Sponſus.Ioſeph autem vir eius cum eſſetſpro traducere greci habent propalare.iuſtus: et nollet eaˣ traducere: vof Ne ſi palam eſſet vt adultera puniretur.Ne ſi retineret neſciens euentum rei. q. cōſcius eſſet peccati vt occulte dimitteret.luit occulte dimittere eaꝫ. Hęc¶ Non deluſoautem eo cogitante ecce angelusT Non manifeſta viſione: quia dubietate animi premebatur velut ſomno infidelitatis¶ Ne vlterius premeret dubietas queꝫ commendabat equitas.domini ī ſomnis apparuit ei diſ familiarem ⁊ notum oſtendit: cuius nomen ⁊ genus dicit.cens: Ioſeph fili dauid noli timeſẜm preceptum legis nominatamre accipere mariamᶠ coniugem tuEt ne ſuſpiceris ꝙ d̓ alio ſit: Ꝙ enī ex ea ⁊ͣ.Iam conceptumamꝰ. Quod enim in ea natuꝫ eſtde ſpiritu ſancto ē. Pariet aūt filir Non impones quod ab eterno impoſitū ēum ⁊ᶠ vocabis nomē eius iheſū.SaluatoremSubdit cām nominis i5 qd̓ ſolius dei eſt.Quos predeſtinauitIpſe enim ſaluū facietᶠ populuꝫQue ex eis ſunt. § Hoc quod narrat̉ teſtimonio prophetico certius facitſuuꝫ aſpeccatis eoꝝ. Hoc autētotum factum eſt vt adimpleret̉

f F yſaiamquod dictū eſt a domino perᶠ proQuaſi ex ſubſtantia ſue carnis non aliundetanqͣꝫ per coitum viri.pheta dicentē: Ecce virgo in vtēſ vel vocabunt. primo angeli pſallentes. inde apoſtoli predicantes. vel alij credentes.ro habebit: ⁊ pariet filiū. ⁊ vocabitur nomē eius emanuel quodf verbum caro factum eſt et ha. in no.F N obiſcum .i. in homine deus.eſt interpretatū nobiſcum deus.ſdubietatis.Exurgens autem ioſeph a ſomnoNon malignusfecit ſicut pręcepit ei angelus dn̄ipropter predictas cauſas 5ad opus coniugale. propter ſecreta que didicerat.Et accepit coniugem ſuaꝫ. Et nōcognoſcebat eā donec peperit fili.jͣ. 5. i. ſubſtantie ſue f ſ ante quem nullusnec poſt quem alius. 5 die octauo quo fiebat circūciſio et nomen imponebatur.um ſuuꝫᶠ primogenituꝫ etꝭ vocauit nomen eius Iheſum.¶ C. .II.5 Ecce natiuitas. cum eſſet na.Um ergo naNomen Locutꝰ eſſet iheſus ī bethleē

¶ Quomodo hoc factum ſit et ouo ordine. vel in qua ciuitate chriſti conceptio ſit celebrata. hoc prętermiſſum: a luca exponitur.¶ Iuſtus. Per fidē qua credebat xp̄m de ꝟgine naſcituꝝ. ⁊ voluit ſehumiliare ante tantam gratiam.