Druckschrift 
Biblia latina : Mit der Glosse des Walafridus Strabo u.a. und Interlinearglosse des Anselmus Laudunensis
Einzelbild herunterladen
 

Prologusin yſaiam

Tyſaiam prophetam incipit.Emo cumprophetas verſibꝰ viderit eſſe de3ſcriptoſ: metro eoſ eſtimet apd̓ hebręos ligari. et aliqͥd ſil̓e haberevel.d̓ pſalmis ⁊ oꝑbꝰ ſalomoīs. Sꝫqd̓ in demoſtene et tullio ſolꝫ fie5. i. diuiſionesri ut ꝑ cola ſcribātur et cōmata: qͥvtiqꝫ proſa et non verſibus conſcripſerūt. Nos quoqꝫ vtilitati leſ qꝛ immediata fuitgentiū prouidētes interpretatiohec tranſlatio ab hebreo in latinū ſqr nullusnem nouam: nouo ſcribēdi geneadeo bene diſtīxit.re diſtinximꝰ. Ac primuꝫ de yſaiaſcienduꝫ ꝙ in ſermone ſuo diſertꝰ5 .i. facete.ſit. quippe vt vir nobilis ⁊ vrbanę elegantię nec habēs quicqͣꝫ ineloquio ruſticitatis admixtū. Etvnde..i. dulcediinde accidit ut prę cęteris floremnem et iocunditatem eloquentie ipſius nō poſermonis eius trāſiatio nō potutui ſeruare in tranſlatione.erit ꝯſeruare. Deinde etiā hoc adiiciendum ꝙ non tam propheta dicendus ſit qͣꝫ euangeliſta.Ita eī vniuerſa chriſti eccleſięqꝫ.j. expreſſe.myſteria ad liquidum ꝓſecutus ēvt nō eum putes de futuro vaticinari: ſed de p̨̄teritis hyſtoriamI vnde. F. i. ſcio ⁊ cognoſco.texere. Et in̄ coniicio noluiſſe tūctemꝑis. lxx. interpretes fidei ſuęſacramēta ethnicis perſpicue prodere: ne ſanctū canibus et margaritas porcis darent. Quę cū hācſ. lxx.editōem legeritis: ab illis anīaduertitis abſcondita. Nec ignoroquanti laboris ſit prophetas intelligere: nec facile quempiā poſſe iudicare de interpretatione ni-

Falias. ante queſi intellexerit anteqͣꝫ legerit. nos5 .ſ. emulorū.quoqꝫ patere morſibus plurimo5. i. ſcire.rū qui ſtimulāte inuidia qd̓ conſequi nō valēt deſpiciūt. Sciēſ ergo et prudenſ in flammam mitto§. i. ſumanū. et nichilominus hoc a faſtuoſiſ lectoribus precor: vt quoꝑbis.modo gręci poſt. lxx. trāſlatores:aquilam. ⁊ ſymachū ⁊ theodotionem legunt. vel ob ſtudiū doctrinę ſuę. vl̓ vt. lxx. magis ex collation eoꝝ intelligant. ſic et iſti ſaltēvnū poſt priores habere dignentur interp̄tem. Legāt prius ⁊ poſtea deſpiciant: ne videātur nonex iudicio ſed ex odii pręſumptione ignorata damnare. Prophetauit autē yſaias ī hierl̓m et in iuda nec dum. x. tribubus in captiuitateꝫ ductis. ac de vtroqꝫ regno nūc ꝯmixtim. nūc ſeparatimſprophetiam.texit oraculum. Et cū interdū adpręſentē reſpiciat hyſtoriā. ⁊ poſtbabylonię captiuitatē reditū populi ſignificꝫ ī iudęā: tn̄ oīs eiuscura d̓ uocatione gentiū. ⁊ de aduentu chriſti eſt. Quē quāto pl̓amatis o paula ⁊ euſtochiū: tanto magis ab eo petite vt pro obtrectatione p̨̄ſenti qua me indeſinēter ęmuli laniāt ip̄e michi mercedeꝫ reſtituat in futuro: qͥ ſcit meob hoc ī ꝑegrinę linguę eruditōeſudaſſe: ne iudei d̓ falſitate ſcpͥturaꝝ ecl̓ijs eiꝰ diutiꝰ inſultarent.

