Cōpleuitqꝫ deus die ſeptimo opꝰ

Fin ſemet ipſo. qꝛ poſt nichil nouū fecit.ſuū. Et requieuit deꝰ die ſeptimo

Iſi. Moraliter. Habet vnuſquiſqꝫ noſtꝝ in noſtris oꝑbus ⁊ recta viranqͣꝫ diſtinctos iſtos ſex dies: poſt quos debeat quieteꝫ ſperare. Primodie lucem fidei. quādo primū viſibilibꝰ credit: ꝓpter quā fidem dominusviſibiliter apparere dignatus eſt. Secundo die factum eſt tanqͣꝫ firmamētum diſciplinę. qd̓ diſcernit inter carnalia ⁊ ſpiritualia oꝑa: ſicut firmamētum inter inferiores aquas ⁊ ſuperiores. Tercio die quo mentem ſuā ad ꝓferendos bonoꝝ operū fructus p̨̄parat ⁊ erigit. ſeparata labe ⁊ fluctibꝰ temptationū carnalium. tanquā aridam terrā habet. mentē videlicet tanquāa perturbationibꝰ maris. ut iam poſſit dicere: Mente ſeruio legi dei. carneaūt ſeruio legi peccati.Compleuitqꝫ deus ⁊cͣ. Augu. Alia tranſlatio. Conſummauit deusdie ſexto oꝑa quę fecit. quę nichil quęſtionis affert: quia manifeſta ſunt q̄in eo facta ſunt. Sed ſecundū hebraicam veritatem quęrendū eſt quomodo dicatur deus ſeptima die opus ſuū compleuiſſe. in quo nichil nouumcreaſſe dicitur. niſi forte ipſum tunc feciſſe. ⁊ in eius factura opus compleuiſſe dicatur: ꝙ eo facto menſurā numerūqꝫ ꝑfecit dieꝝ. quoꝝ circūitu oīaſecula voluuntur. nam in reuolutōe idem eſt octauus qui ⁊ primus. Compleuit igitur die ſexta opus ſuū. addito. vij. quē ſabbatū dici ⁊ eſſe voluitet miſtica p̨̄ cęteris benedictione ⁊ ſanctificatione donauit. Unde ⁊ diesiudicij. quia poſt ſeptimam ſabbati ventura eſt: octaua in ſcripturis dictaeſt. quaſi ſeptē tantū pręceſſerint. dies quoqꝫ reſurrectionis dn̄i. cum poſttot dieꝝ milia ventura eſſet: octaua dicta eſt. Poteſt dici compleuiſſe deum die ſeptima opus ſuū: qꝛ ipſū benedixit ⁊ ſanctificauit. opus em̄ eſt benedictio ⁊ ſanctificatio: aliqͥd em̄ oꝑis fecit ſalomon: cū templū dedicauit¶ Hie. In hebręo habet̉ die ſeptima. Artabimus ergo iudęos. qui deocio ſabbati gloriant̉. qꝛ iam tūc in principio ſabbatū ſolutum eſt: dū deꝰoperatur in ſabbato complens opera ſua in eo.Compleuitqꝫ deus ⁊cͣ. Augꝭ. Quęrit̉ vtrū illi ſex dies pręterierunt:⁊ addito ſeptimo nunc per volumina tempoꝝ non re ſed nomine repetantur? In toto em̄ tempore multi veniunt p̨̄teritis ſimiles: nullus idem. Unde dubitatur vtruꝫ illi ſex dies pręterierint? an iſtis vſitatis quotidie trāſcurrentibꝰ. illi maneant in reꝝ conditionibꝰ. vt non ſolū in tribꝰ ante luminaria. ſed etiā in reliquis tribus intelli gamus diē in ſpecie requę creata eſt: noctēo 9.9in defectu vel priuatione. cū .ſ. amittiturſpecies aliqͣ mutatōeq̨̄ ineſt om̄i creaturęſiue poſſibilitate. cū deſit effectus: ſicut in cęleſtibꝰ corporibus. ſiue actu. vtin terrenis ⁊ mortalibꝰ Ueſpera aūt in om̄ibus perfectę conditionis terminus ſit. Mane incipientis exordiū; Om̄is em̄ creatura certis initijs ⁊ finibus continetur. Sed ſiue hoc. ſiue iliud. ſiue aliud ꝓbabiliꝰ dicatur: perfecto numero dieꝝ .i. ſenario. perfecit deus opera ſua. quę menſura. ⁊ numero dieꝝ. ⁊ pondere diſpoſuit .i. in ſe. qui eſt menſura. om̄iqꝫ rei modumpręfigens ⁊ numeros prębens ⁊ ſpeciem. ⁊ pondus. quia omnia ad quietē⁊ ſtabilitatem trahit. omnia em̄ terminat. format. ordinatqꝫ. Vel ſic diſpoſuit