Druckschrift 
Iustiniani Institutiones
Einzelbild herunterladen
 

Sed eciam maior aſperitas dominorum eiuſdeꝫprincipiſ conſtitucione cohercetur Nam anthoninuſꝯſultꝰ a qͥbuſd̓ preſidibusprouinciarum de his ſeruis qui ad edem ſacram.vel ad ſtatuam principis.confugiunt precepit vt ſi deuicia dominorum. cogantur ſeruos ſuos bonis conditionibus vendere vt prerecte. expedit enim reipub Flice. ne ſua re quis maleemiſſi verba ſunt hec.Dominorum quidem poteſtatem in ſuos ſeruos illibatam eſſe oportet. neccuiquam hominum ius ſuum detrahi ſed dominoꝝquidem inter eſt ne auxilium contra ſeuiciam velfamem. vel intolerabileminiuriam denegetur hijsqui iuſte deprecanturo

Ideoqꝫ cognoſce de querelis eorum qui ex familiaiulij ſabini ad ſacram ſtatuam confugerunt et ſi vl̓durius habitos qͣm equūeſt vel infami iniuria affectos eſſe cognoueris venundari iube. ita vt in poteſtaItem dominorum non reuerintolerabilis videatur ſe. tantur Qui ſabinus ſi meeconſtitucioni fraudem fecerit ſciat me hoc admiſſum aduerſus ſe ſeueriuscium dominis daretur et. executurum.De patria poteſtate.N poteſtate noſtravtatur Cuius reſcripti ſunt liberi noſtri. qͦsad helianum marcianum ex iuſtis nupcijs procrea.uimus Nupcie autem ſiue matrimonium. eſt viriet mulieris coniunctio indiuiduam conſuetudineꝫvite continens Ius atpoteſtatis quod in liberoſhabemus proprium eſt ciuium romanorum. Nulliautem alij ſunt homines.qui talem in liberos habeant poteſtatem. qualem

k Acquiritur. nota hic duos effectus dn̄ice poteſtatis.et eſt tercius vt non torqueatur in dominum niſi in caſibuſvt C. de queſtionibus. l. i. et. l. ſeruos.l Sed et hoc licet .i. licitum eſt legibus. qꝛ ſi ſeruꝰ ſciatinſidias domino parari. et ip̄e auxilium non tulerit. ſupplicium dꝫ preſtare quod mortem interpretamur. ſꝫ et ſi accuſauerit eum criminaliter. excepto criminemaieſtatis. vt ſi dn̄mviderit periclitanteꝫet eum non adiuuerūvel ſi immiſcuerit ſeuxori ſue alijſmodilm Cognita. vt vxorē inuenerit ſil̓idelicto. quo caſu eciāoccidere licet. vt. ff.de ver. ob. qui ſeruūci. ff. del̓. j. quid. §.ſi he̓s. et ff. ad l. iul̓.de adul. marito. §. i. ſiautem al̓. deliquit.domino non obedierit legitime eum corrigere poteſt. non tn̄vltra modum boni viri arbitrio ꝯprehenſum vt C. de emen..l. i. Sed nunquid ſinecauſa verberare pōt. ſic modice ẜm jo.vt. C. de emen. ſer. l.j. Licet pla. dixitnon al̓r tenetur vendevel dare. vt. ff. ad. l.cor. de ficca. vt hic ſequitur. et ff. e. t. l. i.n Conſtōe. cꝰ ꝟbaſunt.. e. §. fi.o Seruum alienumſꝫ certe qui ſeruuꝫ alienum occidit lege acquilia tenetur. vt ff.ad. l. acquil̓. l. ij. inprinci... ad l. acqͥ.in pͥnͥ. que actio hichabere locū non pt̄cum non domino ymoꝯtra dominum daret̉quod eſſe non dꝫ. vtff. ad l. acquil̓. Item mela. §. legis. Sꝫ dicꝙ hoc eſt ꝙͣtuꝫad criminalem penaꝫ. l. cornel. de ficca. vt.. de pu. iu. §. jtēlex. que pena tam in ſeruis ꝙͣ in liberis locum hꝫ. vt ff. adl. cornel. de ficca. l. j. §. i. interd̓ ec̄ ciuiliter tenetur ſi alt̓iꝰintereſt vt creditoris. vt ff. de pignor. ſeruuml̓ fructuarijvt ad l. acqͥ. ſꝫ ſi ꝓpͥetatis vt ff. de dolo. ſꝫ et eleganter. Ac.P Sed et maior .i. magna. vel maior equum ſitq Conſultus. .i. interrogatus. ſic ff. de pact. Uteꝫ qꝛ. §.fi. Vnde illd̓ ꝯſulo te querens. tibi ꝯſulo ꝯſilium dansr Sacrā. ad que loca olim et hodie ꝯfugiunt. c̓ca qd̓ diſtingue. vt diximus de man. principum. §. neqꝫ autͣ. col. iij.s Cogantur. nota hic aliquis cogitur vendere ſuābonis. ſcꝫ vt precium habeat. et ad dominum primum nonreuertatur. vt.. prox. §. et. §. fi. in fi.t Gonis ꝯdicionibus. ne ſimili pena anterioꝝ afficiant̉.vel ne exponantur vel proſtituantur in eodem. vt.. ꝓxi.

