¶ Geneſis.

Fab aquis liberata. Fanima fructifera.Iterra herbam virentem: ⁊ faciēbonorum operum fructus.tem ſemen ⁊ lignum pomiferumf ſ vt ex ſua infirmitate cōpatiatur indigētibuſfaciēs fructūʳ iuxta genus ſuum:f Ide quo ſimilia propagentur.cuiusʸ ſemen in ſemet ipſo ſit ſuꝑFcauſaliter.Iactualiter.terraꝫ. ¶ Et factū eſt ita. Et ꝓtulitf Igreg. pabulum verbi. opera miſericordie.terraſ herbam virentem: ⁊ afferēf Ide tritico triticū. de legumine legumen.tem ſemen iuxta genus ſuū. Lignumqꝫ faciens fructuꝫ: ⁊ habēsvnumqd̓qꝫ ſementē ſecundū ſpe-

ciem ſuam. Et vidit deus ꝙ eſſetbonū: Et factuꝫ eſt veſꝑe ⁊ maneauguſtinus. tercia diſtinctiodies tercius. Dixit autem deusFhic ordinantur ornamenta ſuꝑioris mūdi.Fiantꝭ luminaria in firmamētoſdoctores. Fſ qꝛ vicina n̄ qꝛ fixaſſcripture. diſcernēdoſcęli. ⁊ diuidant diem ac noctemſerenitatis ⁊ tempeſtatis. ſ virtutum..j. ſver. eſtatem. autumnū. hiemē. cū ſuū compleuerint curſum. quia predicatores propriistemporibus viuunt ⁊ tranſeunt: prius germinauit terra. deinde facta ſunt luminaria. quia poſtbona opera venit illuminatio lucis. ad contem⁊ ſint inſigna ⁊ˣ tempora. ⁊ diesplandā ſpeciem ſuperne veritatis.⁊ annos. vt luceāt in firmamento

diſtincta eſt creatura herbaꝝ atqꝫ lignoꝝ. a ſpecie terraꝝ ⁊ aquarum. vtin elementis numerari non poſſint. quia tamen fixa radicibus terrę nectūtur: ad eundem diem voluit pertinere.Germinet. t. ⁊cͣ. Beda. Patet in his verbis. quia verno temporemundus perfectus eſt ⁊ ornatus: in quo ſolent herbę virentes apparere. ⁊ ligna pomis onuſta. Simulqꝫ notandū ꝙ nō prima herbaꝝ germina. velarboꝝ genera. de ſemine ꝓdierunt: ſed de terra. quia ad vnam iuſſionemꝯditoris apparuit arida herbis compta. nemoribuſqꝫ veſtita: q̨̄ſui generiſ ex ſe pomaꝓduxerunt ⁊ ſemina.Oportebat em̄ vt forma reruꝫ dei imperioprimo perfecta prodiret: quomodo homoꝓpter quē omnia. iuuenili ętate plaſmatꝰAuguſtinus.Quęritur etiā de ſpinis ⁊ tribulis ⁊ qͥbuſdam lignis infructuoſis. cur. vel quandocreata ſint? cum deusdixerit: Germinet terra herbam. v. ⁊. f. ⁊cͣ.Sed fructuſ nominequędā vtilitas ſignatur. Multę autē vtilitates ſunt manifeſt.vel occultę. omnium quę terra radicitus alit. Poſſumus autem abſolute reſpondere: ſpinas ⁊ tribulos poſt peccatum terram homini ad laborem peperiſſe. nō ꝙ alibi antea naſcerent̉: ⁊ poſt in agris quos homo coleret. ſꝫ ⁊ prius ⁊ poſtea in eiſdem locis. prius tamē nō homini: ſꝫ poſt. Undepariet tibi .i. vt tibi naſci incipiāt ad laborem: quę ad paſtum tantūmodoalijs animalibꝰ ante naſcebantur.Facientem ſemen. Beda om̄ia creata ſunt perfecta. ⁊ homo perfectꝰ ętate erat: ⁊ arbores cū folijs ⁊ fructu. Vnde dicit̉ hic lignū pomifeꝝ.Et protulit. t. ⁊cͣ. Gregꝭ. Qd̓ teſtatur hyſtoria. ſic eſt veraciter factum: vt ſignificaret aliud faciendū. Terra em̄ eſt eccleſia. quę verbi pabulo nos reficit: ⁊ patrocinij vmbraculo cuſtodit. loquendo paſcit. opitulando protegit. vt nō ſolum herbam refectionis ꝓferat: ſꝫ etiā arborē ꝓtectōisLignūqꝫ ⁊cͣ. Gregꝭ. Lignum ſecundum ſpeciem ſuā. ſemen ꝓducit.cum mens noſtra ex ſui conſideratione qd̓ in alterum faciat colligit: ⁊ rectioperis germen parit. Hinc quidam ſapiens ait: Qd̓ tibi non vis fieri? alijnon feceris. Et alibi: Quęcunqꝫ vultis vt faciant vobis homines: ⁊ voseadem illis facite. Quaſi ſpeciem veſtrā alterutꝝ reſpicite. ⁊ ex vobiſmetipſis cognoſcite: quid oporteat vos alijs exhibere.