Cum em̄ quis condemnat̉ etiā iuſte. tunc veritatēſciens non tn̄ a iudice requiſitꝰ. veritatem manifeſtare nō debꝫ. ſed potius occultare. Quando autēquis iniuſte condemnat̉ ſiue in ꝑſona ſiue in famaſiue in pecunia ſiue in aliquo bono temꝑali. tunc qͥveritatem nouit etiā non requiſitus teſtimoniū dicere tenet̉ et veritatem manifeſtare ei qui poteſt ꝓdeſſe et facere qd̓ in ſe eſt ad liberādum hoīem innocentem a ſupͣdictis. Vnde in pͣs. Fripite pauꝑemet egenū demanū pc̄toris liberate. Et ꝓuer. xxiiijErue eos quiducunt̉ ad mortem ⁊cͣ. In tali enimcaſu veritatem tacens conſentit et eſt dignꝰ morteſicut ille qui occidit inuiſte. vt dicit apo. ad romi.pͥmo. Et b. t. ſcd̓a. ſcd̓e. q. lxxx. arti. pͥmo: in corq. ¶ Secūdo licitum eſt veritatē tace̓ in caſu confeſſionis. Nam veritatē cōmiſſam ſub ſigillo confeſſionis nullus debꝫ manifeſtare ſed potriis mo& omnibꝰ occultare. Tum qꝛ talia neſcit ſacerdos vt homo ſed vt dei miniſter. Tum qꝛ maius eſt vinculūſacramēti quolibꝫ p̄cepto hominis. Si vero alicuiſint commiſſa in ſecreto aūt illa ꝑtinent ad corruptonem mūltitudinis ſpūalem vel corꝑalem. vel redūdant in damnūgͣue alicuiꝰ ꝑſone. et tunc ille cuitalia ſub ſecreto ſūt cōmiſſa ꝓpalare tenet̉ aut teſtificando vel denūciando. In talibꝰ em̄ ꝓmiſſis velſecretis frangenda eſt fides ad vitandū maiꝰ vel qͥuius dānum. Si aūt talia ſub ſecreto cōmiſſa nōſūt huiuſmodi: ille qui huiuſmodi talia ſb̓ ſecretorecepit tenet̉ celare et nullo mō manifeſtare. q ſeruare fideꝫ eſt de iure natu̓ali. vbi ſupͣ. in ſolū. ij. argū. ꝑ totū. ¶ Tercō licitū eſt veritatem tace̓ in caſū violentatōnis vel extorſionis vel abuſionis. Cūem̄ iudex abutit̉ iure ſuo et ab aliquo exigit veritatem contͣ ordinem iuris. puta de occultis et de quibus infamia nō p̄ceſſit. tunc cuilibꝫ licet veritatemcelare et teſtimoniū non p̄bere. Ibidem in cor. q.Quarto licitū eſt veritate tace̓ in caſu turbatōnisCum em̄ p̄dicatio veritatis parit ſcandalū. tūc veritas nō eſt omittenda nec falſitas p̄dicanda. ſꝫ actus p̄dicandi eſt omittendꝰ. ad vitandū ſcandalum alioꝝ. vbi ſiiꝑ. q. xliij. arti. vij. in ſoli. ij. argū. Vnde aūgꝰ. in li. contͣ mendaciū ſic dicit. Licet p̄dicatori rerū eternarū ad edificatōnem ꝑ̄tinētium occultare qͥdquid occultandū videt̉. mentiriaūt nunqͣꝫ licet.¶ Ꝙ veritatem negare et falſitatē aſſere̓ nulli licetErcium vero ſcꝫ veritatem Ca. vjnegare ⁊ falſitatē aſſere̓ nulli licet. quodduplicit̓ probo ſcꝫ ratōne et autoritate.¶ Primo ratōne. ſic. Nulli aliquo modo vnqͣꝫ licetmentiri. ſed qui ex ꝓpoſito veritatem negat et falſttatem confitet̉ mentit̉. gͦ ⁊cͣ: Re. ſiipͣ. mendaciuꝫ¶ Secūdo ꝓbo autoritate. Nam augꝰ. ad caſſianū̓ ſic dicit. Vterqꝫ reus eſt. et ille qui veritatē oc.cultat et ille qui mendaciū vel falſitatē ꝓnunciat.q ille non vult ꝓdeſſe. ille vero deſiderat nocere.