Des andern buchs
XVI
darumb das es heilen iſt die kranckheit d̓kinder genant der andorn. Aber in niderlenderſcher ſprach gotts vergeß/ vn̄ dz krutzweierley geſchlecht iſt/ menlichs vn̄ wyblichs. Das menlin brun ſchwartz far iſt.gilych den groſſen neßlen mit einem hochēviereckecht ſtengel zweier ellenbogen hoch.die bletter glich den neßlen/ dann das ſieſchwertzer in der grünen farben ſint. Vonden latiniſchen marubiaſtrum oder marubium nigrū/ oder marubiū ſilueſtre genant. darūb das ſyn bletter ſchwertzer ſintdan dz vō dem wyblin. Des wyblins bletter rund/ kruſecht/ bleych mit einem wyſſenrunden ſtengel eins ellenbogē hoch. wannfundē würt andorn oder gottz vergeſſen onzuͦſatz/ ſo ſoll verſton vn̄ genūmē werdendas wyblin. Aber in warheit vaſt nütz vn̄guͦt iſt/ wenn das menlin gebrucht würdtdem man/ vnd das wyblin den frauwenVnd das beſte teyl vn̄ zeit ſyner brennūgiſt die gātze ſubſtantz/ wurtzel/ ſtengel vn̄krut vnder einander gehackt vnd gebrantoder gediſtilliert im end des meyens.¶A ¶ Andorn waſſer zwen oder drey tagmorgens vnd abens getrunckē/ redes malvff. ii. oder. iii. lot iſt helffen derē die den huͦſten habent. ¶ Bſſ Andorn waſſer getrūcken iſt guͦt den menſchē die engbrüſtig od̓eng vm̄ die bruſt ſint. ¶ ¶ſ Andorn watſer zuͦ zeiten iſt guͦt den ſchwangern frawēgetrūckē vff. ii. lot die mit kindē gont/ krefftiget die frauwen vnd ſterckt die kind.¶D ¶ Andorn waſſer getrunckē acht oderzehen tag morgēs vn̄ abens/ yedes mal vffii. lot/ vn̄ das houbt mit beſtrichen bryngetguͦt ſinn vn̄ vernunfft. ¶ Eſ Andorn watſer leblecht gemacht vn̄ in die oren gethonoder ein lynen tuͦch dar in genetzt/ vn̄ darüber gelegt vn̄ dz offt gethon/ legt wetagender oren. ¶F ¶ Andorn waſſer getrunckēmorgēs vn̄ abēs/ ydes mal vff. ii. od̓. iii. lotetwan manchē tag/ iſt guͦt den die da bluͦtſpüwent. ¶ G ¶ Andorn waſſer iſt guͦt getrunckē morgēs vn̄ abēs/ yedes mal vff/ ii.oder. iii. lot den die betrügnüß od̓ boͤſe fan/taſy habē. ¶ H ¶ Andorn waſſer heilet die
Mpfferwaſſer. Daz krut vō denlkriechen oxilapaciü. vn̄ vō denMarabiſchen humat genant wurtVnd in latin Acetoſa. Von den tütſſeen
fryſchen wunden morgens vnd abens loͤblecht da mit geweſchen/ vn̄ wider getrücknet/ vn̄ ein grün wundt plaſter dar über gelegt. ¶ Iſſ Andorn waſſer heilet die offnen geſchwer/ ſo man ſie morgēs vn̄ abēslebe do mit weſchen iſt vnnd lynen tücherdarin netzet vn̄ darüber gelegt. ¶RſAndorn waſſer iſt guͦt getrūckē morgens vndabens/ yedes mal vff. iiii. lot für die waſſerſuͦcht/ ſo verr dz er ſich huͦt/ vor vyl ttinckēvnd füchter ſpyſe. vn̄ dz bruchē etwā manchen rag mit der ordenūg. ¶Lſ Andornwaſſer getrunckē morgens vn̄ abens/ ydesmal vff. ii. od̓. iii. lot/ ſterckt den magē.¶ Mſ Andorn waſſer alſo getrūckē ſtercktdie bruſt¶N Vnd die lung vn̄ die leber.¶O ¶ Vnd nyeren vn̄ miltz ¶ P¶ Vn̄ blaſe.¶ Uon ampfer waſſer
E ii