I
ꝯſtō iuris gencium qͣ quiſdominio alieno ꝯtra naturam ſubicitur. Serui aūtex eo appellati ſunt ꝙ imperatores captiuos vendere iubent. ac per hͦ ſeruarenec occidere ſolent. Et qͥeciam mancipia dicti ſunteo ꝙ ab hoſtibus manucapiuntur ¶ Serui autem.aut naſcuntur. aut fiunt.Naſcuntur ex ancilliſ nr̄iſFiunt autem iure genciūid eſt ex captiuitate. autiure ciuili c̄ hō liber maior.xx. annis ad preciuꝫ participandum ſeſe venundaripaſſus eſt ¶ In ẜuoꝝ ꝯdicione nulla eſt dr̄a In liberiſaūt multe dr̄ne ſunt. a̓ em̄ingenui aūt liberte ni ſunte rigenuENgenuus eſt iſ qui ſtatim
vt natus eſt liber eſt. ſiueex duobus ingenuis mr̄imonio ꝯſtante editꝰ ē ſiueex libertinis duobus ſiueex altero libertīo ⁊ alteroingenuo. ¶ Sed et ſiquiſex matre naſcitur liberapatre vero ẜuo ingenuusnihilominus naſcitur queadmod̓ qui ex mr̄e liberaet incerto patre natus eſtqm̄ vulgo ꝯceptus eſt.¶ Sufficit̉ autem liberam fuiſſe matrem eotempore quo naſcitur licꝫancilla conceperit. ¶ Etecontrario ſi libera ꝯceperit. deinde ancilla facta pariat. placuit eum qui naſcitur liberum naſci ¶ Quian̄ dꝫ calamitas matris einocere qui in vtero eſt ¶Et ex his illud queſituꝫ ē
vt sͣ t. j. §. ius at̄. et iure ſcꝫ ciuili qn̄ maior. xxv. ānis venditſe ad p̄ciū ꝑticipand̓ vt. jͣ. §. ẜui. qͣi. d. qͥlibet liber eſt lib̓.nͥ fiat ſeruus iure gen. l̓ ciuili. et hͨ ꝟba ex qͣ liberi. ⁊cͣ. nonoꝑtet ꝙ ſint de diffinicōe ſꝫ q̄ndaꝫ effcm̄ lib̓tatis demr̄antu ¶ Conſtō .i. vnū de ſtatutis iurͣ gē. nā ⁊ alia ml̓ta ſtatuitius gen. vt sͣ t. i. §. ius at̄. ſꝫ hodie dici pt̄ ẜuitꝰ de iure ei.formacōe naꝫ al̓ olimet al̓ hodie eſt h̓ptaſvt. jͣ. de hiſ qͥ ſui l̓ ali.iur̓. §. pe. et fi. qͣre ē d̓iur̓ gē. inuencōe. ſꝫ ciuili formacōe vt ff. d̓iuſt. et iur̓. l. ius at̄x¶ Qat̉aꝫ qꝛ d̓ iur̓ nat̉ali lib̓i naſcebant̉. ac.y ¶ dn̄io. aliqn̄ ſine donimio vt. ff. d̓ re. di. I.i. §. i. ⁊ ff. ꝓ d̓relictol. fi. et adde ff d̓ ſtip.ẜ. l. ꝙ ẜuꝰ a. ff. de liber. c. ſuis vſufruc.z ¶ Conͣ nat̉aꝫ .i. ꝯtraius naturale. cū eo iure oēs liberi ſūt. vt. jͣ.de liberti. §. i. ⁊ gͣ t. i..