Druckschrift 
Pantheologia : [Mit Praefatio von Jacobus Florentinus]
Einzelbild herunterladen
 

et hec vocat̉ ydolatria que diuinam reuerentiā indebite exhibet creature. Secūda ſpecies ſuꝑſtitōnis eſt ars diuinatoria que demones conſulit ꝑaliqua pacta cū eis inita tacite vel expreſſe. ercia ſpecies ſuꝑſtitōnis eſt qͣruindā rerū obſeruantia. vt patebit. Hec bea. tho. ſcd̓a. ſcd̓e. q. xcij. arti. ij. vtrū ſint diuerſe ſpecies ſuꝑſtitōnis. in cor.ſolū. Prima ſpecies ſuꝑſtitōnis contraria religioni eſt ydolatria. quod tali ratōne oſtendo. Sic̄em̄ religio eſt ꝓteſtatio fidei ꝑ aliqua exteriora ſigna. Ita ſuꝑſticio eſt quedam ꝓteſtatō infidelitatisꝑ exteriorem cultum. ſed hanc ꝓteſtatōnem ydolatria ſignificat. quod ſic ꝓbo. A ſuꝑſtitōnem ꝑtinet excedere modū debitū diuini cultus. quod q̄dem p̄cipue fit qn̄ exhibet̉ cui non debet. Debꝫ aūtexhiberi ſoli ſūmo deo increato vt pͥmo pͥncipio etfini vltimo. cuius contrariū facit ydolatria q̄ cōlunt̉ ydola vel creatu̓e. gͦ ⁊cͣ. Hec bea. tho. vbi ſupra. q. xciiij. arti. j. vtrū ydolatria ſit ſpecies ſu.perſtitōnis. in cor. ſolū. in pͥncipio ⁊ in fine. Secundaſpecies ſuꝑſtitōnis eſt diuinatō. quod taliratōne on̄do. Ad ſuꝑſtitōnem ꝑtinet non ſolū cuꝫſacrificiū offert̉ demonibꝰ ꝑ ydolatriā vtꝫ. ſed etiācum aliquis aſſumit auciliū demonū ad aliquid faciendū vel cognoſcendū. ſed omnis diuinatō ꝓuenit ex oꝑatōne demonuꝫ. vel qꝛ exp̄ſſe ad hoc inuocantur ad futurā manifeſtanda. vel qꝛ demones ſeingerunt vanis inqͥſitōnibꝰ futuroꝝ vt mētes hopus t̓ dbit. Drcminū implicent vanitatē. Cuiꝰ contrariū dicitur īpͣs. Non reſpexit in vanitates et inſanias falſas.Vana aūt inquiſitō futurorū eſt. qn̄ aliquis futurū p̄cognoſcere temptat vnde p̄cognoſci non poteſt. gͦ diuinatō eſt ſpeciēs ſuꝑſtitōnis. Hec bea. tſcd̓a. ſcd̓e. q. xcv. arti. ij. vtꝝ diuinatō ſit ſpeciesſuꝑſtitōnis. in cor. ſolū Tercia ſpeciēs ſuꝑſtitōnis eſt obẜuantia artis notorie. quod tali ratōe ondo. Inquiſitō veritatis mō indebito ſcꝫ auxilio demonum eſt ſuꝑſtitōſum et illicitū. ſed ꝑ obẜuantias artis notorie inqͥritur cognitō veritatis mō indebito. ſcꝫ ꝑ quedaꝫ pacta cū demonibꝰ habita. gͦeſt ſuꝑſtitōſum. Et ideo ars notoria penitꝰ eſt re.pudianda et fugienda a xp̄iano. ſicut alie artes nugatorie vel noxie ſuꝑſtitōnis. vt augꝰ. ſcd̓o libro.de doctrina xp̄ianadicit. Hec bea. tho. vbi ſupͣ. q.xcvj. arti. primo. vtrū vti obſeruantijs artis nōtorie ſit illicitū. in cor. ſolū. Re. ſupͣ diuinatō. ca.iiij. de arte notoria. Ꝙ ſuſpicio orit̉ et procedit ex tribꝰ. Ca. j.Vſpicio Circa ſuſpicōneꝫq̄ eſt mala opinatō de aliquo.vt tullius dicit tria cōſideraredebemus. ſcꝫ ortuꝫ. gͣdum. reatum. Primo ꝯſiderare debemus circa ſuſpicōnem eius ortum ſiue iniciū. Nam ſuſpicō oritur vel ꝓcedit extribꝰ cauſis. Primo ex longa exꝑientia. Secundoex aliena mimicicia. Tercio ex propria malicia.Primo em̄ ꝓcedit