Druckschrift 
Pantheologia : [Mit Praefatio von Jacobus Florentinus]
Einzelbild herunterladen
 

Cum gͦ iuſticia in equalitate conſiſtat. oportet ꝙ īreſtitutōne rei equalitas rei ad rem conẜuetur. vtſicut rem quomodocūqꝫ inuiſte accepit. ita rem tuſte reſtituat. Hec bea. tho. ſcd̓a. ſcd̓e. q. lcij. arti. j.in cor. q. Secūdo reſtitutō neceſſario debꝫ fieri ratōne iniquitatis purgande ſic. Illud ſine quo peccatū non dimittitur debet neceſſario fieri. ſed ſinereſtitutōne rei aliene peccatū non remittit̉. Itadicit augꝰ ī epiſtola ad macedonniū. Si res alienat̓ ꝓp quā pc̄tm eſt factū cū reddi poſſit non redditnon agit̉ penitentia ſed fingit̉. Si aūt veraciter agitur. non remittit̉ peccatū niſi reſtituat̉ ablatumſcꝫ cum reſtitui poteſt et non reſtituit̉. Ibideꝫ artiij. argu. contra. Tercio reſtitutō neceſſario debet fieri ratōne beatitudinis obtinende ſic. Seruare iuſticiam eſt de neceſſitate ſalutis. ſꝫ reſtituere ēactus iuſticie. vtꝫ in ratōne prima. gͦ reſtituere eſtde neceſſitate ſalutis. Ibidem arti. ij. in cor. q. Ꝙ tria gn̓a hoīm reſtitue̓ obligant̉ ⁊ qͥ. Ca. ijEcūdo principaliter circa reſtitutōnem ꝯſideranda eſt tranſgreſſio ꝑſone auferen.tis. Nā tria genera hominū reſtituere obligantur. Primo qui alienū abſtulit. Secūdo quidamnū intulit. Tercio qui aſſenſum p̄buit. Primo ille reſtituere obligat̉ qͥ alienū abſtulit. Cuiꝰratō eſt. qꝛ ille tenetur reſtituere qui peccauit. ſedqui rem alienā abſtulit peccauit. quia cōtra iuſti.ciam fecit. gͦ ⁊cͣ. Vbi eſt ſciendū ꝙ accipiens rēalienam triplicit̓ obligat̉. ẜm qd̓ acceptō rei alie.ne vel eſt iniurioſa ei aqͦ accipit̉. vel eſt fructuoſaei qui vtitur. vel eſt obſequioſa et gratioſa ei a quoaccipit̉ Primo gͦ eſt acceptō rei aliene iniurioſaei a quo accipitur. ſicut eſt in rapina vel furto: vbiaccipiens facit contͣ voluntatem eiꝰ a quo accipitEt tūc qui accipit dupliciter obligat̉. Primo obligatur pro re accepta ad ſoluendū eandem vel eqͥualentem. Secūdo obligat̉ ꝓ acceptōne intuſtaad penam certam ſuſtinendā. Secūdo accep.tio rei aliene eſt fructuoſa eiqui vtitur. ſicut eſt innutuo. Vn̄ ille qui ab alio rem mutuo accipit dupliciter obligat̉. Primo ad reſtituendā rem ſibi abalio mutuatam. qꝛ hoc eſt de ratōe iuſticie. Secūdo. qꝛ acceptō rei aliene ꝑ mutuū fit de voluntatealteriꝰ qͥ mutuauit. tenet̉ ꝓ ip̄a acceptōne ſibi gͣtioſe conceſſa gr̄am recognoſcere. Tercio acce.ptio rei aliene eſt obſequioſa vel fructuoſa ei a quoaccipitur. ſicut eſt in depoſitis. qui em̄ depoſitumalteriꝰ accipit ad reſtituendū depoſitū obligatur.Nō aūt obligat̉ ꝓ ip̄a acceptōne depoſiti. qꝛ qͥ depoſitum recipit et conſeruat non recipit gr̄am īmofacit quod tenet̉. Tenet̉ tn̄ reſtituere ſi depoſitumꝑ̄didit ex ſua culpa. ſi aūt ꝑdidit ſine culpaſtia nōtenet̉. Hec. bea. tho. ſcd̓a. ſcd̓e. q. lxij. arti. vj. incor. q. ꝑ totum. Secūdo tenet̉ reſtituere ille qͥdamnū intulit. Cuiꝰ ratō eſt. qꝛ ille qͥ iniuriā intulit ad reſtitutōneꝫ tenet̉. ſꝫ qui damnū