IſaiasC. .I.

Iſaias

ſnon vobis qui indigni eſtis: ſed mihipranter vocat. indeos. quos filios diſſalicet hoc. Enutriui: non genui.ſcd̓um quoſdam ſicut quidam codices habentqui enī natus eſt ex deo. non peccat. ſ bene ficiis quaſi paruulos.nus locutꝰ eſt: Fiſios enutriuif I miraculis. Fprecepta mea abiiciendo etprophetas contemnendo. I qui tanta eisfeci.⁊ exaltaui: ipſi autē ſpreuer̄tꝭ meſcredendo. Iqui de iudeis crediderunt.Ichriſtum.Cognouit bos poſſeſſorem ſuūet aſinus pręſepe domini ſui. iſraI quē exaltaui.el aui me non cognouit ⁊ populꝰſſcꝫ. jIcū dolore pronunciādum.num interitu qꝛ nolunt credere aduentum filiiFergo. Eterna damnatio. minatur eterdei mundū redēpturi.meus nō intellexit. ¶ Ue gentiſnon filiis.

aut eadem aut ſimilia ſunt pleraqꝫ cum cęteris. ⁊ duplici exponēdo editione nolui libros explanationis extendere.¶ C..I.¶ Uiſio Yſaię. ⁊cͣ. Tria ſunt genera viſionis. Primū corꝑale qͦ videmus cęlū et terrā. ⁊ hm̄oi. Secundū ſpūale: quo videmꝰ ſicut in ſomnis ymagines hominum ⁊ hm̄oi. Terciū intellectuale: quod eſt in ratione per qd̓ creatorē cognoſcimꝰ ⁊ ſpū ſancto reuelāte intelligimus quodlibet. Videre quoqꝫ ſepe ꝓ intelligere ponit̉. Un̄ ſepe īterrogamus dicentes: vides? i. ītelligis?Pph̓ę quoqꝫ hīc vidētes dicūt̉ .i. ītelligētes. Hāc viſionē vidit Eſaias ſpū ſāctoſcilicꝫ intimante: quęſuperuentura erant ītellexit. Un̄ in principio nō ponit viſiones ſicut daniel neqꝫdicit qͥd viderit: ſedſtatim dicit: Auditecęli ⁊ auribus.¶ Hie. Nō ſolū yſaias: ſed etiam alij quihabēt in titulo viſioquā vidit ille vel illenō inferunt quid viderint. verbi gratia.Vidi dn̄m ſedentē.ſꝫ ſtatim narrāt q̨̄ dicta ſunt ſic̄ hic. Audite cęli. ⁊cͣ. Et hęc dicit dn̄s ad ydumeamProphetę enim iurevidētes dicūtur quorū oculi ſemꝑ ad dominum ſcd̓m illud. Ad te leuaui o. m. q. h. i. c. ⁊ alibi. Leuate oculos vr̄os et videte. r. qꝛ. i. a. ſ. ⁊cͣ. Dehijs oculis dicit̉ lucerna corporis tui eſt o. t. Et populus videbat vocesid eſt. intelligebat. Nō ergo ignorabāt ſecūduꝫ montanū qͥ ſic videbāt.¶ Rab. Yſaias interpretat̉ ſaluator dn̄i. Iudas ꝯfeſſio. Hierl̓m viſiopacis. Ozīas fortitudo dn̄i. Ioathan perfectio dn̄i. Achaꝫ tenens vl̓ robuſtꝰ. Ezechias imꝑium dn̄i. Qui em̄ pręſide dn̄o ſaluat̉ ⁊ eſt filiꝰ amoſ.i. fortis atqꝫ robuſti cernit ſpūaliter viſionē ꝯfeſſionis dum antiqͣ peccata plāgit: ⁊ pacis dū poſt pnīam trāſit ad lucē. ⁊ in ęterna pace quieſcit etcuncta illius tempora ſub fortitudine dn̄i tranſeūt ⁊ perfectione ⁊ roboreEt cum omnia fecerit: dicit ſeruus inutilis ſum. qd̓ debui facere feci.¶ Filii amos. Amos pater eſaię nō. xij. prophetaꝝ tertius eſt. diuerſis enim apud hebręos ſcribunt̉ litteris. Iſte enī primam ⁊ extremā litteram habet aleph. ⁊ ſade. Ille aūt: aijn. ⁊ ſamech. Et iſte vt aiunt interp̄tatur fortitudo vel robuſtus. Ille popolus grauis vel durus. Sed iſteꝓpheta fuit ſi hebręis ꝯſentimus: qui patres auos attauoſqꝫ prophetaꝝquoꝝ noīa in principio ꝓphetię eoꝝ ponunt̉ prophetas fuiſſe ꝯtendūt.