Druckschrift 
Pantheologia : [Mit Praefatio von Jacobus Florentinus]
Einzelbild herunterladen
 

uoidicioimperitia decipitur. Re. ſupra. aduocatꝰ. Quartum eſt p̄latio. Nam ẜm hoſtien̄. nihil miſerabiliꝰnihil triſtius. nihil periculoſius. et nihil damnabilius qͣꝫſi ꝑfunctorie hec res agitur Quintū ē mercatio. de quo leo papa ſic ait. Difficile eſt inter vendentis ementiſqꝫ cōmercium nō interuenire peccatum. Tercio pͥncipaliter conſideranda eſt circaniercatōneꝫ peccati ratō. Licet em̄ mercatō ex ſuinatura ſit licita ⁊ non illicita. tn̄ ex circūſtantia velex cauſa eſt illicita et mala Vbi ſciendū eſt ꝙ ſexratōnibꝰ mercatio eſt illicita. ſcꝫ ratōne ꝑſone. cauſe. fraudulentie. hore. loci. conſorcij. Primo ē illicita ratōne ꝑſone. ſicut qn̄ negociat̉ clericꝰ. Vnde augꝰ. in libro. queſtōnū noui et veteris teſtam̄ti ſic dicit. Anteqmͣ eccleſiaſticus qͥs ſit licet ei negociari. facto iam non licet. Secūdo ratōe cauſe negociatō eſt illicita. puta cum quis ꝓpter cupiditatem ſeu alium malum finē negociat̉. Vnde qui optat carum tempus vt poſſit carius ven& hic eijcit̉de eccleſia. Hec augꝰ Tercō ratōne fraudulentie. ſcꝫ cum quis negociat̉ mendacijs et ꝑiurijs. Quarto ratōne hore vel temporis. ſcꝫ cum nego.ciatō fit diebꝰ ſolennibus et feſtiuis oratōni et va.catōni diuine deputatis Quinto ratōne loci .ſ.cum negociatō fit in loco diuino cultui deputato.tales ſcꝫ vendentes et ementes dn̄s de templo eiecitvt dicit̉ math̓. xxj. Sexto ratōe conſorcij negociato eſt illicita. ſcꝫ cum res cariꝰ vendit̉ tranſeuntibus qͣꝫmanentibꝰ. Licite vero negociatō ſiue ꝯmercio fit ſex modis. Primo cum exercetur a congrua ꝑſona vt a laica. Secūdo cū exercet̉ neceſſaria et iuſta cauſa. ſcꝫ vt poſſit ſibi et ſue familie ꝓuidere. aut oꝑa miſericordie exercere. Tercō cūexercetur debito modo ſcꝫ ſine mendacio et piurioQuarto cum exercet̉ tempe congruo ſcꝫ die nonfeſtiua. Quinto cum exercet̉ loco conceſſo ⁊ taliexercicō apto. ſcꝫ extra eccleſiam. Sexto cū exercetur iuſto precio prout cōmuniter venditur in illaciuitate vel loco in quo negociari contingit.Ꝙ venditō et empto illicita et iiuſta reddit̉ ꝓptertria. et quō aurū verum poteſt diſcerni ab auro ſophiſtico.Ta. ij.D maiorem tn̄ euidentiā p̄dictorū notaꝙ venditō vel emptō illicita ⁊ iniuſta redditur ꝓpter tria. Primo qꝛ res venaliseſt ſpūalis et nobilior omni p̄cio. ſicut diuina. Reſupͣ. ſimonia. Secūdo qꝛ res venalis eſt deteſtabilis et vilior omni p̄cio. Re. infra autoritatē math̓.Quid em̄ ꝓdeſt homini ⁊cͣ Tercō qꝛ res venaliseſt ineqͣlis ſcꝫ maior vel minor p̄cio. ſic̄ res co: peaMVbi eſt ſciendū ꝙ venditō vel emptō oīs rei corporalis qͥnqꝫ ratōnibꝰ eſt illicita vel iniuſta. pͥmo ratōne latentis vicij. ſcd̓o ratōne excedentis precij.terco ratōne fallentis verbi. qͣrto ratōne deficien.tis ponderis vel nu̓i. qͥnto rōne ſubſequentis tꝑisvel termini. Primo dico ꝙ venditō eſt iniuſta ratōe latentis vicij. Vbi