De libero arbitrio
modo temptatio fortior non ſit voluntati mea non video. M Ut videoequiuocatio voluntatis te fallit DIpſam vellem equiuocationem cognoſcere. M Sicut viſus equiuoce dicitur: ita ⁊ voluntas: vocamus enim viſum inſtrumentum videndi: id eſt radium procedentem per oculos quo ſentimus lucem ⁊ ea que ſunt in luce: ⁊ dicimus viſuꝫ inſtrumenti ipſius opus: qn̄illo vtimur: id eſt viſionem. Eodē modo dicitur voluntas ipſum inſtrumētūvolendi: ꝙ eſt in anima: ⁊ quod conuertimus ad volendum: hoc vel illud: ſicutviſum ad videndum diuerſa conuertimus: ⁊ dicitur voluntas vſus eius volūtatis: q̄ eſt inſtrumētū volēdi ſicut dicit̉ viſus vſus eiꝰ viſꝰ qui ē inſtrumētūvidendi. Sicut igitur viſum qui eſt inſtrumentum videndi habemus etiamcum non videmus: viſus autem qd̓ eſtopus eius non eſt niſi cum videmꝰ: itavoluntas inſtrumentum ſcilicet volēdiſemper eſt in anima: etiam cum nō vultaliud: velut cum dormit: voluntatē vero quam dico vſum ſiue opus eiuſdeminſtrumenti nō habemus: niſi quandovolumus aliquid. Illa itaqꝫ voluntasquam voco inſtrumentum volendi vna⁊ eadem ſemper eſt quicquid velimus.Illa vero que opus eſt tam multiplex ēqͣꝫ multa: ⁊ qͣꝫ ſepe volumus: quemadmodum viſus quē etiam in tenebris velclauſis oculis habemus ſemper idē eſt:quicquid videamus. Uiſus aūt id eſtopus eius qui ⁊ viſio noīatur tā numeroſus eſt qͣꝫ numeroſa ⁊ qͣꝫ numeroſe videmꝰ. D Plane video ⁊ amo hācvoluntatis diſtinctioneꝫ: ⁊ iam mihi videor videre quā ex eiꝰ ignorātia patiebar deceptionem. Sed tamen tu proſequere quod incepiſti. M Cum ergo videas duas voluntates eſſe inſtrumentum volēdi ⁊ opus eius in qua harum duarum intelligis fortitudinem cō
ſtare volendi D In illa que eſt inſtrumentū volendi. M Si ergo ſcias vtrūita fortem vt eo tenente thaurum indomitum thaurus non poſſet ſe mouere: ⁊videas eundem virum ita tenentem arietem vt ipſe aries ſeſe de manibus eiusexcutiat: putabis ne illum minus forteꝫin tenendo arietem qͣꝫ in tenendo thaurum. D Illum quidem non diſſimiliter fortem in vtroqꝫ opere iudicaboſed eum ſua fortitudine non eqͣliter vtifatebor: fortius enim operatur ī thauroqͣꝫ in ariete. Sed ille fortis eſt qui fortitudineꝫ habet: actio vero eius fortis dicitur: quia fortiter fit M Sic intellige voluntatem quam voco inſtrumētum volendi: inſeparabilem fortitudinēhabere: qua aliquando magis: aliquando minus vtitur in volendo. Unde qd̓fortius vult nullatenus deſerit: ablatoeo ꝙ minus fortiter vult: ⁊ cuꝫ offerturfortius quod vult ſtatim dimittit: quodnon pariter vult: ⁊ tunc voluntas quaꝫdicere poſſumus actionem inſtrumentihuius quoniam agit opus ſuuꝫ cū vultaliquid. Tunc inqͣꝫ voluntas actio magis vel minus fortis dicitur: quoniā magis vel minus fortiter fit. D Aperta iam mihi eſſe que explicas neceſſe eſtvt fatear. M Uides igitur quia cūhomo habitam rectitudinem voluntatis aliqua ingruente deſerit temptatiōenulla vi aliena abſtrahitur: ſed ip̄e conuertit ſe ad id quod fortius vult.Ꝙ nec deus poteſt auferre voluntatisrectitudinem Capl̓m. VIII. D.Unquid vl̓ deus poteſt illi aunferre rectitudinem. M Uide quomodo non poſſit. Totam quidem ſubſtantiam: quam de nihilo fecit poteſt redigere in nihilum. Avoluntate vero habentem rectitudineꝫnon valet illam ſeparare. D Huius tue mihi inaudite aſſertionis multūa te rationem expecto. M Nos lo-
Q 4