omnia. vt haberent menſuram. numerū. ⁊ pondus. ſicut dicit̉. deꝰcorpora in coloribꝰ diſpoſuit. non vt colores in ſe prius habuerint: ſed vtipſa colores haberent. Nec ſenarius numerus iō perfectus eſt. quia ſex diebus deus opera fecit. ſed ideo perfecit opera ſex diebꝰ: quia ſenarius eſt ꝑfectus. Sine his ergo perfectus eſſet. qui niſi eſſet perfectus: ſecundū eumperfecta non fierent.Et requieuit deus. Beda. Non quaſi operando laſſus. ſed ab vniuerſo oꝑe requieuit: qꝛ nouā creaturā facere ceſſauit. Requieſcere em̄ ceſſare dicit̉: vt in apocalipſi. Requiē non habebāt dicentia. ſanctus. ſanctꝰſanctus .i. dicere non ceſſabant.¶ Beda. Altius quoqꝫ intelligitur requieuiſſe ab vniuerſo opere ſuo i.non opus habuiſſe illis oꝑbus. in quibꝰ requieſceret: cuius requies in ſemet ipſo vera eſt ſemper ſine initio ⁊ fine. ſed ſola bonitatis cauſa feciſſeopera. quę in ipſo requieſcerent. humana vero indigentia quotidie laborat: vt in oꝑibus ſuis requieſcat. dicente deo: In ſudore vultus. t. ve. p. t.Deus autē non habuit neceſſe in creaturis ſuis requieſcere: ſed creaturisrationalibus in ſe requiem dedit.¶ Augu. Et requieuit deus ⁊cͣ. Non laborauit deus in oꝑando: qui ſolo verbo fecit om̄ia. dicendo fiat. Nec homo dicēdo fiat. laborat. Sed forte dicit̉ laboraſſe cogitando quid fieret. A qua cura perfectis rebꝰ: quieuiſſe dicitur. Sed hoc ſapere. deſipere eſt. Deinde ergo requieuiſſe eſt creaturę rationali in ſe requiem pręſtitiſſe. vt illuc .ſ. deſiderio feramur: quo requieſcamus .i. nichil amplius requiramus. Sicut em̄ facere dicit̉. qd̓ ipſoin nobis operāte facimꝰ: ⁊ cognoſcere. cū cognoſcimus. ſic requieſcere. cuꝫeius munere requieſcimus.

¶ Aug. Non eſt mirum. ſi diem quo xp̄s erat in ſepulchro quieturus. hͦmodo pręnuncians dixit: die ſeptimo requieuit. deinceps operaturus ordines ſęculorum.¶ Aug. Poteſt aūt intelligi. deum requieuiſſe a faciendis generibꝰ creaturę: qꝛ vltra noua nō condidit. vſqꝫ nunc tn̄ operat̉ adminiſtrationemeorūdem geneꝝ: quę tunc inſtituta ſunt. Creatoris em̄ virtus cauſa ſubſiſtendi eſt om̄is creaturę. Qd̓ em̄ dicit̉: Pater meus vſqꝫ modo oꝑaturvniuerſę creaturę continuā adminiſtrationē oſtendit. die ſeptimo requieuit: vt nouā creaturam vlterius non faceret. ſed vſqꝫ nunc oꝑatur: vt qd̓condidit. continere ⁊ gubernare non ceſſet.Augu. Deus autem nec creando defeſſus. nec ceſſando refectus eſt. ſꝫper ſcripturā ſuā ad quietis deſideriū nos hortat̉: dicendo ſe diem ſanctificaſſe in quo requieuit. cęteros enim non legitur ſanctificaſſe: tanqͣꝫ apudipſum plus quies qͣꝫ operatio valeat.¶ Auguſtinus. Viciū quoqꝫ animę eſt. ita ſuis operibꝰ delectari: vtpotius in ipſis qͣꝫ in ſe requieſcat ab eis. cum in ipſa vel anima vel rationealiquid melius ſit quo fecerit: qͣꝫ ipſa ſint quę fecerit. Ideo oſtendit̉ deuscum dicitur requieuiſſę. nullo opere ſic delectatus: quaſi faciendi eguerit.Uel minor. ſi non fecerit: vel beatior. cū fecerit. Qd̓ ex illo ita eſt: vt ei debeat qd̓ eſt. ipſe aūt nulli: qꝛ ex ipſo eſt ꝙ beatus eſt. Se ipſum rebꝰ quasfecit: diligendo prępoſuit. Ideo non ſanctificans diem quo ea faciēda inchoauit. nec illum quo fecit ea: ne illis faciendis vel factis gaudium ei