Druckschrift 
Pantheologia : [Mit Praefatio von Jacobus Florentinus]
Einzelbild herunterladen
 

Teſtiōet quenlibꝫ in re ſua. Quinto conſiderantes ſtatūpͥmo excluſerūt laicos ab accuſatōne et teſtificatōne clericoꝝ. ſecūdo qꝛ ſemꝑ debꝫ eſſe diſtinctō interaccuſantem et teſtē ordinauerūt ne idem ſit accuſator et teſtis. Re. ſupͣ eodem capi. ꝑ totū Ꝙ ex teſtimonio falſo hō patit̉ tria mala. Ca. iiijVarto et vltimo circa teſtimoniū conſideranda eſt culpabilitas qua quis repellitur et punit̉. Nā ex teſtimonio falſo hōpatitur tria mala. primo em̄ cōmittit culpam. ſecūdo amittit famam. tercō incurrit penam. Prīo ꝯmittit culpā. Vbi nota. ꝙ falſū teſtimoniū poteſtconſiderari ex ꝑte ꝑiurij. p̄cepti. mendacij. Prīoex ꝑte ꝑiurij. et ſic teſtis falſus mortaliter peccat.quod tali ratōne on̄do. Ille qui peierat mortaliterpeccat. ſed teſtis falſus peierat. qd̓ patet. qꝛ teſtesnon admittunt̉ niſi iurati. gͦ ratōe ꝑiurij teſtis falſus ſꝑ peccat mortaliter. Secūdo teſtimoniū falſtī poteſt cōſiderari ex ꝑte p̄cepti diuini. et hͦ modoteſtis falſus ſꝑ peccat mortaliter. qd̓ taliratōe on̄do. Ille qui facit contͣ p̄ceptum dei mortaliter peccat. ſed teſtis falſus facit contͣ preceptū deip̄cipientis exodi. xx. et dicentis. Non loqͥris cont̄ ꝓximum tuū falſū teſtimoniū. gͦ ⁊cͣ. Vbi nota ꝙ contra hoc p̄ceptum faciūt tres ꝑſone. Prima ꝑſonaaccuſantis falſo. Gontͣ hoc dr̄ leuiti. xix. Nō eriscriminator et ſuſurro in ppl̓o. Secunda ꝑſona te.ſtificantis mentiendo. Tercia ꝑſona iudicis maleſentenciando. Contͣ quod dr̄ leui. xix. Non miū.ſte iudicabis. nec aſpicies ꝑſonā potentis. Tercio teſtimoniū falſum poteſt ꝯſiderari ex parte mēdacij. ẜm ꝙ omne mendaciū eſt peccatū; et hͦ modo falſū teſtimoniū non habet ꝙ ſaltem ſꝑ ſit peccatū mortale. ſic̄ nec qd̓libꝫ mendaciū. Re. ſupͣ. mendaciū Hec b. t. ſcd̓a. ſcd̓e. q. lxxx. arti. iiij. in cor. ꝙꝑ totū Scd̓o teſtis falſus amittit famā. Vbi nōta ꝙ falſis teſtis repellit̉ a teſtimonio duobꝰ modPrimo modo ꝑ modū exceptōnis. puta ſi teſti aliquod crimen obijciat̉ vt a teſtimonio repellatur.et tunc non eſt reſtitutō facienda. qꝛ ille qui excipitnon petit ſed repellit ſiue expellit. Tunc em̄ falſusteſtis non accuſat̉ vt condemnet̉ ſed vt ateſtimonio repellatur. Secundo modo falſus teſtis repellitur a teſtimonio ꝑ modum accuſatōnis. puta qn̄aliquis directe de falſo teſtimonio accuſatur. ⁊ iuridice ꝑ teſtes conuincit̉ falſum teſtimoniū ꝑhibuiſſe. et tunc eius teſtimoniū reprobatur: et inter infames habet̉ ex teſtimonio falſo. extra de ordi. cogniti. c. intelleximus. Tercio teſtis falſus incur.rit penam. Vnde prouer. xvx. Teſtis falſus non ērit impunitus. Vbi nota ꝙ teſtis falſus tripliciteꝫpeccat ẜm yſidorū. Primo in deum cuius veritateꝫannihilat. Secundo in iudicem cuius iudiciū perturbat. Tercō peccat in accuſatū quem ſuo teſtimonio falſo condemnat. Et ꝓpter hec tria falſus teſtis