II

teſtibus et libripende ciuibus romanis puberibuſpreſentibus ⁊ eo qui familie emptor dicebatur. Sꝫilla quideꝫ priora duogenerā teſtamentoruꝫ exveteribus temporibus in diſuetudineꝫ abierunt. Qd̓vero ꝑ es et libram fiebatlicet diucius ꝑmanſit attamen partim ⁊ hic in vſueſſe deſijt. ¶ Sed predicta quidem nominā teſtamentorum ad ius ciuile referebantur. Poſtea veroex edicto pretoris formaalia faciendorum teſtamētorum introducta eſt iureenim honoa̓rio nulla emacipacio deſiderabatur ſꝫſeptem teſtium ſigna ſufficiebant cum iure ciuili ſigna teſtium non erant neceſſaria ¶ Sed cum paulatim tam exvſu hominuꝫꝙͣ ex conſtitucionum emēdacionibus cepit in vnamconſonanciam ius ciuile ⁊pretorium iungi conſtitutum eſt ut vno eodemqꝫtemꝑe qd̓ ius ciuile quodammodo exigebat ſeptem teſtibus adhibitis etſubſcripcione teſtium qd̓ex conſtitucionibus inuentum eſt et ex edicto preto

ris ſignacula teſtamentisimponerentur ut h̓ iuſ tripertitum eſſe videatur utteſtes quidem et eorum p̄ſencia vno contextu teſtamenti celebrandi graciaa iure ciuili deſcendant.¶ Subſcripciones auteꝫteſtatoris et teſtium ex ſacrarum conſtitucionū obſeruacione adhibeanturSignacula autem et teſtium numerus ex edictopretoris ¶ Sed his omnibus a noſtra conſtitucione propter teſtamentorūſinceritate ut nulla frausadhibeatur h̓ additum ēut per manus teſtatorisvel teſtium nomē heredisexprimatur ut et omnia ſecundum illius conſtitucionis tenorem procedant.¶ Poſſunt autem omneſteſtes et vno annulo ſignare teſtamentum. Quidenim ſi ſeptem annuli vniꝰſculpture fuerint ſecundūquod papiniano viſuꝫ eſtſed et alieno quoqꝫ annulo licet ſignare teſtamentum ¶ Teſtes autem adhiberi poſſunt hij cum qͥbus teſtamenti factio eſt.ſꝫ neqꝫ mulier neqꝫ īpubeſneqꝫ ſeruus neqꝫ furioſus

et in his duobus teſtamentis heres erat. ut. jͣ. e. §. ſed neqꝫd ¶ Exituri. de domibus. e ¶ Acceſſit. ſimiliter de iure ciuili. ac. f ¶ Per es. ꝓprium nomen teſtamēti. accurſiusg ¶ Vendiconem ſic. s. quibus mo. iuſpa. po. ſol. §. p̄tereah ¶ Et libripende .i. eſtimatore. qui libripendebat vel eſtimabat familiam vno nūmo. deinde emptor manumittebat totam familiamcum omnibus bonis.i Comanis .i. liberis hominibus ut. sͣ.de lib̓. §. fi. k ¶ Puberibus. sͣ. quibusmo. tu. fi. in prin.l ¶ Familie. id eſt hereditatis ut. ff. d̓. ꝟſig̓. ꝓnunciacō. §. familie. ac. m ¶ Emptor. qui erat loco heredis ut. jͣ. e. §. ſed neqꝫ. n ¶ Libram. .i.adequatam .i. eſtimatam rem et dicitur libra hereditas. quia ſicut libra diuidit̉ inxij. vncias. it a et hereditas. ut. jͣ. de here.inſti. §. hereditas. vnde dicitur adequatalibra .i. hereditas eſtimata. o ¶ Parti.quia numerus teſtiūremanſit. p ¶ Adius. ſcilicet ꝙ ius ciuile inuenit q ¶ Poſtea. ſcilicet d̓ mediaiuris prudencia.r ¶ Honorario. ſcilicet pretorio ut. sͣ. deiure naturali. §. pretorum. 2 ¶ Quodāmodo. quia computato libripende et emptore. vij. erant.ſ ¶ Et ſubſcripcione.ut ſubſcribant ſe teſtamento affuiſſe. etcuiuſ ſit ut. ff. e. l. pe.s ¶ Conſtitucōnibuſut. C. de teſta. hac ꝯſultiſſima. t ¶ Contextu .i. nullo actu interpoſito niſi neceſſario nature ut. ff. e. heredes in fi. ⁊. C. e. cīantiquitas. u ¶ Teſtatoris. ſi poteſt utC. e. iubemꝰ v ¶ Tſtium. ſi non poteſtteſtator ſcribere. ſedhodie indiſtincte ꝑ alium ſcribere poteſt nomen heredis utin aut̓. ut ſpon. lar. §. quia vero. col. viij. x ¶ Tenorem. ēautem tenor ſi poteſt ſcribere faciat. alias dicet coram teſtibus. et ſcribetur ꝑ alium vel ꝑ aliquos de eis. alias nonvaleat. ymmo falſi pena tabellio tenetur ut. C. e. iubemus.y ¶ Annulo. ſcilicet habente caracteres. qui ſignatoriuſ dicitur. et ſic eſt in eo ſigillum. non autem alio ſigno ut. ff. e.