creuiſſe videretur. ſed eū quo ab ipſis in ſe ipſo requieuit: qui nunqͣꝫ requiecaruit. Sed eam nobis per diem ſeptimū oſtendit. ſignificans eam nō dari niſi perfectis: cui deputauit diem. qui perfectionē reꝝ omniū ſequebat̉.Qui em̄ ſemper quietus eſt. tunc nobis requieuit: cum ſe requieuiſſę monſtrauit. ⁊ requieſcit in nobis. cū in ſe requieꝫ tribuit. Requies ergo dei eſtqua nullius indiget bono. ⁊ ideo certa eſt nobis in illo: quia beatificamurbono qd̓ ipſe eſt. nō ipſe bono qd̓ nos ſumus. porro nec vllo p̨̄ter ſe aliobono eget: qui bono qd̓ fecit nō eget. Hęc eſt em̄ requies eiꝰ ab omnibusoperibus quę fecit. quia bono qd̓ fecit non ęget: nec ęgeret ſi non feciſſet.Nam ſic poteſt dici. nullis egens bonis: non a factis requieſcēdo. ſed nulla faciendo. Sed facere ſi non poſſet nulla potentia eſſet. Sipoſſet et non faceret:magna eſſet inuidia.Sed om̄ipotēs ⁊ bonus. om̄ia valde bona fecit. Quia veroſe ipſo bono perfecte beatus eſt: a bonis quę fecit in ſe ipſo requieuit: ea requie. a qua nunqͣꝫ receſſit.¶ Aug. Si autem diceretur requieuiſſe a faciendis: intelligeret̉ tantumnon feciſſe. Si a factis. forte ipſis factis ęgere videret̉. nos aūt non in nobis. ſed in illo requieſcamus. nec ita velimus ſimiles eſſe deo. vt in nobisrequieſcamus: ſicut ipſe in ſe. Sed ſicut non requieuit niſi in ſe ipſo: quiabeatus eſt ſe ipſo. ita in ipſo nos quieturos ſperemus: qui non noſtro bono. ſed ipſo beati ſumus.Aug. In ſe autem requieuit deus ſemꝑ. In diebꝰ vero quibꝰ rerumconſummatio narratur. in ſeptimo tantum requieuit: qui rerum ſequiturperfectionē. a perfectis em̄ requieſcit. qui perfectis non ęget: vt beatior ſit.Aug. Opera eius videmus bona: quietem vero eius poſt bona operanoſtra videbimus. Ob quā ſignificandaꝫ vnā diem ſabbati pręcepit obſeruari. qd̓ in tempore gratię oblatū eſt: in qua perpetuū obſeruat ſabbatum. qui ſpe futuri om̄ia bona operatur. nec in bonis operibus ſuis. quaſinon acceperit. gloriatur.¶ Aug. Apud illum quieti eius nec mane nec veſpera eſt. quia nec aperitur initio: nec clauditur fine. In perfectis autem operibꝰ mane habet. etnon veſperam. quia perfecta creatura incipit conuerti ad quietem creatoris. ſed illa non habet finem ſuę perfectionis. ⁊ ſic requies dei nō ipſi deoſed rerum perfectioni inchoatur. ⁊ habet in eo mane: ꝙ ab ipſo perficitur.ſed in ſuo genere tanqͣꝫ veſpera terminatur. qd̓ in deo veſperam nō habꝫqꝛ nichil erit perfectius ipſa perfectione.¶ Aug. In illis aūt diebus. quibꝰ om̄ia creabant̉: veſpera eſt terminusconditę creaturę. Mane initium alterius condendę. ⁊ ſic quinti diei veſpera eſt terminus conditę in eo creaturę. Mane poſt ipſam initium faciendęſexta die. qua condita: terminus eſt veſpera. ⁊ quia nichil condendū reſtabat. ita poſt illam mane factum eſt. vt non eſſet initium alterius creaturęcondendę: ſed quietis omnis creaturę in creatoris requie. Intelligitur em̄completo ſexto die poſt eius veſperam mane. quo ſignificat̉ initiū manendi ⁊ quieſcendi: quę quies dei nec initiuꝫ habet nec terminū. Creaturę habet initium: ſed nō finem. Ideo em̄ ſeptimus dies cępit a mane: ſed nulloterminatur veſpere. Si aūt in cęteris diebꝰ veſpere ⁊ mane vices tempoꝝ