¶ Ad cuiꝰ euidentiā nota tria. ¶ Primū ē ꝙ nullꝰetiam venialiter debet mentiri vt aliū liberet a pecca.to mortali vt qͥdam dixerūt. Cuius ratō eſt. qꝛ ſipeccatū veniale debet eligi vel cōmitti. ian̄ eſt malūneqꝫ peccatū. quod tn̄ eſt falſū. licet tn̄ omnis pena ſit eligenda ad vitandam culpam. nunqͣꝫ tamēculpa alia ē eligēda ꝓ alia vitāda. ſcd̓a ſcd̓e. q. xliijarti. vij. in ſolū. v. argū. ¶ Secundū eſt ꝙ nullusa iudice reqͥſitꝰ ẜm ordinē et formā iuris debꝫ veritatē negare et falſitatē ꝓdere vt aliū qͥ meret̉ mortem a morte liberet. Cuiꝰ ratō eſt. qꝛ cum quilibetplus debeat ſeip̄m dilige̓ qͣꝫ alium ꝓ nullo debꝫ peccare non ſolū mortaliter ſed nec etiā venialit̓. vbi.ſupra. q. lxix. arti: pͥmo. in ſolū. ij. argū ¶ Terciūeſt ꝙ iuſte cōdemnatus ad mortem nō debꝫ verita.tem negare vel falſitatem cōfiteri. q nullus debꝫ aliquod peccatū cōmittere vt mortem corꝑalem euadat. vbi ſupͣ. q. hex. arti. pͥmo. ī cor. q. iuixcta pͥncipiū. et arti. ij. in cor. q. et in ſolū. pͥmi argumoti. Vnde aūgꝰ. ad caſſulanum ſic dicit. et habeturin decretis. Quīcunqꝫ mētū cuiuſlibꝫ poteſtatis veritatem occultat iram dei ſuꝑ ſe ꝓuocat. q ſcꝫ ma.gis hoīem timet qͣꝫ deum ¶ Ꝙ intentō vindicantisqnͥqꝫ eſt mala quandoqꝫ eſt licita Ca. pͥmumIndicta ¶ Circa vindictā cūius actus eſt punire iniuriamfactā qͣtuor ſūt notanda. ſcꝫ ītentō vindicātis. diſcreto punientis. condicō delinquentispunitō offendentis. ¶ Primoconſideranda eſt intentō vindicantis quē qn̄qꝫ eſtmala qn̄qꝫ vero eſt licita. ¶ Primo intentō vindicātis eſt mala ꝓpter tres ratōnes. Prima eſt. qꝛ quādoqꝫ animꝰ vindicantis mouet̉ ex odio Secūdaeſt qn̄ quieſcit et delectat̉ in alteriꝰ malo. Tercia ēqn̄ mouet̉ vltōnis animo. puta ꝙ malū ꝓ malo velit repende Vn̄ ſic̄ nō excuſat̉ qͥ odientē ſe odit. ſicnō excuſat̉ qͥ intendit ī malū illiꝰ qͥ ſibi inuiſte intulit malum ¶ Secundo vindicantis intentō eſt lici.ta et meritoria. et ſpecialit̓ ꝓpter qͣtuor ratōnes.Prima eſt propt̓ pc̄toris emendatōnem vel cohibitōnem. Secūda eſt ꝓpter cōmunitatis pacē et qͥetatōnem. ercia eſt propter eqͥtatis vel iuſticie cōẜuatōnem. Quarta eſt propt̓ diuine bonitatis honorem vel laudeꝫ. ſcd̓a: ſcd̓e. q. cviij. arti. pͥmo. incor. q. ꝑ totum. ¶ Primo vindicatō licite et meritorie poteſt fieri propt̓ pc̄toris emendatōnem vel cōhibitōnem. Licet em̄ innocentē punire malū ſit etillicitū. punire tn̄ et etiā occid̓e peccatore eſt licitumVnde pͥme petri. ij. Subiecti eſtote oī hūane creatu̓e propt̓ deū ſiue regi ⁊cͣ Et ſubdit. ad vindicānialefactoꝝ. laudem vero bonoꝝ. ¶ Secūdo vindicatio licite et meritorie poteſt fieri propt̓ ciuitatispacem et qͥtatōnem. Sicut em̄ pͥmo ſcintilla eſt extinguēda ne regio vel ciuitas incendat̉. et ouis ſcabioſa eſt repellenda ne totꝰ grex maculetur. ſicutdicit augꝰ. ſuꝑ illo verbo ad gala. v. modicū fermentū. et manus putrida eſt abſcindenda vt totū
Einzelbild herunterladen
verfügbare Breiten