meri.C. XXII.
XXII.
ad balaam nocte. ⁊ ait ei: Si vof § cedit deus cupiditati. dimittit eū in deſiderium cordis ſui.care te venerint hoīes iſtiᶠ ſurge ⁊f ſ expletur conſiliū diuine diſpenſationisvade cū eis. ita dumtaxat vt qd̓tibi pręceꝑo facias. Surrexit balaam mane ⁊ ſtrata aſina ꝓfectuseſt cum eis ⁊ iratus eſt deꝰ. Ste§ miſſus a dn̄o.titqꝫ angelus dn̄i in via cōtra balaam qͥ ſedebat aſinę. ⁊ duos pueros habebat ſecum. Cernens aſina angelum ſtantem in via euaginato gladio auertit ſe de itinere. ⁊qui erat extra macerias vinearū.ibat ꝑ agrum. Qua cū verberaretbalaā ⁊ uellet ad ſemitā reducere
ſtetit angelus in anguſtijs duarūmaceriarū quibus uineę cingebātur. Quē uidens aſina iūxit ſe parieti. ⁊ attriuit ſedentis pedeꝫ. Atille iterū uerberabat eam. ⁊ nihilominus angelus ad locū anguſtūtranſiens ubi nec ad dexteraꝫ necad ſiniſtrā poterat deuiari. obuiꝰſtetit. Cunqꝫ uidiſſet aſina ſtanteꝫangeluꝫ cecidit ſub pedibus ſedētis. Qui iratus uehementius cedebat fuſte latera eiꝰ. Aperuitqꝫdn̄s os aſinę. ⁊ locuta eſt. Quid
voluntatem ꝑdidiſſe: auferetur a vobis certamen aduerſus aſtutias dyaboli: nec erit corona iuſticię ⁊ victorię legitimę certanti. Si deſint obſiſtētes: non erunt agones nec victoribus munera ponentur. Non ſolū ergobonis vtitur deus ad opus bonū: ſed etiā malis. Sunt vaſa ad honores:ſunt ad cōtumeliam: vtraqꝫ tn̄ neceſſaria. Sunt aūt rationabilia ⁊ liberiarbitrij neqꝫ caſu neqꝫ fortuitu vnuſqͥſqꝫ vas honoris efficitur. Qui ꝟopeſſime viuit fiet vas cōtumelię. nō a conditore: ſed a ſemetipſo cauſis cōtumelię datis. Nonergo tales eſſe conditor fecit: ſed eoꝝ mentes ſcd̓ꝫ ꝓpoſitū eoꝝꝓuidētię ſuę iuſticia⁊ ineffabili quadā ratione diſpenſat. Sic̄in magnis vrbibꝰ teterrimę vitę hoīes vltima oꝑa ⁊ laborioſa condemnant̉ operari. quę tamen neceſſaria ſunt. aut fornacibus lauacri ad ſuccendendos ignes deſeruiunt: vt vl̓ cōmoditate vel delicijs ꝑfruariſ. aut cuniculoſpurgant. aut huōi faciunt: vt tibi fiat ī vr̄be delectabilis habitatio. Ita deꝰ quidēmaliciā nō fecit: inuētam tamē ex ꝓpoſitiintentōe eoꝝ qui declinauerunt a via recta auferre penitꝰ noluit. ꝓuidens ꝙ ſi eētilli inutiliſ qui ea vtēbatur: faceret tamenvtilem his aduerſuꝫ quos exercebatur. Ideo refugere omnino debemusne vnqͣꝫ malicia in nobis inueniatur. In alijs vero vincere: non eam ꝑimere ſtudendū eſt. qꝛ illi in quibus eſt aliquid neceſſarij operis conferuntvniuerſitati. Nihil enim ocioſum. nihil inane apud deuꝫ. ſi enim bona ſitꝓpoſitio homīs: vtitur ad bona. ſi mala: ad neceſſaria. Sed beatior erisſi ex virtute quę in te eſt aliquid boni huius vitę vniuerſitas cōſequatur.