¶ Incipit epiſtola beati Hieronimi ad Daum papam in quattuor euangeliſtas.Eatiſſimo papeDamaſo. Hieronimus.Nouum opus me facere cogis ex veteri: vt poſt exemplaria ſcripturaꝝ toto orbediſperſa quaſi quidam arbiter ſedeam ⁊ qꝛ inter ſe variant quę ſint illa quę cum gręca conſentiantveritate: decernam. Pius labor ſed periculoſa p̨̄ſumptio. iudicare de cęteris. ipſuꝫ abomnibus iudicanduꝫ: ſenis mutare linguaet caneſcentem mundum ad initia retrahereparuuloꝝ. Quis em̄ doctus pariter vel indoctus: cum in manus volumen aſſumpſerit. ⁊ a ſaliua quam ſemel imbibit viderit diſcrepare quod lectitat. non ſtatim erumpatin vocem me falſariū me clamans eſſe ſacrilegum: qui audeam aliquid in veteribus libris addere. mutare. corrigere; Aduerſusquā inuidia duplex cauſa me conſolat̉: ꝙ ⁊tu qui ſummꝰ ſacerdos es. fieri iubes. et verum non eſſe qd̓ variat. etiam maledicoꝝ teſtimonio comprobat̉. Si em̄ latinis exemplaribus fides eſt adhibenda: reſpondeātquibꝰ tot ſunt exēplaria pene quot codicesSin aut veritas ē quęrēda de pluribus cuinon ad gręcam origine reuertētes. ea q̨̄ vela vicioſis interpretibus male edita. vel a ꝑſumptoribus imperitis emendata peruerſius. vel a librarijs dormitantibus aut adota ſunt aut mutatā corrigimus; Neqꝫ veroego de veteri diſputo teſtamēto: qd̓ a ſeptuaginta ſenioribus in gręcam linguam verſum. tercio gradu ad nos vſqꝫ ꝑuenit. Nonquęro quid aquiia quid ſymmachus ſapiātquare theodocion int̓ nouos et veteres mediꝰ incedat. Sit illa vera interpretatio: quāapoſtoli probauerūt. De nouo nūc loquorteſtamento quod gręcum eſſe non dubiumeſt: excepto apoſtolo Mattheo. qui priniuſin iudea euangeliū chriſti hebraicis litterisedidit. Hoc certe cum in noſtro ſermone diſcordat: et diuerſos riuuloꝝ tramites ducitvno de fonte quęrendum eſt. Prętermittoeos codices quos a Luciano ⁊ Heſicio nucupatos paucoꝝ hominum aſſerit ꝑuerſacōtentio: quibꝰ vtiqꝫ nec in veteri inſtrumēto poſt ſeptuaginta interpretes emēdare qͥdlicuit. nec in nouo profuit emēdaſſe: cū multaꝝ gentiū linguis ſcriptura ante tranſlatadoceat falſa eſſe q̨̄ addita ſunt. Igitur hęc p̄ſens p̨̄fatiuncula pollicetur quattuor tm̄ euangelia: quoruꝫ ordo eſt iſte. Matthęus.Marcus. Lucas. Iohannes. codicū gręcoꝝ emēdata collatōne ſed veteꝝ: q̨̄ nec mlitum a lectionis latinę conſuetudine diſcreparent ita calamo imperauimus: vt his tm̄quę ſenſum videbantur mutare. correctis.reliqua manere pateremur vt fuerat. Canones quoqꝫ quos Euſebius ceſarienſis epiſcopus alexādrinū ſecutus ammoniū in decem numeros ordinauit: ſicut in gręco ha-

bentur expreſſimus. Qd̓ ſi quis de curioſiſvoluerit noſſe quę in euangelijs vel eademvel vicina vel ſola ſint: eoꝝ diſtinctione cognoſcet. Magnus ſiquidem hic in noſtriscodicibus error inoleuit: dum qd̓ in eademre alius euageliſta plus dixit. in alio qꝛ minus putauerint. addiderunt: vel dum eundem ſenſum alius aliter exp̨̄ſſit. ille qui vnūē quattuor primū legerat. ad eius exemplūcęteros quoqꝫ eſtimauerit emēdādos. Un̄accidit. vt apud nos mixta ſint omnia. ⁊ inMarco plura Lucę atqꝫ matthęi. Rurſumin Matthęo plura Iohanis ⁊ Marci: ⁊ incęteris reliquoꝝ q̨̄ in alijs propria ſunt inueniantur. Cum itaqꝫ canones legeris quiſubiecti ſunt confuſionis errore ſublato. ⁊ſimilia omniū ſcies. ⁊ ſingulis ſua quęqꝫ reſtitues. In canone primo concordāt quattuor. Matthęus. Marcus. Lucas. Iohānes. IIn ſecundo tres. Matthęus. MarcꝰLucas. In tercio tres. Matthęus. LucasIohannes In quarto tres. Matthęus.Marcꝰ. Iohānes In quinto duo. Matthęus. Lucas In ſexto duo. Matthęus.Marcus In ſeptimo duo. Matthęꝰ. Iohannes In octauo duo. Lucas. Marcꝰ.In nono duo. Lucas. Iohannes. In decimo. propria vnuſquiſqꝫ quę non habent̉ inalijs ediderunt. Singulis vero euangelijsab vno incipiēs vſqꝫ ad fine librorū diſparnumerus accreſcit. Hic nigro colore p̨̄ſcriptus ſub ſe habet alium ex minio diſcolorēlumerū: qui ad decem vſqꝫ procedens inRoncat prior numerꝰ in quo ſit canone reqͥrenlus. Cum ergo aperto codice: verbi gratiaAllud ſiue illud capituluꝫ ſcire volueris cuiꝰcanonis ſit: ſtatim ex ſubiecto numero doceberis. ⁊ recurrens ad principia in quibꝰ canonum eſt diſtincta cōgeries: eodemqꝫ ſtatim canone ex titulo frontis inuento: illumquem quęrebas numerū eiuſdem euangelijqui et ipſe ex inſcriptōe ſignat̉ inueniēs: atꝫē vicino cęterorū tramitibꝰ inſpectis: quosnumeros e regione habeant adnotabis: etcum ſcieris. recurres ad volumina ſingulorum ⁊ ſine mora repertis nūeris quos an̄ ſignaueras. reperies ⁊ loca in quibus vel eadem vel vicina dixerūt. Opto vt in chriſtovaleas. ⁊ memineris mei papa beatiſſime.¶ Incipit prologus ſancti Hieronimi.Lures fuiſſe quiVeuangelia ſcripſerūt Lucas euangeliſta teſtatur dicēs: Qm̄quidem multi conati ſunt ordinare narrationem rerum quę in nobis completę ſunt. ſicut tradiderunt nobis qui ab initio ipſi viderunt ſermonem. ⁊ miniſtrauerūt ei. ⁊ ꝑſeuerantia vſqꝫ ad pręſens tempus monimēta declarant: quę a diuerſis autoribus edita diuerſarū hęreſum fuere principia. vt eſtillud iuxta ęgiptios. ⁊ Thoma. ⁊ Matthiaet Bartholomeū. duodecim quoqꝫ apl̓orūet baſilidis atꝫ apollinis ac reliquorū quoſ