¶ Ꝙ iuſtus erat hoc eſt teſtimonium caſtitatis marię: vt qui ſeruat innocentē iuſtus dicatur. Sꝫ et pius dum nollet ꝓpalare. ex conſcientia caſtitatis iuſtus. ex timore pius. Sciebat illam eſſe inculpabilē: ſed vnde velquid eſſet ignorabat.et ideo mediaꝫ elegitviam effugiendi: vtneqꝫ innocentē ꝓderet neqꝫ rei in cognitęconſentiendo ſe reumfaceret coram deo¶ Vera virtus eſt.cuꝫ nec pietas ſine iuſticia: nec ſine pietateiuſticia: quę ſeparatęabinuicem dilabunt̉¶ Et nollet eamtra. Quam deſponſauerat in coniugiuꝫducere: ne videret̉ qd̓ignorabat celare. veltraducere ad pęnamin qua nouerat n̄ eſſeinfamiā. qꝛ ſciebat ſeeaꝫ virginē accepiſſe⁊ intactam ſeruaſſeHęc aūt eo coHic docemur diu deliberandum eſſe in incertis ne peccet̉ temeritate leuitatis.Ecce angelusdomini. Quia ſicpie cogitat conſolarimeretur: ⁊ cōſiliū ſuūmeliori cōſilio mutat̉¶ Fili dauid. Recognoſce quod promiſſuꝫ eſt domui dauid d̓ qua tu es ⁊ maria. ⁊ vide īpletū in ea¶ Noli timere. Ꝙͣuis tm̄ ſit qͣꝫtum credis. et ne timeas pro reatu: ſedamplectere caritatis intuitu¶ Cōiugem. Coniunx erat non concubitu ſed affectu. non coniunctione corporis ſed cōpulatione animoꝝ.¶ Nota coniugem dici a prima fide deſponſationis. Igitur diſpenſationis eſt ſi quis permittitur aliam ducere poſt ſacramentum ſponſionis ⁊ſinunqͣꝫ debitum ſoluere poſſit.¶ Bene ioſeph vir ⁊ maria coniunx dicitur: cum in eo ſeruatur affectusamoris quod eſt verum coniugium. ⁊ in ea ſine coitu eſt fructus nuptiaꝝ.¶ In ea natum. De ea naſci eſt in lucem produci. In ea vero naſci ēcōcipi. vel ẜ p̄ſcientiā angeli quā hꝫ ex deo. cui futurū qͣſi p̨̄teritū natū dr̄¶ De ſpiritu ſancto. Spiritus ſanctus dicitur deus ⁊ donum dei etcaritas. ⁊ ſola caritas cum incarnari fecit.¶ Pariet. Ne videretur ioſeph non eſſe neceſſarius ei ſubdit. pariet. ⁊ita eris neceſſarius procurationi.¶ Uocabis. Idem dicit iſti quod prędixerat marię: vt promiſſum ſalnatorē iā veniſſe tā viris qͣꝫ fęīs repn̄tet ex voce. Ipſe enī. nomē interp̨̄tat¶ Hoc autem totum. Ꝙ ꝓpinquo eſt deſponſata. ꝙ inuenta eſt invtero habēs. ꝙ peꝑit virgo. ꝙ iheſus vocatus eſt. ꝙ ſaluat. Hoc enī aiteuangeliſta quando iam omnia impleta erant.¶ Ut adimpleretur. Prophetia ſignum eſt pręſcientię dei: qꝛ quoddicit certum eſt a deo pręſciri. ⁊ ideo ab homine debet timeri. Nullum autem ſignum quod deſignat efficit: ſed tm̄ ſignat quod oſtendit. ſic ꝓphetia non neceſſitatem eoꝝ facit quę prędicit: ſed ſignum eſt preſcientię dei.¶ Hie. Non eſt neceſſitas rerum ex eloquio ꝓphetaꝝ ſed ſola exhibitioveritatis. Prophetia non facit neceſſitatem eoꝝ quę dicit: ſed ſignum eſtpręſcientię dei. Prophetia alia eſt ex prędeſtinatione dei quam neceſſe ēomnibus modis euenire. vt ſine noſtro impleatur arbitrio. vt hęc de qua