ſcd̓m illud. vt ſitis ſicut luminaria in hoc mundo verbū vitę continentesad gloriam. Sunt ergo neceſſaria luminaria huic mundo. ⁊ quid tam delectabile ⁊ tam magnificū qͣꝫ opus ſolis ⁊ lunę a quibus illuminatur mundus? Opus ē enim mūdo etiā angelis qui ſunt ſuꝑ beſtias ⁊ pręſunt animalium natiuitati virgultoꝝ plantationūqꝫ ⁊ cęterorū incrementis ⁊ quipręſunt oꝑbus ſanctis qui ęternę lucis intellectū ⁊ occultorum dei agnitionem ⁊ rerū dīuarū ſcientiā doceant. Vide ergo ne inter angelos inueniaris qͥ beſtijs p̨̄ſunt: ſi beluinā duxeris vitaꝫ. aut inter eos qui terrenis operibus pręſunt: ſi corporea ⁊ terrena dilexeris. Satage aūt qūo aſſumarisad ſocietatē michaelis qui oratiōes ſanctoꝝ ſemper offert deo. Aſſumerisaūt in hunc numerū vel in hoc officium: ſi inſtes ſemꝑ orationi ⁊ vigilesin ea. Vel in officiū ⁊ ſocietatē raphaelis qui medicinę pręeſt. vulneratūſcꝫ peccatis ⁊ ſagittis dyaboli cum videris adhibe curationē ſermonum ⁊medicinā verbi dei: vt peccati vulnera ꝑ patientiā ſanes. Qui talia in hͦmundo agit prebet ſe vt in futuro vas electōis ⁊ vtile dn̄o ad omne opusparatum a conditore formetur. qui contraria gerit vas ad contumeliā diuinę diſpenſatōis ſe prebuit. Ideo puto in diuinis voluminibus ſcriptaeſſe bonoꝝ geſta ⁊ maloꝝ ⁊ ex ſiniſtris dextriſqꝫ actibꝰ ſcripturas ꝯtextaſ:vt intelligamus quia apud deū ocioſa non ſunt nec malorum nec bonorum opera.¶ Si uocare ⁊cͣ. Balaā diuinꝰ erat dęmonū .ſ. miniſterio ⁊ arte magica nōnunqͣꝫ futura pręnoſcens. Rogatur a balac: vt maledicat iſrael.Legati veniunt. diuinacula in manibus ferunt. ſtant attonitę gentes etobnixe expectantes qͥd reſpōdeat balaam quē dignū diuinis credebantcolloquijs. Vide qūo ſapientia dei vaſ ad contumeliā pręparatū ꝓficerefecit non vni genti ſed toti pene mūdo. Et huic cui ſolebant videri dęmones ꝓhibens iter mali operis videtur deus. Stupeſcit balaam ⁊ miraturꝓhibentis autoritatē. Non enī ſolebat malū dęmonibꝰ diſplicere. Remittit legatos dicens: Nō ſe poſſe facere niſi verbum qd̓ deus dederit in oseius. Redeunt legati. iterū requirit. iterū moleſtus eſt. iterū cupit audire.
