¶ Geneſis.II.C.

cęli et terrę quando create ſunt.Be. in tempore. j. Augu. omniū viſibiliūmateriam.in die quo fecit dominusˣ cęlumf ſomniū inuiſibiliū propter vigorem vite⁊ terram et omne virgultuꝫ agri.Fanteqͣꝫ homo terrena ꝯcupiſceret. ſom̄eviride agri. qd̓ tercio die factum apparet. ſ propter vitam immarceſſibilem.ſan̄qͣꝫ oriretur ī t̓ra: om̄eꝫqꝫ herf ſ mala concupiſcentia coaleſceret in mente.ba regionis. ſpriuſqͣꝫ germinaret

ſ quaſi nō ex ꝓuentu pluuiarū nati ſunt frutices aut herbe. nec vſqꝫ ad diluuiū legitur pluiſſe ſprophetica vel euāgelica predicatione.Imentem humanam.Nō em̄ pluerat dn̄s ſuꝑ terramf ſ nō erat neceſſe corda hominū humano oꝑeirrigari.ſet homo nō erat qui operareturf ſapiētie. diuiſus in quattuor partes virtutūſ vite. Finundatio veritatis.terram: ſſed fons aſcēdebat e terf Finſpirans corda vtilia ⁊ honeſta.raʳ irrigans vniuerſam ſuperficiēibendo. volendo.terrę. Formauit igitur dominus

herbam virentem. non ſicut modo cum irrigatione pluuiaꝝ. vel induſtriahominum multa procreantur. ſed aliter prima herbarum ⁊ arboꝝ facta eſtcreatio: ſolo .ſ. dei imperio. ſine pluuia ⁊ oꝑe humano. Vnde ſequit̉: Nōenim pluerat dominus deus ſuꝑ terram. prrxe¶ Miſtice. Iſid̓. Iſtę ſunt generatōes. c. ⁊. t. Numerati ſunt ſex dies.quibꝰ vniuerſitas ſęculi a capite vſqꝫ ad finem. quaſi breuis imago figurata eſt. Vnde hͨ pars libri liber generatōis cęli ⁊ terrę dicta eſt. In hacvero cōcluſione vnuſdies dicit̉. quo fecitdeꝰ cęlum ⁊ t. ⁊cͣ. Inquo tempus ſignificatur. His ergo paucis verbis inſinuataeſt om̄is creatura ante peccatū animę. Incęlo ⁊ in terra omnisviſibil̓ creatura. Nomine diei omne tp̄s:qꝛ ſimul facta ſunt tēpus ⁊ tēporalia. Nomine virgulti ⁊ herbę creatura inuiſibilis: ꝓpter vigorem vitę immarceſſibilem. ſinō peccaſſet. Anteqͣꝫoriret̉ in terra .i. priuſqͣꝫ peccaret .i. terrenis cupiditatibus ſe ſubderet. Unde ſequit̉. Non eniꝫpluerat deus ſuper terram. hͦ eſt. nondū ꝓpheticis vel euangelicis nubibꝰimbrę verbi miſſo animā viuere fecerat. Et hō nō erat qui oꝑaretur. t. qꝛpoſt peccatum homo laborare cępit in terra. ⁊ neceſſarias habuit nubes illas: vnde virgultū .i. anima virebat. Irrigabat eam fons vitę .i. inundatio veritatis. loquens in intellectu eius: vt pluuia de nubibus non egeretanteqͣꝫ peccaret. Hic erat ſtatus hominis ante peccatum.¶ Auguſtinus. Alia tranſlatio habet. hic eſt liber creaturę cęli ⁊ terręCum factus eſt dies. fecit deus cęlū ⁊ terrā. ⁊ omne viride agri ⁊cͣ. Firmior fit ſententia. qua dicit̉ vnū diem feciſſe deum: vnde illi ſex dies vel ſeptem. huiꝰ vniꝰ repetitione numerari potuerūt. quando ſcriptura concludens cuncta quę ab initio hucuſqꝫ dixerat. ait: hic eſt liber creaturę. c. ⁊. t.cum factus eſt dies. Non em̄ memorata ſunt cęlū ⁊ t. ſicut in principio anteqͣꝫ fieret dies: cum tenebrę erant ſuꝑ abyſſum. ſed quomodo factum eſtcęlum ⁊ terra. cum factus eſt dies. iam diſtinctis .