tripliciter punit̉. ſcꝫ temporaliter. ſpūaliter eteternaliter. Vndeteſtis falſis tenet̉ et cōpelliturreſtituere omnia que ꝑ ſuum teſtimoniū falſū aliqͣpartiū amiſit. non quidem ei qui turpiter dedit. ſꝫei pottus in cuius iniuriam accepit. Secundo punitur teſtis falſus ſpūaliter inqͣꝫtum perdit ſuū honorem et famam que omnibꝰ bonis temꝑalibus eſtp̄cioſior. Re ſupra immediate de. infamia quam teſtis falſus incurrit. Tercō punitur eternalit̓. Vn̄prouer. xxj. Teſtis mendax peribit ſcꝫ eternaliterꝓpter peccatum falſi teſtimonij: Propter hec triadicitur ꝓuer. xxv. Iaculum et gladiꝰ et ſagitta acuta homo qui loquitur contͣ proximum ſuū falſūteſtimonium. Quod verbū exponit̉ tribus modiſ Primo ſic. Iaculum et gladius et ſagitta ⁊cͣ. q.dicet. Sicut iſta interficiunt corꝑaliter. ſic etiamfalſum teſtimonium illum qui falſo teſtificatur interficit ſpūaliter. et eum contra quem phibetur corporaliler. Secundo modo exponitur ſic et intel.ligitur de ſermone detractoris. Nam omnis detractor ꝓprie dicitur falſus teſtis. vnde dicit iaculumet gladius et ſagitta acuta. qꝛ teſtis falſus vno ictu tres interficit. ſcꝫ ſeip̄m qui detrahit. et eū cuidetrahit. et eum qui audit. Tercio modo exponitur ſic. Iaculum gladius et ſagitta acuta. Intelligitur de tribus modis detractōnis. Primus mo.dus eſt falſi criminis impoſitō. Secundꝰ moduseſt veri mali diffamatō. Terciꝰ modus eſt veribo.ni denigratō. ſcꝫ dum ſiniſtra intentōne etiā bonūin malum cōuertit. Vnde falſus teſtis prohibet̉ ꝓuer. xxiiij. Ne ſis teſtis fruſtra contra ꝓximū tuum. Vbi nota ꝙ teſtis fruſtra ẜm ſencca diciturtribus modis. Primo dr̄ teſtis fruſtra qui aſſeriteſſe verum qd̓ neſcit. Contra hoc dicebat iob. xxixCauſam qua neſciebam diligent̓ inueſtigabā. Secūdo dr̄ teſtis fruſtra ille qͥ dicit de proximo qd̓ ſciteſſe verum tamē animo infamandi. Tercio mododicit̉ teſtis falſus ille qui dicit de ꝓximo ſuo illudquod ſcit eſſe falſtim. et talis non erit impunitꝰ vtdicit̉ ſupͣ. ꝓuer. xix. Notanda ſunt quatuor circa teſtimoniū ferendum.Ca. vD maiorē tn̄ euidentiā p̄dictorū nota hicqͣtuor Primū eſt ꝙ verus teſtis dubiūpro dubio debꝫ proferre et certū ꝓ certodebꝫ aſſerere: Si aūt aliquis aſſerat ꝓ certo eſſeverum illud quod eſt falſū. ſi pͥmo illud debita ſolicitudine recogitauit et ecaminauit nō peccat mortaliter. qꝛ non dicit falſū formaliter et contͣ intentōꝫ ſiiā. ſed materialiter ſolū. Hec b. t. ſcd̓a. ſcd̓eq. lex. arti. iiij. in ſolu. pͥmi argū. Secundū eſtꝙ aliud ē ꝓ teſtificatōe acciꝑe munꝰ vel p̄ciū. aliudv̓o ē ſūptꝰ neceſſarios accipe Primū ei ſcꝫ acciꝑemunꝰ ꝓ teſtificatōe nō licet Vn̄ augꝰ. ad macedoniū. Sic̄ iudex n̄ debꝫ vend̓e veꝝ iudiciū: ita nec teſtis veꝝ teſtīoniū Nā ẜm g̓go. acceptō muneꝝ eſtp̄uaricatō veritatis. Secūdū ſcꝫ ſūptꝰ neceſſari.os ꝓ teſtificatōne p̄ciꝑe licꝫ. et p̄cipue cū oꝑtet adlocū remotū ꝓ teſtīonio fendo accede ſeu ꝓcedere