Hier. Non ſicutait mōtanus: ꝓph̓ę inectaſi neſcientes locuti ſunt. nec quid dicerēt ignorauerunt quialios docuerūt. Sapiēs enī intelligit quęprofert de ore ſuo.De moyſe enī d̓r ꝙeruditꝰ om̄i ſapīa loquebat̉ ad dn̄m. ⁊cͣ. ⁊de daniele ad prīcipē (tyri d̓r: nūquid ſapiētior eſt daniele? Dauid quoqꝫ de ſe ait:Incerta ⁊ occul. ſa. t.⁊cͣ. Qūo aūt ſapiēteſerāt: ſi tāqͣꝫ bruta aīalia qͥd dicerent neſciebāt; Intelligebāt ergo q̨̄ dicebāt. ꝟba ergo eoꝝ ſapiētia ⁊ ratione plena erant. Necaer voce percuſſꝰ adaures eorum veniebat: Sed ī aīmo eorum deus ip̄e loquebatur. vn̄. Angelusqui loquebat̉ in meet illud. Audiā quidloquatur in me. d. d̓Pꝰ hiſtorię ergo veritatem ſpūaliter intelligēda ſunt om̄ia.Iudęa ⁊ hierl̓m. babylō ⁊ phyliſtijꝫ. moab. et damaſcus. ⁊cͣEt in his omnibꝰ ſapiens architectus iaciat fundamētum .i.chriſtum. Hier. Iſaias virnobilis et vrbanę eloquentię nichil in eloquio ruſticitatis hn̄snō tam ꝓpheta dicēdus eſt qͣꝫ euangeli.ſta. Ita enim liquidechriſti ⁊ eccleſię myſteria ꝓſequitur: vt depręteritis putet̉ hiſtoriam texere. Prophetauit aūt in hieruſalēet in iuda. nondū. x.tribubꝰ captiuatis. ⁊de vtroqꝫ regno nūcmixtim nunc ſeꝑatimtexuit oraculū. Et cūinterduꝫ ad p̄ſentemreſpicit hyſtoriam: etpoſt babylonicā captiuitateꝫ reditū ppl̓i ſignificet ī iudęam: aduocationē tn̄ gentiuꝫ⁊ chriſti aduentū omnem intendit curā. Pier. Sicyſaiaꝫexponā: vt nō ſolū ꝓphetā ſꝫ euangeliſtā⁊ apl̓m doceam. de ſeenī et de cęteris euangeliſtis ait. Ꝙͣ ſpecioſi pedes euangeliſan

Prologus beati hieronimi inyſaiam prophetam incipit.

tiū pacē. ⁊cͣ. Ad ipſūvero qͣſi ad apl̓m loqͥtur deus dicēs: Quēmittā; ⁊ qͥs ibit ex vobis? ⁊cͣ. et ille. Ecceego. mitte me. Hier. Nēo putꝫmeyſaiā breuit̓ poſſeexponere: cū vniuerſadn̄i ſacramēta ꝯtineat p̄dicans d̓ virginenatuꝫ emanuel. et ſigna eius ac mirabiliamortuuꝫ quoqꝫ ⁊ ſepultū. reſurgentē ab īferis ⁊ ſaluatorē oīmannunciat. Quid loquar de phyſica ethyca ⁊ theologia? Quicqͥd ſanctaꝝ ē ſcripturaꝝ. quidqͥd pōt hūana lingua proferre. etmortalium ſenſus ꝑcipere continet̉ in libroyſaię ꝓphetę. Vnde⁊ ipſe ait: Erit vobisviſio omniū ſicut verba libri ſignati quemneſciēs litteras .i. gentilis legere nō poteſt.Neqꝫ ſciens litteras.i. iudęus. qui ſcientiam litterarum iactat.qm̄ ei ſignatus ē: quinon recipit eum quēſignauit pater. qͥ aperit et nemo claudit̉ ⁊cͣ Hier. Magni laboris eſt totū yſaiamdiſſerere: in quo noſtroꝝ maioꝝ magnaingenia deſudauerūt.i. gręcoꝝ: apud latinos aūt grāde eſt ſilētiū. Martir tn̄ victorinus imꝑitus ſermone non ſcientia ſcripſit in eum iuxta quattuor editōes vſqꝫ adviſiones qͣdrupeduꝫin deſerto. Origenesaūt. xxx. volumina exarauit. ⁊ xxv. omelias. et quędam excerpta. Euſebiꝰ pamphyli hyſtoriam explanādo. xv. edidit volumina. Didimꝰ ab hͦloco. Cōſolamī ppl̓emeꝰ. vſqꝫ ad finē volumīs decem et octothomos. Appollīarismore ſuo cōpendioſegrandis vię ſpacia p̨̄teruolat. Aduertend̓ergo quātę difficultatis ſit yſaias. vt nr̄oꝝfaſtidioſę aures ad intelligendas ſcripturas nauſeātes ignoſcant michi ꝓlixius loquēti. Hier. Puto. lxx. interp̄tes tam aꝑta fidei ſacramenta ꝑſpicue ethnicis noluiſſe ꝓdere: ne ſanctū canibꝰ. ⁊ porcis margaritas darēt. et i deoin yſaię interpretatione multa occultaſſe. Hiero. Sicubi prętermiſſis. lxx. de hebraico diſputaui: Iō feci qꝛ