deturpatā vel in bonū miſericordie ſi pct̄or a maliciaſta recedit et cōuertit̉ ad deū. vel in bonū tuſticie ſiin ſua malicia ꝑſeuerat. ¶ Ad qͣrtā rōem de multi.tudine dānatoꝝ reſpectu electorum rn̄deo et dico.ꝙ qͣꝫuis ſint plures in hͦ mūdo mali qͣm boni. et plures dānādi qͣm ſaluādi. hoc nō ē ex defectu dei imoex defectu nr̄o ſcꝫ ſenſualitate. qꝛ plu̓es ſequunt̉ ſēſū plus qͣm rōnem. Sꝫ vn̄ hoc. ex libertate arbitrijdeficiēte. qd̓ libeꝝ arbitriū de ſe ſufficiēs eſt ad cadēdū. ſꝫ nō ad proficiendū ſine gr̄a dei. Nā ex ip̄a corruptōne culpe originalis trahit̉ ad cadendū. et itade ſe ht̄ ꝙ in pct̄m cadat. ſꝫ nō ꝙ reſurgat et proficiat ſine dei gra miſerante. ¶ Quinto ad exemplūſupͣ poſitum rn̄deo et dic̄o. ꝙ aliud ē de ordine iuſticie. aliud de ordīe miſericordie. Si eī aliqͥs hō haberet in ſtīa pt̄ate qͥ ab ip̄o ex ſua ꝓpria ꝑuerſitatērecedere̓t et non expuerſitate dn̄i et eiꝰ aduerſarioadherent. nunqͥd iniuſtū eſſet ꝙ illos incarceraretcerte nō. ſed ſi ex dn̄i pu̓ſitate recedent nō eſſet iuſtū. Ita dicamꝰ ī ꝓpoſito. Ꝙ em̄ hoīes ſūt boni exduobꝰ ꝯtīgit. Primo ex dina gr̄a p̄ueniente. ſecundo ex libero arbitrio aſſentiēte. Sꝫ ꝙ hoīes ſint mali recedentes a bono: hoc ē ex ꝓpria pu̓ſitate eorū etnō ex deo. et ideo in inferno ligant̉. ex quo dina ꝓuidentia elicit bonū iuſticie. Vnde aūgꝰ in libro deagone xp̄iano ſic ait. Am̄is creat̉a vnideo et dn̄oſubiecta ē. et om̄s dine ꝓuidētie ẜuiunt. ſꝫ alij obediūt tanqͣꝫ filij et faciūt qd̓ bonū eſt. alij vero ligant̉tanqͣꝫ ẜui et fit de illis qd̓ iuſtū eſt. boni v̓o ſūt quitota volūtatē et v̓tute deo ẜuiūt. Hec alexā. pͥma ꝑte ſū. q. xij. de ꝓuidētia dei. arti. j. in ſo. triū. argū¶ Quid ſit ꝓuidētia dei et quō diffinit̉. Ca. ij.Ecūdo pͥncipalit̓ circa ꝓuidētiā dei cōſiderandū ē quid ſit. Naꝫ hūgo de ſanctovictorē diffiniēs ꝓuidētiā dei ſic ait. Prouidentia eſt qͣ deus curat de om̄ibꝰ que fecit. et nihilrelinquit exom̄ibꝰ que ꝑtinent ad ip̄m et q̄ ſubiectaſūt ip̄i. ⁊ vt ꝓuidꝫ ſingulis vt habeat vnūqd̓qꝫ qd̓ſibi debet̉ et ꝯuenit. In qua diffinitōe tāgunt̉ quatuor que ad ꝓuidētiam requirunt̉. ſcꝫ p̄cognitiofinis. diſpoſitō ordinis. intētō mētis. executo operis. iſta em̄ quatuor facit ille qui de aliquo ꝓuidetiā ht̄. Primo em̄ p̄cōcipit fine reifiende. Secūdodiſponit ordineꝫ etuſdem rei ad illū finem. Tercioproponit et intendit dare̓ ea que ſūt vtilia ad illumfinem. et excludere om̄ia que ſrit nocuua. Quartoom̄ia hec que p̄miſit actualiter facit. Ut verbigrāin artifice. Artifex circa artificiū quod intendit facere. vt circa domū hec quatuor facit. Primo em̄cogitans dedomo facienda p̄concipit finem domꝰſcꝫ habitatōem. propt̓ que finē intendit domū edificare. Scd̓o diſponit ordinē p̄tiū domus adinuicem et ad finē domꝰ. puta ꝙ fundamētū ſit ſuib pietibus et paries ſub tecto. Tercio in mente ſtīa diſponit vel proponit dare omīa que cōferūt adhuc finem et exclude om̄ia que impediunt. vnde cogitateneſtras et aliquasom̄ia ſuſtentament.louidenāappendicias