II

¶ PPena at̄ iniuriarum exlege. xij. ta. introducta eſtꝓpter mēbrū qͥdeꝫ ruptuꝫtalio erat ꝓpter os ꝟo fractuꝫ nūmarie pene erāt cōſtitute qͣſi in magna veteruꝫ pauꝑtate. ¶ Sed poſtea p̄tores ꝑmittebāt ipſis qͥ iniuriā paſſi ſunt eamexiſtimae̓. ut iudex vl̓ tātiꝯdēnet qͣnti iniuria paſſusexiſtimauerit vl̓ minoris ꝓut ei viſuꝫ fuerit. ¶ Sꝫ pena iniurie q̄ ex lege. xij. ta.introducta eſt in deſuetudineꝫ abijt. quā at̄ p̄toresintroduxerunt qͥ ec honoraria appellat̉ in iudicijsfreq̄ntat̉. Nā ẜm gradumdigͥtatis viteqꝫ honeſtateꝫ creſcit aut minuit̉ extimacio iniurie. Qui gradꝰꝯdemnacionis et in ſeruiliꝑſona non immerito ẜuat̉ut aliud in ẜuo actore alid̓in medij actꝰ homine alid̓in viliſſimo ꝯpedito ius eſtimacionis conſtituatur.¶ Sed ⁊ lex cornelia qued̓ iniurijs loquit̉ et iniuria.rum actioneꝫ introduxit.Que ꝯpetit ob eam rem ꝙſe pulſatum quis uberatūue vel domū ſuā vi introitā eſſe dicat. Domum aūtaccipimꝰ ſiue in ꝓpͥa domoqͣs habitaret. ſiue in conducta vel giatis ſiue hoſpicio r̓ceptꝰ ſit ¶ Atroyiniuria eſtimatur vel ex facto veluti ſi quis ab aliquo

vulneratꝰ ſit vel fuſtibꝰ ceſus. vel ex loco veluti ſi cuiin theatro vel in foro velin ꝯſꝑcū pretoris iniuriafacta ſit vel ex ꝑſona veluti ſi ingr̄atꝰ imiuriā paſſusfuerit vel ſi ſenatori ab humili ꝑſonā iniuria fcāſit a̓parenti patronoqꝫ fiat aliberis vel lib̓tis. alit̓ eniꝫſenatoris ⁊ parētis patroniqꝫ alit̓ extͣnei ⁊ humil̓ ꝑſone iniuria extimat̉ ¶ Nonnunꝙͣ ⁊ locꝰ vulneris atroceꝫ iniuriā facit veluti ſi inoculo quis ꝑcuſſus fuerit.¶ Parui autem refert vtruꝫ patrifamilias an filiofa. talis iniuria fcā ſit nā⁊ hͨ atrox iniuria exiſtimabitur. ¶ In ſumma ſciendum eſt d̓ omni iniuria eūqui paſſus eſt poſſe c̓minaliter agere vel ciuilit̓ et ſiqͥde ciuilit̓ agat̉ exiſtimacione facta ſcd̓m qd̓ dcm̄ eſtpena reo imponit̉. Sinauteꝫ c̓minalit̓ officio iudiciſextͣordinaria pena reo irrogatur. .Hoc videlicetobẜuādo qd̓ zenoniana ꝯſtituto introduxit. vt viriilluſtres quiqꝫ ſuꝑ eos ſūtet ꝑ ꝓcuratores poſſint actioneꝫ iniuriaruꝫ c̓minaliter vl̓ ꝑſeq̓ vl̓ ſuſciꝑe ſcd̓ꝫeius rei tenorem qͥ ex ipſamanifeſtiꝰ apparꝫ Nonſolū aūt is iniuriarū tenetur qui fecit iniuriaꝫ id eſtqui percuſſit verum ille qͦꝫ