ſ. reꝝ generibꝰ: quibꝰ oīscreatura compoſita eſt in hanc ſpeciem. quę mundus vocatur. hic ergo cęlum memoratur qd̓ eſt firmamentū. cū om̄ibus quę in illo ſunt. ⁊ terra illaquę cū abyſſo vnū obtinet locum cū om̄ibus quę in ea ſunt. Cū em̄ dicit̉cū factus eſt dies. ſiue ſuperioribꝰ nectat̉. vt ſit vna ſententia: hic eſt libercreaturę cęli ⁊ terrę. cū factus eſt dies. ſiue inferioribꝰ. vt ſit plena ſentētia:Cū factus eſt dies. fecit deus cęlū ⁊ terram. cogit ſic intelligi. cęlum ⁊ terra quomodo .ſ. facta ſunt: cum factus eſt dies. Cum vero addit̉. ⁊ om̄e viride agri. qd̓ tercio die factum eſt: plane apparet. illum eſſe diem vnū quēfecit deus. quo repetito: factus eſt ſecundus ⁊ tercius dies. ⁊ cęteri vſqꝫ adſeptimū. Cum enim nomine cęli ⁊ terrę omnem creaturā vellet accipi: ſuꝑpoſuit omne viride agri: vt hunc diem apertius ſignificaret. Cū em̄ conditorum ordinem recolimus. inuenimus viride agri tercio die creatum: anteqꝫ ſolis pręſentia dies quotidianus perageret̉. Quando etiā audimus.cum factus eſt dies: fecit deus omne viride agri. admonemur ipſius diei:quē ſiue corporalem lucem nobis incognitam: ſiue ſpiritualem in ſocietateangelica intelligimus. Item cū dicitur feciſſe deū. c. ⁊. t. ⁊cͣ. cum factus eſtdies: ſimul om̄ia feciſſe ſignat̉. ⁊ cum ſex dieꝝ ordine creata memorantur.⁊ nunc ad vnum reducuntur: hunc ſepties repetitum. ⁊ illā ſenariam velſeptenariā repetitionē non interuallo temporis factam intelligimus. Scriptura em̄ altitudine ſuperbos irridet: ꝓfunditate attentos tenet. magnosveritate: paruulos nutrit affabilitate.¶ Augu. In prima mundi conditione cū deus omnia ſimul creauit. homo factus eſt. qui eſſet ratio creandi hominis: nō actio creati. Sed aliterhęc in verbo dei. vbi iſta non facta ſunt: ſed ęterna. aliter in elementis mūdi. vbi omnia ſimul facta ſunt futura. aliter in rebꝰ. quę iaꝫ non ſimul: ſedtempore ſuo quęqꝫ creantur. aliter in ſeminibꝰ. in quibꝰ rurſus primordiales cauſę repetunt̉ de rebꝰ deductę. quę ſecundū cauſas quas primū condidit extiterant: velut herba ex terra. ſemen ex herba.¶ Omne virgultū ⁊cͣ. Augꝭ. Intelligit̉ terra cauſaliter ꝓduxiſſe herbam ⁊ lignum .i. ꝓducendi virtutē accepiſſe. In ea em̄ tanqͣꝫ in radicibusfacta erant. quę per tempora futura erant. fecit ergo anteqͣꝫ eſſent ſuꝑ terrāſecundū formabilitatem materię: quę formanda erāt verbo eius. p̨̄cedens

formationē non tempore: ſed origine.Non enim pluerat ⁊cͣ. Augꝭ. Quaſi non fecit deus ſic tunc. ſicut nūccum pluit ⁊ homines oꝑantur: ⁊ ꝑ moras tempoꝝ fiunt quę non erant. cūfecit omnia ſimul. tempora em̄ nō fuerunt ante creaturā: ſed cum creatura⁊ ipſa creatura. Motus em̄ ſi nullus eſſet vel corporalis vel ſpiritualis creaturę: quo ꝑ pręſens p̨̄teritis futura ſuccederent: tempꝰ omnino non eſſet:nec creatura moueri poſſet.¶ Sed fons ⁊cͣ.Bed̓. Huius fontisqualiſcūqꝫ irrigatio.iam terra herbis ⁊ lignis veſtita ſuperuenit. Fons vnus aſcēdiſſe dicit̉: ꝓ aliquain terrę ſinibꝰ vnitate. vel ſingularis poſitus eſt ꝓ plurali.Sed fons ⁊cͣ.Augu. Hic intimarevidetur quę fiaut ſecundū tempoꝝ interualla: ex prima conditione vbi fiunt om̄iaſimul. incipiēs ab elemento. ex quo om̄ianaſcunt̉ germina animaliū herbaꝝ vel lignorum: vt agant temporales numeros ꝓprijs naturis diſtributos. Primordia em̄ omniū ſeminum humida ſunt: ⁊ ex humido concreſcunt. Si dicat̉ quantolibet fonte non poſſe faciem omneꝫ terręirrigari: etſi montes irrigaret. diluuiū eſſet. Reſpondetur. qꝛ viciſſim fieripoſſet: ſicut nilus plana ęgipti irrigat. Poſſunt ⁊ per vnū fontem intelligi multi fontes regiones ꝓprias irrigantes. ⁊ omnis terrę facies irrigata.