quibꝰ domꝰ ſit apta ad habitandum.Quarto artifex actualiter exequit̉ et ꝑficit om̄iaque p̄miſit. ¶ A ſimili ꝓuidētia dei hec quatuor facit. Primo em̄deus precognoſcit finem ꝓpter queomnes creturas produxit. qui finis eſt diu̓ſimodedei bonitateꝫ ꝑticipare. Secundo diſponit ordinēcreaturaꝝ adinuicem et ad deū. diſtinxit em̄ vniu̓ſū ẜm diuerſos ſtatus producendo corꝑales et ſpūales. Tercio ꝓpoſuit et ſtatuit dare cuilibꝫ creature illud ꝑ qd̓ quelibet creatura poſſit attinge̓ finemſuū. ſcꝫ dare angelo intellectū quo deū intelligerepoſſit. et celo ſcellas ꝑ quas inferiora produceret.et homī ſenſū et rōnem quibꝰ perficeret̉. et iſta precōſideratō dr̄ ꝓuidentia que ſupponit curaꝫ et diſpoſttōnem. Quarto deus hec q̄ ꝓpoſuit et diſpoſiit actualiter facit cuilibꝫ neceſſaria dando. et illuddicit̉ admīſtratō ſiue gubernato quē eſt ꝓuidētiedine effectus. ¶ Ad cuiꝰ euidentiā nota hic tria¶ Primū eſt ꝙ iſta qͣtuor. ſcꝫ p̄cognitō. diſpoſitōintentō. executō adinuice duplr̓ diſtinguunt̉. ſcꝫin ſignatōne. et in duratōe ¶ Primo in ſignatōnoquia p̄cognitō dicit̉ ſolū ratōne cognitōis et nonratōne alicuiꝰ oꝑatōnis. diſpoſitō vero dicit̉ ratōne ordinis excogitati in re oꝑanda. gubernatō v̓oeſt ꝓuidentie executo. conſeruatō aūt eſt ꝓuidentie actus. ¶ Secūdo differūt hec quatuor in duratōne. quia hec tria ſcꝫ p̄cognito. diſpoſitō. intentō in deo ſūt ab et̓no. gubernatō autē ſolū eſt intꝑe quia ſupponit creaturā eſſe in actū. ¶ Secūdū eſt ꝙ ꝓuidentia melius dicit̉ ꝓuidentia qͣꝫ preuidentia ẜm boeciū. quia nō quaſi futura ſꝫ omniaqͣſi pn̄tia vno in tuitu porro videt qͣſi ab et̓nitatisſpeculo. ſed tn̄ pt̄ dici p̄ſcientia inqͣntū cognoſcitid qd̓ fut̉m ſit nobis nō ſibi. qd̓ vt meliꝰ pateat oſtēdat̉ exemplis. ¶ Snit qͥnqꝫ hoīes qͥ in qͥnqꝫ horisꝯtingentia videant. poſſum gͦ dicere. ꝙ iſti qͥnqꝫviderent hec cōtingentia ſuccedenda pn̄tia ſibi. ſiaūt poneretur ꝙ iſti qͥnqꝫ actus cognoſcentiū velcognitōnū eſſet vnus actꝰ. poſſet dici ꝙ vna cognito pͥncipalit̓ eſſet de om̄ibꝰ illis cognitis ſucceſſi.uis. Cūgͦ deus vno eterno intuitu videat omniatꝑalia. nō vt abſentia nec vt ſuccedentia ſibi. ſedpn̄tia ſimul. ergo debꝫ dici ꝓuidentia et nō p̄uidētia. ¶ Terciū eſt ꝙ diuina ꝓuidentia attribuiturqͥnqꝫ .ſ. ſcientie. ſapientie. bonitati. volūtati. et pote̓tie dei. ¶ Prīo em̄ attribuit̉ ſciētie dei vt p̄cognoſcentis. qd̓ patꝫ. qꝛ ꝓuide eſt procul vide. vide autēprocul ſpectat ad ſciētiā. gͦ ⁊cͣ. ¶ Vbi nota. ꝙ ꝓuidētia dei nō attribuit̉ ſciētie dei ſpeculatiue ſꝫ practice. qd̓ ptꝫ. qꝛ deꝰ ſciētiam ſpeculatiua de ſeet deom̄ibꝰ rebꝰ ht̄. ſciētiam aūt practicā ht̄ ſolū de rebode quibꝰ ē ꝓuidentia. ¶ Scd̓o ꝓuidentia dei attribuit̉ ſapiētie dei vt ordinātis. nam ad ſapientē ſpectat om̄ia ordinare. ¶ Tercio attribuitur bonitatidei vt ſe om̄ibꝰ rebus cōmūicāti et diffūdenti. ꝓuidēs ei om̄ibꝰ ſe cōiniuicat oībꝰ. ¶ Quarto attbuit̉dei volūtati. vt ꝓponēti vel intendenti vel mouēti.
Einzelbild herunterladen
verfügbare Breiten