¶ Sementem. Strabꝰ. ℟. Sementis. frugū ⁊ arboꝝ. Semen hoīm⁊ animalium. Seminiū vel ſementum cuiuſqꝫ rei exordium.Moraliter. Tercio die. quo mentem ſuā ad ferendos bonoꝝ opeꝝfructus preparat homo. ſeparata labe ac fluctibꝰ carnalium tentationum.tanqͣꝫ aridam habet terram tentationibꝰ ſeparatis. vt dicere poſſit: Mente ſeruio legi dei ⁊cͣ.¶ Et factum eſt ueſpere et mane. Iſi. Miſtice. Mane tercij dieiincipit ab abraam: ⁊ ſuccedit tercia ętas. ſimilis adoleſcentie. ⁊ bene cōparatur diei tercio: quo ab aquis terra ſeparata eſt. Ab om̄ibus em̄ gentibꝰquaꝝ error inſtabilis. ⁊ vanis ſimulacroꝝ doctrinis. tanqͣꝫ ventis omnibꝰmobilis (qd̓ maris nomine bene ſignificatur) populus dei ꝑ abraam ſeparatus eſt. tanqͣꝫ terra cum apparuit arida .i. ſitiens imbrē diuinoꝝ mandatorum. qui vnum deū colendo. tanqͣꝫ irrigata terra vt fructus afferat. ſanctas ſcripturas accepit ⁊ ꝓphetias. Hęc ętas iam potuit generare populuꝫdeo. qꝛ ⁊ tercia ętas .i. adoleſcentia: filios habere iam poteſt. Unde abrasdictum eſt: Patrem multaꝝ gentium poſui te ⁊cͣ. Hęc ętas porrigitur ababraam. vſqꝫ ad dauid: generationibꝰ quattuordecim. Veſpera in peccatis populi: quibus diuina mandata p̨̄teribant vſqꝫ ad ſaulis maliciam.Beda. Die tercia congregauit aquas inferiores ⁊ ſalſas. infideles .ſ.concupiſcentiaꝝ ⁊ tentationum fluctibus ſeſe quatientes. ⁊ ſegregauit abeis aridā .i. fideles. fontem fidei ſitientes. Infideles vero coercuit. ne iniqͥtatis ſuę fluctibus aridam .i. animā ſitientem deū conturbent: ſed liceat eigerminare fructus bonoꝝ operū. ⁊ diligere ꝓximum. vt habeat in ſe ſemenſecundū ſimilitudinem ſuā: vt ſcilicet ex ſua infirmitate compatiatur alij

indigenti. ⁊ producat lignum forte fructifeꝝ .i. beneficiū: eripiendo oppreſſum: ⁊ prębendo ei protectionis vmbraculum.¶ Fiant luminaria. ⁊cͣ. Augꝭ. Quia viſibili mundo duo dies ſuntattributi. ſuppremę .ſ. ⁊ infimę parti mundi. Viſibilibus ⁊ mobilibus mūdi partibus. quę intra mundū creantur: tres reliqui deputati ſunt. Et qꝛcęlum prius factum: prius erat ornandū. quarto fiunt ſidera. quibꝰ illuſtretur inferior pars: ne eſſet habitantibus tenebroſa Infirmitati quoqꝫ hominum prouiſuꝫ eſt:vt circum eunte ſole.diei noctiſqꝫ viciſſitudine ꝓpter vigilandi⁊ dormiendi viciſſitudineꝫ potirentur. Etne nox īdecora remaneret: ſed luna ⁊ ſideribusⁱ conſolarenturhoīes. quibꝰ oꝑandinocturna neceſſitas īcumberet. et quędamanimalia ſunt quęlucem ferre non poſſūtꝘ autem dictum eſt⁊ ſint inſigna ⁊cͣ. itadictū videtur. quaſiquarto die cępiſſenttempora: cum priustriduuꝫ ſine temporenō fuerit. Nam ſi aliquis motus corꝑalisvel ſpiritualis conditionem