u Recte expedit ſcꝫ precepit. ac..§. et. §. fi.x Vtatur. qꝛ intereſt principis locupletes ſub ſe habe̓ſubiectos. vt in autͣ. vt iudi. ſine quoquō. ſuffra. §. cogitacio. col. ij quod non ꝯtingeret ſi cui libero ſeruos ſuos liceret occidere. Et nota illud idem intereſt priuati pnͥcipal̓r et reipub. intereſt ſecundario vt diximus. de iuſt. etiur. in fi. ar. ꝯtra. ff.ſo. ma. etiam. §. licet.et l. ſi ꝯſtante. §. ſi maritus. ac.y Marcianum. proconſulem virtutē. vt.ff. e. l. ij.z Dominorum hincinde allegat et duaspro dn̄is raciones vl̓dicta ponit.a Illibatam .i. nondiminutamb Intereſt. id ē eisproderit vt ſeruosperdant. et ſic denegetur ſcꝫ a nobis veldic intereſt .i. ad eospertinet ne deneget̉ſcꝫ a ſe dn̄is. fortevxor vel filij. vel alijdomini familiares inferant ſꝫ pͥma ꝟiorc Imiuria quam paciuntur iure naturaliinſpecto. non iure ciuili. vt.. de iniuri. §.ſeruus.d Denegetur. ſic. ffde off. prefec. vr. l. i..§. auteme Sacrā. ad locaolim et hodie ꝯfugiunt. circa quod diſtīgue vt diximꝰ ī autͣ.de man. pnͥ. §. neqꝫ at̄col. iij. acc.f Infami. .i. infamata ſeu magna iniuria.g Fraudem vel euidentem qꝛ dn̄o obedit callide dicens ſe eſſe iſtum fugit.h De patria pt̄ate.N pt̄ate. verbum multis modis ſumit̉ vt s t. ꝓx. dixīꝰ. §. ii Iuſtis. que ſunt iuſte d̓r.. t. ꝓx.k Nupcie. et dicuntur a nubendo .i. velando. qꝛ velate incedere dn̄t. vt ait yſidorus. ſꝫ mr̄imoniuꝫ d̓r ideo qꝛ muliernubit vt mater fiat. et hec duo nominalꝫ diuerſis rōnibusidem ſignant. Item ꝯiugium et ꝯnubium et ꝯſorcium. vtff. de ritu nup. in eo iur̓. §. hoc caput. lꝫ vltimum qn̄qꝫ inter ſeruos accipitur. vt C. de ſer. fug. l. fi. inter qͦs ꝓpͥe d̓rꝯtubernium. vt C. de inceſt. nup. cum ancillisl Coniunctio aīoꝝ non corpoꝝ tm̄. vt ff. de reg. iur̓. l.nupcias. et illa ꝯiunctio aīoꝝ ſignat vnionem quē ꝯſiſtitinter deum et iuſtam aīam. Vnde apl̓s qui adheret d̓o vnꝰſpūs eſt cum eo. reliquum ſcꝫ ꝯiunctio corpoꝝ. deſignatꝯformitatem que ꝯſiſtit in carne inter xp̄m et ſanctam eccleſiam .i. humanum genus. vnde euangeliſta. verbū carofactum eſt et habitabit in nobis