ſuſpicō ex lōga exꝑē̓itia. ex quāſenes ꝓpter exꝑientia multarū deceptōnū ⁊ mul.torū peccatorū et negocioꝝ pͥuorum. ſcꝫ qꝛ multisannis vixerunr et in pluribꝰ decepti fuerūt et viderūt ꝙ plurima negociorum ſunt falſa habent trescondicōnes. Prima eſt ꝙ in loq̄ndo ſeu ſentenciā.do ſūt dubij. Non em̄ ꝓferunt vel ſentenciāt aliqͥdaſſertiue ſed dubie. vnde īdictis ſuis ſꝑ apponūtqͣſi vel forte et omnia ſub dubitatōne ꝓferunt. Secūda condicō ſenū eſt iſta ꝙ in acquieſcendo alijsſunt increduli. Nam ꝓpter exꝑientiam decēptōnūſcꝫ q in multis decepti fuerūt ſūt increduli. vel nhil credunt niſi taliter on̄datur eis qd̓ dicit̉ ꝙ ad qdendum cogant̉. Tercia condicō ſenum eſt in cōgitando vel opmnando de alijs ſūt ſuſpicōſi. et omma extimant in ꝑtem deteriorem. et hoc ꝓpter exꝑientiam malorū et p̄teritoꝝ peccatorū. Pec ariſto.ij. libro. rethorice. ca. xvij Secundo ſuſpicō ortur vel ꝓcedit ex aliena inimicicia ex qua ille qui odit aliū cōtemnit et male opinatur de eo. Hoc ꝓhibet dn̄s math̓. vij. nolite iudicare ⁊cͣ. Super quoverbo chriſo. ſic ait. Nolite iudicare ex ſolis ſuſpicōnibus odientes ceteros et condemnantes ⁊ ſb̓ſpecie pietatis odiū ꝓprium exequentes. Et yſidolibro. iij. de ſūmo bono ſic ait. Facilius vicia vniuſcuiuſqꝫ qͣꝫ v̓tutes intendimus et ſuſpicam̉. nec qͥdboni quiſqͣꝫ geſſerit agnoſcimus. ſed quid maligeſſerit ꝑſcrutamur. et hoc ex inimicicia aliena. ercio ſuſpicō ꝓcedit ex ꝓpriamalicia. ex qua illi quiſūt peccatores vel ſtulti omnes reputant ſibi ſimi.les. Vnde ſene. in libro de moriboſic dicit. Hoc habet omnis affectus vt ī quod ip̄e inſanit in ideꝫ putat ceteros furere vel inſanire. Ita dicit̉. ecͣtes. x.Stultus in via ambulans cū ip̄e inſipiens ſit omnes ſtultos extimat. Expoſitor ẜm gloſam. Stultus id eſt malus. ambulans in via non miorū et v̓tutū ſed peccatorū ſcꝫ de vno peccatoini aliud. qꝛneſcit quieſce̓. omnes em̄ ſapiētes ſtultos extimatCuius ratō eſt. qꝛ talis lumine ratōis obnubilatoet appetitu corupto ſemꝑ iudicat male. qd̓ per exēpla patꝫ. Voctua em̄ aues diei iudicat cecas. qꝛ n̄vident de nocte. Similiter ille qui videt baculū rectum in aqua iudicat illū fractū ꝓpter inflexonemvmbre. Et ſimiliter arbores videns ī aquatudicatillas īmerſas ꝓpter dictā reflexōnem. Et ſimiliterin ſpeculis cōcauis dextra videtur ſiniſtra. A ſimiliſtulti et pͣuiqꝛ mediante lucerna ratōnis extinctade alijs iudicant. omnes ſuſpicant̉ et reputant malos. Vnde chriſo. ſuꝑ math̓. ſic ait. Sicut difficilealiquem ſuſpicat̉ malū qui bonus eſt. ſic difficile aliquem ſuſpicat̉ bonū qui malus eſt. Secundopͥncipaliter circa ſuſpicōnem conſiderare debemꝰeius grādū. Nam triplex eſt gͣdus ſuſpicōis Prīꝰē de malo alteriꝰ dubitare. Secūdꝰ gͣdꝰ ſuſpicōnis eſt malū alteriꝰ ꝓ certo crede et ꝓ certo aſſe.rere. Tercius gradus ſuſpicōnis eſt malū alteriꝰex ſignis leuibꝰ iudicialiter cōdemnare. Tercio