ad teſtium. §. ſignum. et de. ꝟ. ſig̓. l. ſignatorius. §. ſignareAccur. z ¶ Teſtamentum. vel eciam lintheum ſcilicet qͦinuolutum eſt teſtamentum ut. ff. e. ad teſtium. §. fi.a ¶ Viſum. hac racione et cum tribꝰ vel paucioribꝰ vel pluribus poteſt ſignari teſtamentum. ar. j. man. §. is qui exeqͥtur. alij dicunt tantum cum. vij. vel vno debere ſignari.b ¶ Teſtes. factō.paſſiue hic accipe. utbona fit excepcio ac.ſed neqꝫ ⁊cͣ. al̓ eciamaccipitur actiue ut. jͣ.de here. quali. ⁊ dif..§. teſtamenti.c ¶ Mulier. ī alijs autem caſibus omnibuſrecipit̉ preterꝙͣ inteſtis. ut. ff. e. qui teſtan. §. mulier racio ēut. C. de fidelꝯ. l. fi.ut eſt timor falſitatis. Quid de hermofraudito. ℟. ſi p̄ualꝫin maſculino ſexu recipitur ut. ff. de ſta.ho. querit̉. et de teſ.l. repetundaruꝫ. §. i.d ¶ Impubes. quidde eo ꝙ vidit in pupilſari etatē. ℟. alias .i. preterꝙͣ in teſtamento poſſet teſtificari. ſicut et ſeruus ut. ff. de. ꝟ. ſig̓.l. nocionem. §. inſtrumentorum. ⁊. C. d̓ here. et manich̓. qm̄ infi. ſed hic non quiafaciunt ad ſubſtanciam teſtamenti ut hicS2. e ¶ Autꝰ qͥ nͣlloqͥ vl̓ audire poteſtut. jͣ qui. teſt. fa. licꝫItem ſurdus.f ¶ Furioſus. niſi habeat dilucida interualla ut. ff. e. qui teſtamēto. §. nec furioſus. Accurſius.¶ Interdictum vellege ut quia commiſit in. l. iul̓. ma. ut. ff.ad. l. iul̓. ma. l. fi. vela iudice ut. ff. e. is qͥin fi. i. ℟. h ¶Inte ſtabilem. ut de carmine famoſo damnatus vl̓ muliebria paſſus ut. ff. e. is cui. §.fi. et. l. cū lege. de teſti. ob carm̄. in prin. i ¶ Sed cum liberalitate. ſcilicet putatiua. et ſic valet plus qd̓ eſt in opinione ꝙͣ qd̓ eſt in veritate. ſic. ff. del̓. i. l. iij. §. ſꝫ et ſi qua. et. ff. de offi. p̄. l. barbarius. ar. ꝯtͣ. jͣ. del̓. §. ſi quis rem ſuam. k ¶ Signaretur.quidam hoc intelligunt generaliter verum. ut ſiue oſtendatur teſtamentum in ſcriptis conditum. ſiue nuncupatiuūdebeat ei credi. ſiue deſierint teſtes eſſe ſiue nō. ⁊ ſic ſe hꝫ1F645LRZ