a ¶ Mēbꝝ. puta manū vel pedē. b ¶ Quidē ruptū. .i. decat Talio .i. ſil̓itudo ſupplicij. ut mēbꝝ ꝓ mēbro (trūcatūd ¶ Magͣ h̓ ē rō n̄ ad ꝓximū. ſꝫ ad illd̓ qd̓ erat pena taliōise ¶ Eſtimauerit. ꝑ ſacͣm̄tū taxacōe iudicis.f ¶ Honoraria. fa. s.d̓ iur̓ na. gē. §. ꝓponeh ¶ Exiſtīaco (bantꝓpoſit a actōe īiuriarū p̄toria. q̄ āno cōtinuo tollit̉ ut. C. e. l. ſin̄ ꝯuicij. n̄ in caſu vbiin vtili datur. ut. ff.ꝙ mētus. cā. l. ſi cumexcep. §. poſt annumh ¶ Actōe .i. caſtaldoioīe. qͥ mōdeſtinꝰvel mediaſtinꝰ d̓r. utff. nau. cau. ſta. l. i. §k ¶ Vl̓ ꝯpedito C. ij..i. ī eo ẜuo qͥ nullā afert aliā vtilitatē. ſꝫtantum ligatus ſtat.l ¶ Sꝫ lex corne. ideoſic d̓ca. qꝛ corneliꝰ ſilla p̄fcūs pͥus eam fecit ut. ff. de accuſa. l.hos accuſae̓. ī fi. l.m ¶ Introduxit .ſ. dicta. l. cor. ī qͣ actōe ꝯdēnacō fit eſtimacōeiur̓iur̓. in litem. ut. ff.e. in ꝯſtōibꝫ Sed niqͥd hijs caſibꝰ qͥ tresſūt ex. l. cor. eſt ppetua h̓ actō. dicūt quidam vt. M. ꝙ ſic. ciom̄is actō ex. l. deſcēdēs ſit ꝑpetua vt. jͣ. deppetu. ⁊ tē. act̓. ī pͥnſꝫ jo. ꝯtͣ. dic̄ eī ſꝑ eamāno ꝯtinuo tolli. ut.C. e. l. ſi non conuicrEt noͣ ꝙ hijs t̓bꝫ caſbus eſt ciuil̓ al̓ ē vbiqꝫ p̄toria cū a p̄toreſit inducta vt. ff. e. l.pretorn ¶ Pulſatū. ſine doo ¶ erb̓atū ¶lore..ſ. c doloe̓. ut. ff. e. l.cor. §. i. p ¶ Domīfacit. ff. de hijs quideie. vel effu. l. i. §habitareq ¶ Atrox. ideo atrox iniuria ab alia ſiꝑat̉ q̄ fit mīor vt ꝑ hͦmag̓ puniat̉. ut. ff. e..§. pena at̄ et fac̄. ff. el. p̄tor edicit. §. atroce. ⁊. §. pnl̓. ⁊. l. vulneris. et. l. ſe. Ex fcō mag̓ ꝙͣ ex p̄cio rei. ut. ff. d̓ īcē. l. pediꝰ. §. i.r ¶ Humili que ſit humil̓ dic ut. C. d̓ inceſ. nup. l. humilems ¶ Aliberiſ. qͥbꝰ adu̓ſus ꝑentes ⁊ pr̄onos age̓ ꝑmittit̉. ſi

ſit atrox īiuria fcā eis a ꝑētibꝰ ⁊ pr̄oniſ ut. ff. e. l. p̄tor edit.§. p̄t̓ea illo t ¶ In oculo vl̓ ī ore ut. ff. e. l. p̄tor. §. fi. et.ſe. u ¶ Filiofa.fcā īiuria filio due actōes naſcuntur ⁊utriuſqꝫ exerciciū cōpetit patri. ut. ff. e. ſivnus. §. filiofa. et. l.pr̄. ſꝫ facta īiuria pr̄inon id̓o filiꝰ agꝫx ¶ Nōnūꝙͣ .ſ. aliqn̄.et ſic due negacōnesfaciūt vnā affirmacōnē y ¶ Age̓ et ſic tollit̉ vnū iudiciū ꝑ alud. cū tn̄ vtrūqꝫ ſit ꝓductū ad vindictā vt.ff. e. p̄tor. §. i. ⁊. l. ꝙſecum. ſecus ſi alteraeſſet de re familiari.ut. C. qn̄ ciuilis actōc̓. p. l. i. et ideo ſi d̓ iniuria atroci actū ē iniur̓. nͥlominꝰ p̄t agi..l. acqͥl̓. ad damnum.⁊ econuerſo. nec eniꝫinactōne in iuriarumagit̉ ad dānum ut addanum ſꝫ ad ꝯtumeliam. ut. ff. e. l. Itē labeo. §. ſi qͥs ꝟb̓atoz ¶ Quod dictum eſtut. s. e. §. pena in fi.z¶ Pena pecuniariaactori danda.a ¶ Exordīaria .ſ. capitis vel ſtatꝰ ſi iudi Thruſtimonci ſedeat. vel pecuniariā inferēdā fiſco n̄actori ut. ff. e. l. fr.ac.becōſtō. ut. C. e. l. fic ¶ Illuſtres. hij ſūtqui tm̄ noīe illuſtresſūt ⁊ nō digͥtate. illiat̄ ſūt ſupͣ eos qui etdigͥtate et adminiſtͣtōem hn̄t ſupͣ qͦs nemō eſt niſi imꝑatorqd̓ dic vt noͣui in aut̓.ut ab illuſtri. et q̄ ſupra eos ſūt coll̓. v.d ¶ Actōꝫ .i. accuſationeꝫ et eſt ſpāle. al̓.ꝯtra. ut. ff. de ꝓcur̓..l. lꝫ. §. ad actōes et.ff. de public̄. iud̓. l.pnl̓. §. ad crimene ¶ Apparꝫ. dic ergoh̓ caſū eiꝰ leg̓ ſi vis.e ¶ Vt cui. i. alicuif ¶ Mala. .i. maxillag ¶ Percuter etur. ſꝫvid̓r. ꝙ ex tali ꝯſilionō teneatur. ut. s. deobli. que ex delic. naſ. §. ope. in fi. §. ſꝫ dic. ut ibi diximusItem ar. contra. s. man. §. tua tantū. ibi quia nemo ex conſilio.h ¶ Diſſimulacōe. ut ſi riſi vl̓ luſi vl̓ ꝯmedi c̄ eo poſtea. Itē