§. ius autema ¶ Seruare. no ẜuūdici a ẜuādo ẜm pͥ. ſꝫtabellio d̓r ẜuꝰ publicus a ẜuiendo vt ff. d̓adopcione I. nec es ⁊l. n̄ al̓r. et ff. rē pup.ſal. fo. l. ij. qͥ tn̄ ẜuusn̄ pt̄ eſſe vt C. de tābulis gn̓ali. li. x.b ¶ Capiuntur. ff. deſta. ho. l. iiij. in fi.c ffiunt ex accidētidſerui. Accur.d ¶ Ex ancillis. lꝫ patrem libeꝝ hēant vt.jͣ. t. i. et C. de rei ven. l. ꝑtū Quid ſi ex aſſcripticio et lib̓a℟º. ſeqͥt̉ ventreꝫ vt in aūt. ꝯ. q̄ aſſcripti. ⁊ li. mū. §. i. col. v.e Captiuitatē. q̄ occaſiōe belli ꝯtingūt qd̓ ē de iur̓gē. vtsͣ. t. ꝓ. §. ius at̄. tercius modus vt C. de aſſigͣcōe tollenf ¶ iure. ⁊ eſt. da. i. i. §. pe. ⁊ ē qͣrtꝰ vt ꝑ ingͣtitudīeꝫ r̓uocacōis ī ẜuitutē vt ī autͣ. ut lib̓ti decet̓o. §. i. ī fi. ⁊. §. illd̓ ꝟog ¶ Laior. in qͦ fc̄o ſunt qͣtuor neceſſaria ſcꝫ ꝙ ſit maior. xxan. vt h̓. et C de lib̓. ca. l. ſi per miniſteriū Itē ⁊ vt eo aīo p̄cij capiat ꝑteꝫ vt h̓. et C. de lib̓. c. l n̄ iō It ē ⁊ ꝙ vere hēatꝑteꝫ vt ff. qͥbꝰ adlib̓. ꝓcla. lꝫ. l. i. Item ꝙ vendat igranti cōdicōꝫ venditi. vt ff. de lib̓. ca. l. lib̓is. §. ſiqͥs ſciens. Item etquintum vt h̓ ſciat ꝯdicōꝫ ſuam vt ff. ſiqͥs ingenuꝰ eſſe di.l. ij. et ſiqͥd eoꝝ defuerit iure ꝯī ꝓuocat in inigenuitatē. alinpoterit prouocare in ingenuitatem. ec̄ ſi manumittat̉ vtff. de ſta. ho. l. hō lib̓. et ff. de lib̓. c. l. c̄ pacto. niſi redde̓tpreciuꝫ et dn̄s ſponte acciꝑet. nec ec̄ dn̄s acciꝑe ꝯpellit̉ p̄cium. lꝫ qͥbaꝫ ꝯtradicant vt ff. ſi inge. eē di. l. ij. i. ℟º. et C.qn̄ lꝫ ab ep̄. di. l. i. et. jͣ. t. i. in fi. Sed nunqͥd hꝫ ī integ. recū ſit minor. xxv. an. maior tn̄. xx. an. ℟º. n̄. qꝛ n̄ eſt mutādatanta ſolennitas. et qꝛ n̄ eſt locus reſtōnū vbi res mutat ſtatum prorſus amittendo. vt ff. de mi. ſi ex cauſa. §. pamp̄. ⁊ff. de in integ. reſt. l. diuus. Sed nunqͥd patri vel affini ꝑmittitur reuocacio. vel per offm̄ iudicis vel per rei vendi.vtilem. cū ad eoꝝ ignominiam reſpiciat. vt ff. de rei ven.l. et de liber. ca. l. i. ij. iij. et. iiij. ℟. non vt ff. de capi. di. l.
