Druckschrift 
Pantheologia : [Mit Praefatio von Jacobus Florentinus]
Einzelbild herunterladen
 

non prohibetur. ſicut dicit̉ in pſal. Iraſcimini ⁊cͣ.glo. Quod neceſſitatis eſt ꝑmttit. id eſt nō prohibet venialem motū ire Quarto modo dr̓ ꝑmitti.cū non cohibet̉ cum cohiberi poſſit. ſicut ꝑmittit̉a deo peccatū. et hoc modo ꝑmiſſio eſt ſignū volūtatis diuine. Tercio pͥncipalit̓ cōſideranda eſtcirca p̄miſſionem cōdecentia bonitatis. Nam ex vna ꝑte malignitas peccatoris exigit ⁊ meret̉ ꝙ de.us ꝑmittat eū peccare. vt ſcꝫ ī ſordibꝰ exiſtens ſordeſcat adhuc. apoca. vltimo. Ex alia vero ꝑte diuinam condecꝫ bonitatē. vt homīem peccare pnittat. et hoc patet ad pr̄s ꝑ octo ratōnes Primaratō eſt. vt diuina ꝑfectō ⁊ excellentia on̄dat̉. Nōem̄mutat̉ deus ſcd̓m eſſe ſubſtantiale vt corporacorruptibilia. neqꝫ ſcd̓m eſſe locale vt corpora celeſtia. neqꝫ ſcd̓m electōnem de bono in melius vel econuerſo. vt dameſcenus dicit. Guiꝰ ratō eſt. qͥacum om̄is motus ſit propt̓ indigētiā. imptat imꝑfectōnem. et qꝛ ſolus deus eſt p̄fectiſſimus. ideo ſolus ip̄e eſt immutabilis. omnis aūt natura eſt mū.tabilis. pͥma ꝑte ſūme. q. pe. arti. ij. incor. q. in fine. Secunda ratō eſt. vt on̄datur dei ſapientia⁊ potentia. qui demalo ſcit ⁊ poteſt elicere bonumquod nō potuit fieri niſi deus creaturā feciſſet v̓tibilem in malū. Tercia ratō eſt. vt on̄dat̉ dei cle.mentia vel miſericordia. qua xp̄us ꝑ mortem ſuā ꝑditum liberauit. Vn̄ augꝰ in libro de verbis dn̄i exponens illud qd̓ ſcribit̉ luce. xix. venit filius hominis q̄rere ⁊ ſaluuꝫ facere quod ꝑierat. ſic dicit. Sihomo non peccaſſet filius homīs non veniſſet. Etſtiꝑ illud v̓bū pͥme ad thi. pͥmo. xp̄us venit in hūcmūdū peccatores ſaluos face̓. glo. ſic dicit. Nulla cauſa veniēdi xp̄o fuit niſi peccatores ſaluos fa.cere. tolle morbos et tolle vulnera ⁊ nulla erit medicine cauſa. tercia ꝑte ſūme. q. pͥ. arti. iij. Ergofelix culpa q̄ meruit tale ac tantū redemptorē ha.bere. vt dicit greg̓. Quarta ratō eſt. vt on̄daturdei iuſticia q̄ nō ſolū reddit bonis p̄mia. ſꝫ etiāma.lis penā Vn̄ anſhelmꝰ. Si ꝑcis iuſte ꝑcis qꝛ hͦ tuācōdecet bonitatē. Si punis iuſte punis. qꝛ hoc expoſcit exigentia meritoruꝫ. Quinta ratō eſt. vthomo non ſit peioris conditōnis qͣꝫ alie creature.quas omnipotens deus admiſtrat. vt eas agereproprijs motibus ſinat. Vn̄ etiam hominem proprio arbitrio relinquere debuit. Vn̄ eccleſiaſtici.xv. Reliquit eum in manu conſilij ſui. id eſt in poteſtate ſiue libertate arbitrij ſui. vt poſſꝫ peccare ⁊non peccare ſi vellet. Auguſtinꝰ diffiniens liberumarbitrium dicit. Liberum arbitrium eſt facultasrationis ⁊ voluntatis. id eſt libera poteſtas diſcernendi ⁊ eligendi. Si em̄ liberum tolleretur arbitrium multa inconuenientia ſequerentur. Sextaratio eſt laus humana. Laus enim viri ttiſti eſt ꝙpotuit tranſgredi et non eſt tranſgreſſus. ita dicit̉eccleſiaſtici. xxxj. Potuit tranſgredi ſcilicet p̄ceptum dei per liberum