Druckschrift 
Super IV libros Sententiarum
Einzelbild herunterladen
 

LibriSecundi

Libritalis reſpectꝰ: ⁊ per conſequens pōt equaliterꝙ tum ad talē reſpectū vna actio dici īmanēsvel tranſiens ſicut alia. ptꝫ em̄ hͦ de ſole. Aliomodo ſcꝫ tertio mō ptꝫ ꝙ effectus dei ꝓducit̉extra ſe: ſicut creatura nō intellectualis. vndenō apparet rō ꝙ vna debeat dici immanēs ⁊alia trāſiens niſi qꝛ effectus ab vno agente eſtſubiectiue in illo: ⁊ effectꝰ ab alio nō eſt ſubiectiue in agente: ſꝫ extra. ⁊ hoc poſito actio deiqua ꝓducit creaturā dicet̉ magis tranſiēs ꝙͣīmanens. Ideo aliter ꝓbat Io. iſtā ꝯcluſio-nē: qꝛ cū cā ſcd̓a agat ꝯtingenter ⁊ nō niſi virtute prime cauſe. ſequit̉ ꝙ prima cauſa agit cōtingenter ⁊ libere. Sed pōt dici ꝙ ex cōtingētia cauſe ſcd̓e nō pōt argui ꝯtingētia in prima: qꝛ aut ponit̉ ꝙ cā prima īmediate ꝯcurritad producendū effectu cuꝫ cauſa ſcd̓a aut mediate. ſi primo mō ptꝫ ẜm eū ꝙ nō ſequit̉. qꝛ voluntas ⁊ obiectū nō cōcurrūt vt cauſe partiales ad cauſandū actū volendi: ⁊ tn̄ obiectumcauſat naturaliter ⁊ voluntas ꝯtingent̓: ergoeodē mō de deo ⁊ volūtate creata. Si ſcd̓o modo adhuc nō ſequit̉ ſi cā ſcd̓a vel īmediata cōtingēter agit. gͦ ⁊ cā mediata. Exemplū. ſi ſoleſſet cauſa volūtatis mee tūc eſſet cā mediatavolitiōis ⁊ tn̄ volūtas cāret libere ⁊ ſol neceſſario. Ideo ꝙ deus ſit cā libera reſpectu oīmtenendū ē tanꝙͣ creditū: qꝛ nō pōt demonſtrari ꝑ aliquā rōnem ad quā nō rn̄deret vnus infidelis. ꝑſuaderi tn̄ pōt ſic. oīs cauſa nō impedibilis equaliter reſpiciēs oīa ſiue infinita: ſiagat aliqͥd eoꝝ in vno inſtanti: ⁊ nō aliud eſtca ꝯtingens ⁊ nō libera: qꝛ ex quo nō impedit̉⁊ equaliter reſpicit oīa eque primo: non videt̉ratio qͣre plus ꝓducit vnū ꝙͣ aliud niſi ꝓpterſuā libertateꝫ: ſꝫ deus eſt hmoi cauſa reſpectua oīꝫ productoꝝ ab eo ab eterno. gͦ ⁊cͣ. Ad aliāqueſtionē ſunt duo facienda. pͥmo videndū eſtan deus ſit cauſa īmediata oīꝫ īmediatōe cāe.Scd̓o vtrū deus ſimpliciter creet oīa q̄ produia cit. Circa primū eſt difficultas vna quō deꝰcū ſit vnus numero ꝓducere poſſit multa. videtur em̄ eſſe opinio ph̓oꝝ ꝙ ab vno pōt tātūvnū ꝓduci: qd̓ ꝓbat̉. naꝫ. viij. phiſicoꝝ ⁊. ij. degeneratōe dicit̉ ꝙ ab vno ꝓcedit vnū: ⁊ idemmanēs idē ⁊cͣ. Et. xij. methaphiſice dicit commentator. ſi agēs ſit vnū ⁊ materia vna: effectꝰerit vnꝰ. ⁊ ibidē ab vno motore ſolū eſt vnꝰ motus. Itē ſcd̓o de aīa ꝓbat ph̓s diſtinctiōempotentiarū ꝑ diſtinctōem oꝑationū q̄ ſunt effectus. Cōtra. iſta opinio eſt heretica: qꝛ ẜꝫ fidē deus ꝓducit multa īmediate: nec conſonanaturali rōni: qꝛ eadē volūtas oīs indiſtinctaeſt pͥncipiū volitōis ⁊ nolitōis amoris ⁊ odij.Item iſtud ptꝫ de cauſa naturali: qꝛ ſol pōt na