¶ Super iudam et hieruſalem. Eſaias principalit̓ de duabustribubus .i. iuda ⁊ beniamin loquit̉: exceptis. x. quę iſrael ⁊ effraym vocātur: quas ſub ozia rege iuda phul rex aſſyrioꝝ vaſtare iam cęperat. Deniqꝫ quīquageſimo .ij. imperij eius anno regnāte in ſamaria phacee filioromelię theglatphallaſſar rex aſſyrioꝝ cepit cū multis alijs galileā. ⁊ omnem terram neptalim. ⁊ tranſtulit eos in aſſyrios. Ex quo oſtenditurvicina euerſione ſamarię ad correctionē duaꝝ tribuū hęc prędicta eſſe.¶ Uiſio yſaie. ⁊cͣ. Pro iuda in quo ſignantur. ij. tribꝰ lxx. ⁊ theodotiopoſuerūt iudęā q̨̄ ſignificat. xij. tribuū totā terrā. Et quod exhebręo vertimus ſuꝑ iudam ⁊ ihrl̓m: illi poſuerūt ꝯtra iudęā ⁊ ihrl̓m. Symachusmanifeſtius de iuda ⁊ ihrl̓m: qͥ nec proſpera nec aduerſa ī tytulo uult demōſtrari: ſed ꝙ de iuda ⁊ ihrl̓m propheta p̨̄dixerit.¶ Hiero. Scio quoſdam iudam ⁊ hieruſalem de ſupercęleſtibꝰ interp̄tari. ⁊ yſaiam p̨̄ferre ꝑſonā domini qui captiuitatem illoꝝ in terra noſtra pręnūciet. ⁊ reditum ad montē ſanctū in nouiſſimis diebꝰ. Quę noscontraria fidei iudicātes vniuerſa deſpicimuſ. ⁊ ſequētes hyſtorie veritatem quicqͥd de hieruſalem cęleſti ſomniant ad chriſti referimus eccleſiam⁊ ad eos qui vel ꝓpter peccatū ab ea egrediūtur. uel per pęnitentiā reuertuntur. de qua. Surge illuminare hieruſalē q. u. l. t. ⁊cͣ.¶ In diebus ozię. Ozias ipſe eſt qui ⁊ azarias. Uno tamen eodēqꝫ tempore yſaīaꝫ. oſee. ioel. ⁊ amoſ. prophetaſſe ex regibꝰ qui in titulo ponūtur ꝓmptum ē cognoſcere. Sed principiuꝫ verbi domini fuit in oſee.¶ Qd̓ in titulo ſub ozia. ioathan. achaꝫ. ⁊ ezechia prophetaſſe dicit̉:non ſicut in alijs prophetis quid ſpecialiter ſb̓ vno quoqꝫ dictum ſit ne

ſcimus: quia vſqꝫ ad finem voluminis plene diſtinguitur.¶ Sciendū quoqꝫ ezechiam in hieruſalem. xij. anno romuli (qui nominis ſui in ytalia cōdidit ciuitatem) regnare cępiſſe: vt noſtrę hyſtorie appareant antiquiores qͣꝫ gentiles.¶ Audite cęli. ⁊cͣ. Supra qͥs propheta. cuius filius. qͥd contra iudā ⁊ihrl̓m. ⁊ quo tꝑe viderit. in tytulo demonſtratū eſt. Nūc cęlū ⁊ terrā adaudiendū ꝓuocat. Inuocat enī dūs per moyſen cęlū ⁊ terrā: cū ppl̓o iſrl̓daret legē ſuā. Attēde cęluꝫ ⁊ loquar. audiat. t. v. ex. o. m. Pp̨̄uaricationē populieoſdeꝫ vocat in teſtimoniū: vt oīa elemēta cognoſcant iuſtedeū in vltionē mādatoꝝ ſuoꝝ ad iracūdiam ꝯcitatum. Boluit aūt pl̓r cęlos dici. ⁊ſingl̓r intelligi. ſicutſingl̓as ciuitates thebas vel athenas dicimus vel vocamus.