arbitriuꝫ. ſibi datū et non eſttrāſgreſſus. nō timore ſed amore. ⁊ facere male ſcꝫxuiſſiimpune. ſic̄ fecit dauid. qui potuit percutere perſecutorem ſuum ⁊ non ꝑcuſſit. Septima ratō eſtqͥa boni excitant̓ ⁊ purgant̉ ꝑ malos. Sic̄ em̄ igne probat̉ aurū. ſic iuſti camio tribulatōnis. Naꝫmulta bona ſūt in rebo q̄ nō haberēt locū niſi eſſentmala. qd̓ triplicit̓ probo. Primo in moralibꝰ. qꝛ ſinon eſſet maligintas ꝑſequētiū. nō eſſet patientiaiuſtoꝝ. Sic ſi delicta non eſſent. nō eſſet locus inſticie vindicandi. Scd̓o ꝓbo in rebonaturalibꝰqꝛ ſi non eſſet corruptō vniꝰ puta occiſio agni. nōeſſet cōẜuatō leonis. Tercio ꝓbo in artificialibꝰVidemꝰ em̄ ꝙ artifex abſcondit fundamētū ſubtra. vt tota domꝰ habeat firmitatē. Ita diuina ꝓuidentia ꝑmittit q̄dam mala ⁊ q̄dam peccata in qͥbuſdam. vt eliceat inde bona. contͣ gentiles libroiij. capi. lxxj. Octaua ratō eſt quare deꝰ ꝑmittithomīem peccare. vt on̄dat̉ decor vniu̓ſi. qꝛ oppoſita iuxta ſe poſita magis eluceſcūt. vn̄ licet bonūꝯmēdat bonū. tn̄ etiaꝫ malū ꝯmēdat bonū. qd̓ triplr̓ ꝓbo. autoritate. ratōe. ſimilitudīe. Primo autoritate beati auguſ. in enche. ſic dicentis. Ex omnibꝰ cōſiſtit vniuerſitas admirabilis. in qua etiamillud qd̓ malū dicit̉ bene ordinatū ⁊ ſuo loco poſi.tum eminētius cōmendat bona. vt magis placeāt⁊ laudabiliora ſint. dum comꝑant̉ malis Scd̓oprobo ratōe. ſic. Maior eſt pulcritudo reſpectiuavel alteri comꝑata qͣꝫ abſoluta. ſꝫ ſi malū non eſſetnō eiſet niſi pulcritudo abſoluta. ſcꝫ reſpectu bonimalo v̓o exiſtente accreſcit bono pulcritudo cōpata. vt comꝑatōne oppoſiti mali pulcrius eluceſcatgͦ ⁊cͣ. Tercio probo ſimilitudine. Nam augꝰ inlibro de natura boni ponit tale exemplū dicens. Ꝙſicut ſermonis decentia maior eſt interpoſitōne ſilencij. qͣꝫ ſi continue proferretur. ſic vniuerſitatispulcritudo maior eſt ex interpoſitōne malorum bene ordinatorū. Probat etiam beatus auguſ. hocidem ꝑ exēplū de varietate colorū. Require ſupramalum capi. Sed forte arguēs oppoſituꝫ. ꝙdeus non ꝑmittit mala vel peccata dupliciratōne. Prima ratō eſt talis. Peccatum vel malum nōeſt niſi quia nocet. ergo permittere malum vel peccatum eſt ꝑmittere illud quod nocet. ſed non decꝫdiuinam bonitatem ꝑmittere id quod nocet. gͦ ⁊cͣ.Rn̄deo et dico. ꝙ p̄mittere malum de ſe. nec bonūeſt nec vtile nec expediens. ſed ſi conſideret̉ maluꝫnon ratōne ip̄ius mali. ſed ratōe illius boni quodex eo elicitur. tunc permittere malum eſt bonum.Vnde maluꝫ ⁊ nocet ⁊ expedit. Nam ſcd̓m ſe nocꝫfacienti ⁊ ꝑſeueranti in ipſo. Expedit autem alijs qͥex ipſo exemplum benefaciendi recipiūt. Vel expedit facienti ſi non perſeueret in ipſo. Nam penitetes plerumqꝫ cautiores humiliores et feruentoresreſurgūt. Ita dicit hugo de ſācto victore. Ad hoctandem p̄miſſi ſūt cadere. vt ex ipſo caſū ſuo ⁊ ruma erudirentur ⁊ meliores efficerentur. Et beatꝰauguſtinus dicit hoc idem. ꝙ non permitteret deus electum cadere. niſi inde bonū maiꝰ ꝯſequeret.