intulit iniu.riā facit. gͦ qui damnū intulit reſtituere obligat̉.Vbi nota. ꝙ ille qͥ alienū accipit eo inuito duplidamnificat aliū. Vno mō auferendo id qd̓ actualithabꝫ. et tūc tenet̉ recōpenſare eqͣle eiꝰ qd̓ accepitAlio mō auferendo id qd̓ v̓tualit̓ vel potentialit̓ hr̄ſicut patꝫ cū aliquis deſtruit ſemen de agro. vel qn̄quis vltra taxatum terminū tenet pecunia creditoris. Et in dictis caſibꝰ vel ſimilibo non tenet̉ homoad reſtituendū equale. quia minus eſt aliquid habere in virtute qͣꝫ in actū. vbi ſupra. arti. iiij. in corq. et in ſolū. i. 2. ij. argu Tercio reſtituere tenet̉ille qui aſſenſuꝫ p̄buit. Vnde notandū ꝙ in vndecim caſibus quilibet tenetur reſtituere. ſcꝫ con.ſentiendo: precipiēdo. participādo vel receptado.non indicando vel occultando. nō obuiando. conſulendo. eme̓do. accuſando. teſtificando. percutiendo. diffamando. Primo tenetur aliquis reſtitueconſentiendo. Qui em̄ in alterius malum conſen.tit. ſine cuius conſenſri damnū non poteſt fieri. tenetur ad reſtituendū inſolidū Vnde apo. ad romͣpͥmo. Digni ſunt morte non ſolum qui faciūt. ſedetiam qui conſentiūt facientibꝰ. Secūdo tene.tur. quis reſtituere precipiendo. Nam qui precipitfieri rapͥinam vel furtum. ſi probabiliter credit ꝙſuo nomine vel ſua iuſſione ablatō rei aliene ſequatur. tunc tenet̉ principaliter reſtituere. Terciotenetur quis reſtituere participando. Cum em̄ aliquis in preda participat vel ī crimine. ſicut ille quilatrōnibꝰ ſe aſſociat reſtituere obligatur. Aut vx.or vel familia raptoris vel heres. omnes tales tene.tur reſtituere. Vbi nota ꝙ ſi in domo raptoris ſūaliqua de tuſto. vxor vel familia debet de illis ſeparatim viuere. Si vero omnia que ſunt in domo ſuntde rapina. nullo modo comedat. ſed aliunde ſibi victum querat. vel ab amicis ſuis vel conſanguineisſuis vel alio quocūqꝫ modo honeſto. vtputa querodo elemoſinas hoſtiatim. vt gloſa et hoſtien̄. dicūtHec in ſumma confeſſoꝝ. libro. ij. ti. v. q. lxviij.Re infra. vſura. de familia vſurarij. Quartotenetur quis reſtituere occultando. Qui em̄ fureꝫindicare potuit et non indicat peccat et reſtituereobligatur. Hieronimꝰ. Non fur folum ſed ille reꝰtenetur. qui conſcius furti querente poſſeſſorē id ēdomino non indicat. vbi ſupra immediate. q. hxiin fine. Quinto tenetur quis reſtituere non obſtando. Qui em̄ furto vel rapine ſine ſuo periculopoſſit obſiſtere et non facit. et precipueſi ſibi competit ex officio. ſicut principes qui ex officio iuſti.ciam conſeruare tenentur. reſtituere obligantur. Sexto tenetur quis reſtituere qui conſulendoadulatur ad faciendū malum. ita ꝙ ſuū cōſiliū veladulatō ſit cauſa rapine velfurti ad. reſtitutōnemtenetur. aliter non. Hec. bea. thomas. ſcd̓a. ſcd̓eq. lxij. arti. vij. in cor. q. ꝑ totū. Septimo tenetur qͥs reſtituere emendo. Vbi nota ꝙ emptor autemit bona fide aūt mala. Si emit rem alienā ablatavel raptā bona fide. puta vt ex ea non lucret̉ vel vteam non teneat ſibi. ſed vt reſtituet ei ciuius erat.