nota ꝙ defectꝰ rei venaliſin qͥnqꝫ poteſt eſſe. ſcꝫ in ſpecie. qͣlitate. mixtōe. ſdphiſticatōne. qͣꝫtitate Primo in ſpecie. qn̄ penditvnā rem ꝓ alia. puta agnū ꝓ hedo et ouem ꝓ ariete. Et hūc defectū ſi venditor cognoſcat in re quāvendit tenet̉ dicere. alias in venditōne fraudeꝫ cōmittit. ſcd̓a. ſcd̓e. q. lcxvij. arti. ij. in cor. q. in pͥncipio. Secūdo defectus rei venalis inuenitur in qͣlitate. qn̄ vendit rem infirmā pro ſana. vel malā ꝓbona Ita ꝙ quicūqꝫ vendit ſcient̓ aīal infirmū qͣi ſanum in venditōne fraudeꝫ committit et eſt illicita.Ibidem in cor. q. Tercio defectꝰ rei venalis inuenitur in mmixtōne. puta qn̄ rem alteri compoſitā velmixtam vendit. Sic̄ dr̄ yſa. pͥmo. Vinū tuū mirtum eſt aqua: argentū tuū verſū eſt in ſcoriā id ē inſordes et in rubiginē metalloꝝ q̄ igne coquūt̉. Ibidem in cor. q Quarto defectꝰ rei venalis repiturin ſophiſticatōne. puta qn̄ vendit ſcient̓ remꝑ al.chimiaꝫ factā. vt ſtannū ꝓ argento. et auricalcuꝫꝓ vero auro. Vbi nota ꝙ verū aurū ab auro peralchimiā ſophiſticato pt̄ intelligi ⁊ diſcerni extri.bus. ſcꝫ ex ꝓprietate. vtilitate et durabilitate. Primo ex ꝓprietate. qꝛ aurū verū habꝫ proprietatē leti.ficandi cor quā non habꝫ ſophiſticatū. Secundo ex vtilitate. qꝛ aurū verum eſt medicinale. et valet contra quaſdam infirmitates. non aūt ſophiſticatū. Tercō ex durabilitate. qꝛ aurum purū īſua puritate diucius ꝑmanet qͣꝫ ſophiſticatū. Etideo ſi quis ſcienter auruꝫ ſophiſticatū vendit provero fraudeꝫ in ſia venditōne committit et iniuſtavenditō eſt. Si autem ꝑ alchimiam fieret aurū verum vt dicit auguſtinus. iij. de trinitate de his quearte demonū fiunt: tunc licite aurū ſophiſticatumpoſſet vend̓e pro vero. Cuius ratō eſt. quia nihil ꝓhibet per artem vti aliquibus naturalibꝰ cauſis adꝓducēdos natu̓ales et veros effectꝰ. vbi ſupͣ. artiij. in ſolu. pͥmi argumenti per totū. Sed beatusthomas manifeſte dicit ꝙ per demones vel alchimiſtas vna ſpeciēs naturalis in aliam tnͣſ mutari nōVteſt. quod tripliciter probat. ſcilicet ratōe. ſimilitudine. autoritate. Primo ex ratōne. ſic: Arsvirtute non poteſt formam ſubſtantialeꝫ inducerevel cōferre: quod tamen poteſt fieri virtute natu̓ali. ſicut patet in hoc ꝙ per arteꝫ inducitur formaignis in lignis. Sed quedam forme ſūt ſubſtantiales quas mullo modo ars poteſt inducere. qͥa arspropria actiua et paſſiua inueniri non poteſt. ſꝫ demones vel alchimiſte non operantur niſi per modūartis. ergo ⁊cͣ. Secundo hoc idem probo ſimilitudine. ſic. Forma ſubſtantialis auri non eſt ꝑ calorem ignis quo alchimiſte vtunt̉. ſed per caloremſolis in loco determinato vbi virtus mineralis viget. gͦ demones vel alchimiſte qui oꝑatōe ignis velūt oꝑatōne artis vtunt̉ non faciunt verum auruꝫquia virtute ignis non inducunt formam ſubſtantialem. ſed faciunt aliquid ſimile auro quantū adaccidentia exteriora. Quod etiāpatꝫ ex hoc ꝙ taleaurū ꝑ oꝑatōnes conſeq̄ntes ſpēm auri nō ht̄