Nō enī facile cupiduſ mercede caret. Quid ergo audit ſecūdo? Si te vocare venerint homines iſti: Surge ⁊ vade cū eis. In quo voluntati cupiditatis eius cedit deus. ſcd̓m illud. Dimiſit eos in deſiderio cordiſ eoꝝ⁊cͣ. Conſiliū aūt diuinę diſpenſationis expletur. dicitur enī ad eū verbuꝫquodcūqꝫ poſuero in ore tuo hoc loquariſ. Si nō indignus fuiſſet: verbūſuum dn̄s non in ore eius ſed in corde poſuiſſet. Sed qꝛ ī corde deſideriūmercedis erat ⁊ pecunię cupiditas: verbum dn̄i nō in corde ſed in ore ponitur. Agebatur enīmira diſpenſatiōe vtꝓphetarū ꝟba q̨̄ ītraiſraeliticam aulā continebātur ꝑ balaamad gentes ꝑuenirentcum ei omnes gentescrederēt. ⁊ nationibꝰſecreta de xp̄o myſteria ⁊ theſaurum magnum ꝓferret: nō tamcorde ⁊ ſenſu qͣꝫ ore ⁊ſermone.¶ Surrexit balaam ⁊cͣ. Pri. All̓.Si videas cōtrariāpoteſtatē dei popl̓mimpugnanteꝫ intelliges quiſ ſit qui ſedeatſuper aſinā. Et ſi videas homines qūo adęmonibꝰ pręcipitātur: intelliges quę ſitaſina. Si enī intelligis hieſum mittentēdiſcipulos ad aſinaꝫalligataꝫ ⁊ ad pullūvt ſoluāt ⁊ adducātvt ipſe ſedeat ſuꝑ eā:forſitan hęc aſina .i.eccleſia prius portabat blaſphemiam: ſed a diſcipulis ſoluta xp̄m portat.vt cum ipſa ingrediatur hieruſalem cęleſtem. Vnde. Ecce rex tuus venitibi mitis. ⁊ ſedens ſuper ſubiugalem credentes .ſ. ex iudęis. ⁊ pullum nouellum .ſ. ex gentibus credentes.Stetitqꝫ angelus domini. Qui aderat .ſ. filijs iſrael. de quoſcriptū eſt: angelus meus ibit tecum.¶ Cernens aſina angelū. Magus dęmones videt. aſina angelū.non ꝙ ſit digna videre ſicut nec loqui: ſed vt confutetur balaam. Vndemutum animal arguit ꝓphetę dementiam.Gre. Balaam ꝑuenire ad ꝓpoſitum tendit: ſed eius votum animalcui pręſidet prępedit. qꝛ angelū aſina vidit quē humana mens nō videt.Plerūqꝫ caro ꝑ moleſtias tarda flagello ſuo menti indicat deū quē ipſacarni pręſidens nō videbat. Ita vt anxietate ſpiritus ꝓficere in hoc mundo cupientes velociter tēdentes impediat: donec inuiſibilem qui ſibi obuiat īnoteſcat. Vnde bene ꝑ petrum dicit̉: correctionem habuit ſuę veſanię ſubiugale mutum. qd̓ hoīs vocē loquens ꝓhibuit prophetę inſipiētiāInſanꝰ quippe homo ſubiugali muto corripit̉: qn̄ elata mens hūilitatisbonū qd̓ tenere debeat ab afflicta carne memoratur. ſed huiuſ correctōnisbonū balaam non obtinuit: quia ad maledicendum pergens vocem n̄ mētem mutauit.Parieti. Id eſt. macerię illius vineę in qua non erat angelus: qm̄ab alia parte in ſulcis vinearum. iuxta ſeptuaginta¶ Ad locum anguſtū. Nō iam in ſulcis vinearū ſed inter ipſas macerias .i. in via obſtitit vt nō poſſet ad dexterā neqꝫ ad ſiniſtrā ire.¶ Cecidit ſub pedibus. Quia leſa non iuit retro in ꝑtem nō declinauit: qꝛ n̄ ab altera ꝑte terrebat̉: ſꝫ in media via ī anguſto erat āgelus.Aperuitqꝫ. Ut arguatur ꝑ eam balaam ⁊ mutę pecudis vocibꝰ cōfutetur qui diuinus videbatur ⁊ ſapiens.Et locuta eſt. Iſid̓. All̓. Aſina cui balaam ſedet: angelum videt etloquit̉. Id eſt. bruta gentilitas quā quondā balaā .i. ſeductor ydolatrięquaſi brutū animal ⁊ nulla ratōe renitēs quo voluit errore ſubſtrauit: angelum vidit quē homo videre nō potuit. ⁊ vidit ⁊ detulit. ⁊ locuta eſt vtagnoſceremꝰ ſub aduentu magni angeli. illā gentilē plebem mutata duricie ſtoliditatiſqꝫ natura ſolutis deo linguis locuturam.¶ Pri. All̓. Aſina cui balaam ſedebat (qꝛ ſcriptura dicit: homīes ⁊ iumenta ſaluabis do.) parſ credentiū pōt ītelligi q̨̄ ꝓ ſtulticia vel īnocentia