique effectū indiuiſibilē. ponamus tunc ꝙ vterqꝫ producat totūeffectū. gͦ vterqꝫ eſt cauſa totalis. Quia hoc eſteſſe cauſaꝫ totalē producere totū effectū. Re.ſpōdeo. ꝙ cauſa totalis eſt illa qua poſita omīalio circūſcripto ponit̉ effectꝰ: ſi ſit totalis cāde facto. vel poteſt poni ſi ſit cauſa totalis de

B iiij

Rn̄ſio autorisad ſcd̓m articulū

Inſtatur.Reſiſtitur

Confirmatur

Enaſimpuguatio.

Enaſi

mpuguatio.

LQueritur.

Impugnatio

139 e

Reſpondeprt.

Euaſſo