luminariuꝫ p̨̄ceſſit. vt aliquid a futura expectatione per pręſens in pręteritum trāſierit:ſine tempore eſſe non potuit. Ideo tempora quę fiunt per ſidera. non ſpacia morarum: ſed viciſſitudinem affectionum cęli debemus accipere. quiadies ⁊ anni. quos vſitate nouimus: motibus tantum ſiderum fiunt. Belforte circa ſpeciem factę rei dies eſt appellatus. ⁊ circa priuationem nox. vtmateria nondum per ſpeciem formata ſit nox dicta: vnde formanda erātcętera. Uel potius in ipſa re facta atqꝫ formata. mutabilitas. id eſt. deficiendi poſſibilitas nox dicitur. Poſſunt enim res mutari: etiam ſi nonmutentur. Beſpere autem ⁊ mane intelligantur: non per temporis pręteritionem ⁊ aduentum. ſed per terminum. quo intelligitur vſqꝫ quo ſit naturę modus. ⁊ vnde exordiū. Nimiꝝ ꝙ dicit ſint in ſigna ⁊ tempora. non ſigna dicit. quę obſeruare ſit vanitatis: ſed vtilitatis. quę .ſ. nautę obſeruātvel quilibet homines: ad pręuidēdas aeris qualitates. De ſole quippe certum eſt. ꝙ circūitum compleat trecentis. lxv. diebus ⁊ quadrante. qui eſtannus ſolaris. Sic reliqui planetę. annos ſuos complent breuiores ⁊ prolixiores. Eſt etiā ſol ad diſtinctionem temporū. quia ab equinoctiali circulo vernali ad ſolſticiū eſtiuum aſcendens. ⁊ inde ad equinoctium autūnale tranſiens. atqꝫ inde ad ſolſticium brumale perueniens. tandemqꝫ adequinoctium vernale rediens. quattuor anni tempora determinat. Lunapoſt equinoctium vernale veſpere plena procedens. paſchalem terminumfacit: quę regula vſqꝫ hodie viget. De qua cum quęratur utrum plena anprima facta fuerit? reſpondendum eſt: deū quotacūqꝫ fuerit. perfectā feciſſe. quia (vt aiunt) non decebat deum illa die aliquid imperfectum facere.Alij dicunt. debuit luna prima fieri nō quartadecima: qꝛ nemo ſic incipitnumerare. Si tamen aliquid imperfectum feciſſe deum dicatur: reprehenſibile non eſt. Qd̓ em̄ ab illo inchoatum eſt: ab ipſo nō ab alio perfectumeſt. Creditur etiā ideo plena facta. qꝛ verba ſic habent. lxxͣ. Lunam factāinchoatione noctis. qd̓ fit: cum plena eſt.¶ Fiant. l. ⁊cͣ. Beda. ea ſcilicet diuiſione. vt ſol diem: luna noctem illuminet. hoc enim factis ſideribus ad augmentum primarię lucis acceſſit:vt etiam nox prodiret luminoſa. lunę vel ſtellaruꝫ ſplendore radiata: quęhactenus tantum tenebras nouerat. Etſi enim nox tenebroſa videtur: obſcurato aere qui terris proximus eſt: ſuperiora tamen aeris ſpacia ſemperſiderum fulgore ſunt lacida.Auguſtinus. Solet quęri. vtrum hęc luminaria corpora ſola ſint.aut habeant rectores ſpiritus. ⁊ ab eis vitaliter inſpirent̉: ſicut per animasanimaliū carnes animātur? Sed de tā obſcura re nichil temere credendūEt ſint in ſigna ⁊cͣ. Beda. Quia priuſqͣꝫ ſidera fierent. ordo tempoꝝnullis notabatur indicijs: vel meridiana hora. vel quęlibet alia. Sunt ergo luminaria in ſigna ⁊cͣ. nō ꝙ a ꝯditione horū tempora ceperint. vl̓ diesvel anni: ſꝫ qꝛ ꝑ ortꝰ eoꝝ vel trāſitus. tempoꝝ dieꝝ annorūqꝫ ſignat̉ ordo¶ It luceant ⁊cͣ. Beda. Semper lnminaria in firmamento lucent: ſed