tutelas. §. ſi libertate. lꝫ quidaui dixerunt ꝯtra. ar. dictaꝝl. ſꝫ certe non mutauerat ſtatum ſꝫ mutare volebat.h ¶ Venūdari. i. ſi qͦlꝫ alio ti. paciat̉ ſe tͣnſferri ī aliū. qd̓ ēvni ſi aliqd̓ lucꝝ ſenciat vt ff. d̓ liber. ca. ſi vſufru. §. in ſū.et C. de liber. c. ſi miniſterium. et ff. de liber. ca. ſi vſufruc.i ¶ In ſeruoꝝ. nulla dr̄a. Sed videtur ꝯtra. nam quidamſunt in dignitate. qͥdam non vt. jͣ. de īiur.§. ſꝫ pena. et ff. d̓ vſufruc. et ſiquid. §. i. jt ēquidam ordinarij. qͥdam vicarij vt. jͣ. qͥ cuꝫeo. §. cum autem̄ Iteꝫalij veterani alij nouicij. vt ff. de edilic. e. lfi. et ff. de public. l.interdum. Sꝫ dic ꝙnullus eſt magis ſeruus ꝙͣ alter. lꝫ qͦ adactus et quo ad milicias et ſimilia ſit dr̄a.lꝫ olim magis vnꝰ ꝙͣalter eſſet ſeruus. vtC. de nu. iur. qui tol.l. vna. nam olim quidam habebant dn̄iuꝫin ſeruis. qͥdeꝫ plenūquidam ſemiplenumk ¶ Multe. quidamponunt h̓ falſam notam vt duo ſint multa. ar. ff. ad ſil̓. l. j. §.hoc ℟ p. Sed c̓te ībiſunt tria appellata n̄duo tm̄. dic gͦ ꝙ quatuor ſūt differencie liberoꝝ hominum. vtingenui et libertin.et latini et dediticij.vt h̓ ⁊. jͣ. t. i. de liber..§. libertinoꝝ. ar. ff.vi bo. rap. l. iiij. §. i. ij. ℟º. pro prīa eſt in autͣde depoſitis.et de denūciacionibꝰ i cū et multa. ac. ¶ De ingenuis ℟ ca¶ Egenuus qn̄qꝫ aliter. qꝛ per ſentenciam vt ff. de ſta. ho. lingenuū Item ꝑ reſtōꝫ nataliū. vt ff. de reſt. nataliumm ¶ Ex duobus. ſic ꝯſtrue ſiue ex matrimonio ſubaudi ꝯſtante duobꝰ ingenuis editis. etcͣ. et ſic expone oīa ſeq̄n. capl̓an ¶ Ex altero. ſic C. de oꝑi. liber. l. ꝙ ex tiberao ¶ Raicitur. ẜm ſe.p ¶ Fihilominus. qꝛ ventris ſtatus ſꝑ ꝯſidexatur. vt hic et in autͣ. que ꝯſtitucō exaſſcrip. §. i. coll. v. et C. de reiven. partuꝫ. niſi in caſu. vtC. de ſeruis fugi. l. fi. et niſi in murilegulo. vt. C. de murilegulis. l. qui cum patre. li. xi. et l. hij qui. et hͦ iure roͣnoſecus iure longobardoꝝ. qꝛ ſꝑ indeteriorem ꝑtem ſtatuſꝯtrahitur. niſi ſit matrimonium. aliud ſi concubinatus. nātunc ſeruatur ius romanum.q¶ Libera puta meretrice.re faufficit ꝙͣtum ad ꝯdicionem. ſecus ꝙͣtum ad honoresvt ff. de ſenato. l. filiam. et liberoſ. §. fi. et ſecus quo ad patriam. vt ff. ad munic. l. aſſumpcio. §. filius vt ff. man. ſꝫ procuratorem. §. pro ſocio. et l. id quod. §. ſi filiꝰ et ff. de neg.ge. ſed an vltro.s ¶ Calamitas qͣſi cadamitas. qꝛ iteꝝ fuit facta ancilla.t ¶ Ex his. hucuſqꝫ dixit qual̓r ꝯtingat nigenuitas. nuncqualiter perſeueret.u ¶ Lib̓aꝫ mr̄eꝫ. fa. ad hͦ C. ſi mā. ita fu. ali. vt ma. l. fi. ſi iux