ſicut omnis veſtis facies colorata. etſi non continuatim ſed maculatim abhoc fonte quę narrant̉. per moras tempoꝝ fiunt: non ſimul. Cū ergo aliterſint creaturaꝝ rationes in verbo dei. aliter oꝑa a quibꝰ die ſeptima requieuit. aliter quę ex illis vſqꝫ nunc oꝑatur. vltimū vtcunqꝫ corporis ſenſu ⁊conſuetudine cognoſcimus: duo remota a ſenſibus noſtris ⁊ humanę cōgnitionis vſu. prius autoritate diuina credenda: poſt ꝑ hͨ quę nota ſuntvtcunqꝫ noſcenda.Formauit ⁊cͣ. Augꝭ. Miſtice. Latior de homine figurate explicat̉narratio: vt quęrentes inſtruat ⁊ exerceat. hęc formatio non eſt noui oꝑisinchoatio: ſed diligens retractatio. Si hic hominē ex corpore ⁊ anima iaꝫfactum intelligimus: bene iſta cōmixtio limus dicit̉. Sicut em̄ fit limꝰ cōmixtione pulueris ⁊ liquoris: ſic anima corporis materiā viuificādo vnitnec patitur diſſolui. Inſpirauit in faciem eius ſpi. vi. Si corpus tantumerat: hic animā corpori adiunctā intelligimus. Si vero homo factus iamcorpus ⁊ anima erat. animę hac inſpiratione ſenſus eſt additus: cū factuseſt homo in animā viuentē. non quia illa ſufflatio verſa ſit in animam viuentem: ſed operata eſt animā vi. Nondum tn̄ hominē ſpiritualem debemus intelligere. ſed animalem: qui tunc ſpiritualis factus eſt: cū in paradiſi beata vita eſt cōſtitutus. Unde prius animales ſumus. de illo poſt peccatum nati: donec ꝑ ſpiritualem adam ſpirituales renaſcamur. Paradiſi vero nomine beatitudo in qua homo poſitus eſt ſignificatur. Sed quiain nemoribꝰ delicioſa quies hominū eſt: ⁊ corporeis ſenſibꝰ de oriēte lumēoritur. cęlumqꝫ conſurgit: qd̓ eſt ſuperius corpore noſtro atqꝫ excellentiushis verbis ſpirituales delicię. quas habet beata vita. explicant̉. Intelligimus autem gaudia noſtra ſpiritualia ſignificare omne lignū formoſum.ad aſpectum intelligentie ⁊ bonū ad eſcam. que non corrumpit̉. vt eſt oīsratio ⁊ virtus ſpiritualis. quę cibꝰ eſt anime. Productū eſt hoc lignū deterra: quia gaudiū ſpirituale debet ſupereſſe terrę. Lignū vitę plantatuꝫin medio paradiſi: quia debet anima intelligere ſe ordinatā in medio reꝝvt cū ſub ſe habeat corporeā creaturā: ſuꝑ ſe tn̄ intelligat eſſe naturā dei:vt nec contemnat qd̓ eſt: nec arroget qd̓ non eſt.¶ Aug. Formauit igit̉. d. h. ⁊cͣ. Prius de limo terrę formatū eſt corpꝰanimale. quale nunc habemus: non ſpirituale. cum quali reſurgemꝰ. Un̄quęritur quomodo reformemur: ſi non ad hoc per xp̄m reformamur: qd̓in adam fuimus. non autem immortalitatem perdidit: ſi prius animale fuit. neqꝫ animale corpus erit. ſed ſpirituale cū incorruptionē induerit. Unde quidam putauerunt hominem corpore fuiſſe animalem: ſed mutatumcū in paradiſuꝫ poneretur: ſicut mutabitur in reſurrectione. Sed ſi ita eſtfruſtra conamur paradiſum ⁊ illas arbores ⁊ fructū ſecundū geſtoꝝ ꝓprietatem accipere. Non enim cibi ex arboꝝ pomis immortalibꝰ corporibꝰ ſūtneceſſarij. Ipſa quoqꝫ mors hominis quā peccato meruit: indicat eū non