¶ Audite celi ⁊cͣ. Sael aūt me normayn hēbręuꝫ cęlospluralit̓ ſignificat. ſicſſz. j. cū doloīa quę in ſillaba inFergo. FEterfiniūt̉ maſculina ſūtum interitū qꝛ n̄dei mundū redēpi⁊ pl̓ia. vt cherubin. ⁊meus nō inſeraphin. Quę ī oth.fęminina pluralia: vt¶ Tlabaoth. Audite celi ⁊cͣ. Quę excelſa ſūtmaiorē habēt intelligentiā. quę huīliora: terrenā. Uū qͥ hꝫ aures audiendi audiat. Qui ergo cęleſtis ē audiat allegoriā. qͥ terrenꝰ ē hyſtoriā.¶ Quidam cęlum ⁊ terram quaſi animantia ad audiendum prouocari putāt. iuxta illud. Qui reſpicit terrā ⁊ facit eā tremere. cum hoc poteſtatis dei ſit: nec terrenę intelligentię.¶ Dominus l. ē. Nō vobis: ſꝫ michi: vt qd̓ in ſpiritu audiui referāvobis qui ipſum audire nō meremini.¶ Filios enutri. ⁊cͣ. Quaſi ego eos adoptaui infilios. ⁊ appellauipriogenitos: ipſi nec ſicut bruta aīalia bū̄ficijs ſunt victi vt intelligerētnutritiū ſuū. Nec cōparat eos cani ſagaciſſimo aīali qͥ pro paruo cibo tecta dūoꝝ defendit: ſed ſtolido ſenſui bouis ⁊ aſini. quoꝝ alter terrā vertit. alter homines ſubuehit. Vnde ⁊ iumēta appellantur: qꝛ hoīes iuuāt.¶ Filios enutriui et ⁊cͣ. Ab hoc loco narrat quid dominus locutuseſt ad filios iſrael. quos ſeruos communi lege condidit: ſed in filiosconuertit. dicens. Filius meus primogenitus iſrael. Apoſtolis quoqꝫ dicitur ꝙ ſi fecerint voluntatem domini non dicantur ſerui ſed amici.Primogenitus autem dicitur iſrael ne ſuperbiat: quia ſūt ⁊ ſecundi filijex gentibus. ⁊ tamen ſecundum myſteria ſcripturarum non accipiunt hęreditatem primogeniti: ſed ſecundi. Non chaym munera: ſed abel domino placuerunt. Nec hyſmael: ſed yſaac recepit hęreditatem. Nec eſauprimogenitus: ſed iacob benedictionem arripuit. Ruben quoqꝫ poſtpoſito: benedictio ſeminis chriſti trāſfertur ad iudam. Iudęi ergo iuxtavocationis ordinem fuerunt primi ⁊ caput vocati. Nos ſecundi ⁊ caudadicti: verſi ſumus in caput. ⁊ filij dei appellamur. vnde. Dedit eis poteſtatem filios dei fieri.¶ Cognouit bos. ⁊cͣ. Non arabis in vitulo ſimul ⁊ aſino: ſicut ebion qui confundit euangelium ⁊ vetus. t. Beatus qui ſeminat ſuper omnem aquā vbi bos calcat ⁊ aſinus .i. in eloquijs diuinis. ſcilicet ſanctarūſcripturarum veteris ſcilicet ⁊ noui teſtamenti. ⁊ calcat aquam occidētislitterę: vt fructum metat ſpiritus viuicantis. Bos ad iſrael refertur. quilegis portauit iugum quaſi animal mundū. Aſinus ſignificat gentilē populum peccatorum onere grauatum: cui dicitur. Venite ad me qui laboratis ⁊. o. eſtis.¶ Aſinus. Gentilis vel conuerſus laſciuus. ante immūdus. peccatisoneratus. qui incarnationem chriſti credidit. qui natus ſtatim reclinatuſeſt in p̄ſepio vt carnis ſuę freno reficeret̉ vniuerſos.¶ Iſrael. Scribę ⁊ phariſęi clauem ſcientię ⁊ legis habētes. Undeiſrael deum videntes appellati ſunt.¶ Nō cognouit me. Cuius ſcilicet diem vidit abraham ⁊ lętatuseſt. cuius aduentum chorus prophetarum expectando vaticinatus eſt.¶ Uę genti ⁊cͣ. In tytulo perſonam cauſam tempuſqꝫ cōmemorat.