hic agitur. Alia eſt ex preſcientia dei cui noſtrum admiſcetur arbitrium.Alia eſt quę comminatio dicitur: quę fit ob ſignum animaduerſionis diuinę vt fugiant a facie arcus electi. ⁊ iuſte pereant incauti. ⁊ non ex pręſciētia. qꝛ longe aliter ſcitur qͣꝫ futuꝝ comminetur.¶ Ecce uirgo. Admiratur ꝓpheta yſaias ⁊ quaſi omnes de ſomno ſuſcitans. ait Ecce virgo in vtero habebit. ſpūi ſancto pręſens erat quod intempore nondum erat¶ Ecce ꝟgo ⁊cͣ. Dicut iudęi ꝙ n̄ ē hͦ nomē integritatis ſꝫ ętatis puella. Sꝫ qūo tōeſt ſignū? Sēſū yſaięſeqͥtur n̄ ꝟba. ꝓ cōcipiet ponit. in vt̓o habebit ⁊ vocabūt ꝓ vocabis vel vo cabitur¶ Emanuel. Propriū eſt xp̄i vt iheſus:quia cum his qͦs ſaluat ſemper adiuuando perſeuerat.¶ Tribus de cauſisde veteri teſtamentoaſtruit ea quę ponit īeuangelio. Pro teſtificatione: vt habeatteſtimonium a lege ⁊ꝓphetis. Pro confimatione fidei: qꝛ facilius credimus cū videmus impleta q̨̄ ſūtprędicta. Pro coniūctione noui ⁊ veteristeſtamenti.Exurgens B.Moꝝ. Quiſquis adeo monetur: ſoluatmoras. ſurgat a ſomno. faciat quod iubetur.¶ Fecit ſicut pręce. Perfecta obedietia. Fecit non tantuꝫqd̓ pręcepit angelus:ſed etiam ſicut p̨̄cepit¶ Exhibitione ſeruitutis ⁊ affectu amoris obediēs recte dicitur feciſſe ſicut pręcepit ei angelus.¶ Angelus do. Non relinquit̉ mētiendi locus: vbi officium angeloꝝcelebratur.¶ Et accepit coniugem ſuam. Ad vitandam virginis infamiamad celandū ſaluatoris aduentum. ad neceſſariū pueri naſcentis obſeqͥum¶ Donec peperit. Non ꝙ poſt. quod magis conſtat. cum multis mōdis cognouit deum eſſe qui natus eſt.¶ Non ꝙ poſtea cognouerit: ſed ponitur donec pro et. vel pro ęterno.vt donec po. ini. tu. ſca. pe. tu.¶ Dicit̉ ꝙ ioſeph mariā facie ad faciē videre nō poterat quam ſpūs ſanctus a cōceptōne implenerat penitus. Et ideo nō cognoſcebat facie ad faciem quā deſponſauerat: donec vterus euacuaret̉. de quo h̓ non agitur¶ Primogenitū. Prīogenitū dr̄ oē qḋ aꝑit vuluā ſiue aliud ſeqͣturſiue n̄. Vl̓ priogenitꝰ inter oēs electos ꝑ grām. Proprie aūt vnigenitusdei patris vel marię dicitur.C. .II.¶ Cum ergo natus. Quamuis matthęus natiuitatem prętermittattamen aduentum magoꝝ referens. breuiter eam commęmorat ſic dicens:Cum ergo ⁊cͣ.¶ Quattuor hic ponūtur a ꝓph̓is roborata. natiuitas. nomē. locꝰ ⁊ tpūs¶ De natiuitate domini in bethleem matthęus et lucas conſentiunt: ſedquomodo et qua occaſione ad eam venerint Ioſeph et maria lucas exponit: matthęus pręterit: ſicut et cętera vſqꝫ ad circumciſionem. ſicut ecōtrade aduentu magoꝝ lucas tacet: ⁊ matthęus exponit:¶ Bethleem iudę. Ad differentiam illius quę eſt in galylea in tribuzabulon. Duę enim ſunt bethleem¶ Bethleem prius dicta eſt effrata. Bethleem domus panis: qꝛ ibi naſciturus erat panis viuus qui de cęlo deſcendit. qui ponitur in preſepio

f 4