turalit̓ ꝓducere multos effectus. ⁊ tn̄ ſol in ſenō diſtinguit̉. Itē ſi ſit tāta diſtinctio in cauſa ꝙͣta eſt in effectu accipio duos effectꝰ iſti ꝑte reducunt̉ ad duas cās: et ille cauſe ad aliasduas: ⁊ ſic eſſet ꝓceſſus in infinitū: vel erit ſtatus ad duas pͥmas cauſas: quoꝝ vtrūqꝫ eſt falſum: vel eſſet ſtatus ad vnā cām pͥmā oīm ⁊cͣ.Ad primū oppoſitū dico. ꝙ auctoritas ph̓i ⁊cometatoris ⁊ oēs ꝯſimiles intelligunt̉ de naͣturalibꝰ cauſis q̄ ſemꝑ eodē tꝑe ꝓducūt eoſdēeffectꝰ: niſi ſit aliquod īpedimentū. Exemplū.ſol ſemꝑ in autūno ꝓducit eoſdē effectꝰ. ⁊ ſil̓ralijs tꝑibꝰ ꝑ approximationē ⁊ remotionē niſi aliqͥd īpediat. Alia auctoritas. ſi materiaeſt vna: ⁊ agēs eſt vnū: ⁊ ſil̓es: pn̄t intelligi deeffectibꝰ īcōpoſſibilibꝰ .ſ. ꝙ vbi eſt vnū agēs: ⁊vna materia: effectꝰ eſt vnꝰ: qꝛ īpoſſibile eſt ineadeꝫ materia eſſe duos effectꝰ incōpoſſibilesſimul licꝫ ſucceſſiue poſſint. ⁊ hͦ habet ītelligiẜm cōmentatorē in artificialibꝰ: qͥa īpoſſibileeſt ẜꝫ eū: ꝙ artifex in eodē ligno inducat ſiml̓formā arce ⁊ lecti: licet ſucceſſiue poſſit. Ad 7aliud. potētia duplicit̓ accipit̉. Uno mō ꝓ eoqd̓ ſe tenet a ꝑte aīe. ⁊ ſic ex diuerſitate operationū nō arguit̉ diuerſitas potētiarū. Nā ſic ītellectꝰ eſt vna potētia: ⁊ habꝫ diuerſas oꝑationes ſpē diſtinctas: ſicut actꝰ ſimplicis ītelligētie actū cōponēdi: diuidēdi: ⁊ diſcurrēdi. eteadē voluntas hꝫ volitionē ⁊ nolitionē tanꝙͣoꝑatiōes ſpē diſtinctas. Alio mō accipit̉ potētia ꝓ illo qd̓ nccͣrio exigit̉ ad hͦ ꝙ potētia pͥmo mō eliciat oꝑationē: ⁊ ſic eſt aliqd̓ organūcorꝑale. ⁊ ſic ex diuerſitate operationū arguit̉diuerſitas potētiarū. Exemplū de auditu ⁊ viſu ⁊ auditiōe ⁊ viſiōe. Si enī aliqͥs hēat organū auditꝰ: ⁊ nō organū viſus. tūc ſic habet potentiā vnā: ⁊ nō aliā. et ꝑ hͦ ptꝫ: ꝙ pōt hr̄e vnāoꝑationē ⁊ nō aliā. Sed ſi aliqͣ potētia poſſethre plures oꝑatōes ſpē diſtinctas nō coexiſtēte tali organo ſicut volūtas talē volitiōeꝫ. tūcex pl̓alitate operationū nō pōt argui pl̓alitasſeu diuerſitas potentiarū. Sꝫ h̓ ſunt dubia.Primū quomo malū eſt: ⁊ non a deo. Quia videt̉ ꝙ ſit eadē cā. reducere mala ad primū malū: ſicut bona ad primuꝫ bonū. Et ſic erūt duecauſe pͥme. vna bona. alia mala: ſicut dixerūtmanichei. Sed iſtud dubiuꝫ bene ꝓcederet sſi malū eſſet res factibilis: qd̓ falſum eſt: qꝛ ma 8lū nihil aliud eſt ꝙͣ facere aliqͥd ad cuiꝰ oppoſitū faciendū aliqͥs obligat̉. q̄ obligatio nō cadit in deū: qꝛ ille ad nihil faciēdū obligat̉. necpreſupponit̉ malicia in cā: q̄ ſit cā malicie effectus. ſed malicia effectus eſt cauſa malicie incauſa. Sed adhuc eſt dubiū quomō deus p̄taliquid de nouo creare ſine mutatione: qꝛ ꝙ

Ad qͣſtionē pͥmā

Difficultas pͥm

Probatio ſcoti

Secunda

E

Dubium pͥmu

Adictam

Solutio primidub

Ad priman.

Aliud dubium