Druckschrift 
Pantheologia : [Mit Praefatio von Jacobus Florentinus]
Einzelbild herunterladen
 

Enitentia. Poſt hoc de penitētia q̄ ordinatur in remediū contra actuale peccatū poſt baptiſmū cōmiſſum pͥncipalit̓ conſideranda ſūt tria. ſcꝫ cōgruadeſcriptō. interna conceptio.nieceſſaria aſſumpto. ita ꝙ penitentia pͥmo deſcribitur ꝓfecte. ſecundo cōcipit̉ in mente. tercio eligitur attente. Primo penitentia deſcribit̉ ꝑfecteNam magiſter ſentenciarū reducens ad formā debitam ⁊ ꝑfectam diffinitōnes gregorij ⁊ ambroſijde penitentia ſic dicit. quarto ſcrip. ſent. diſ. xiiij.Penitentia eſt gratia uel virtus q̄ commiſſa malacū emendatōnis propoſito plangimus ⁊ odimus⁊ plangenda iteꝝ uel vlterius cōmittere nolumꝰ.Inqua diffinitōne tangunt̉ qͣtuor. ſtꝫ genꝰ. actꝰreſpectus. effectus. Primo tangit̉ genus in hͦꝙ dicitur. ꝙ penitentia eſt gratia uel virtus. Vbinota ꝙ penitentia nō eſt idem qd̓ gratia ꝑ eſſentiāſed eſt virtus. Virtus aūt ⁊ gratia non ſūt idem.vt patet ſupͣ gratia. Dicit̉ aūt penitentia gratia. ꝙcōuenit cūgratia in proprio effectū. Effectus em̄gratie proprius eſt iuſtificare ⁊ deo gratū reddereet hoc eſt effectus penitentie. Vn̄ penitentia dicit̉gratia inqͣntum gratificat. et dicit̉ eſſe virtꝰ inqͣntum mouet ad oꝑa. Hec bea. tho. iiij. ſcripto ſen.diſt. xiiij. arti. j. q. ij. in ſolū. ij. argumenti ꝑ totuꝫꝘ aūt penitentia ſit eſſencialit̓ idem qd̓ virtus ꝓbo triplici ratōne. ſcꝫ ratōne p̄cepti. meriti. officij Primo ratōne p̄cepti. ſic. Precepta legis non debent eſſe niſi de actibꝰ virtutū. qꝛ hoc intendit legi.llator. ſcꝫ homines inducere ad oꝑa virtuoſa. ſedpenitere cadit ſub p̄cepto legis. gͦ penitentia eſt v̓tus. ⁊ penitere eſt actus virtutis. Secundo hocidem probo ratōne meriti. ſic. Nō meremur niſi inactibꝰ v̓tutum. ſꝫ penitere eſt meritoriū vt p̄ ſe patꝫquia oppoſita uel contraria mutuo ſe expellūt. ſedpenitentia expellit vicium. gͦ penitentia eſt virtus.Quarto ſcripto ſent. vbi ſupra arti. pͥmo. q. ij. induobus argumentis contͣ. Reducit̉ aūt penitentia ad iuſticiam vnndicatiuam uel punitiua. quodp̓atet. qꝛ penitentia et iuſticia vindicatiua aliquomodo ſūt circa idem. ſcꝫ circa punitōnem offenſe.Vn̄ iſidorus in libro ethimo. ſic dicit. Ꝙ penitentia eſt appellata quaſi puniētia. ꝙ ip̄e homo penitodo in ſe punit quod male admiſit. Vlam nihil aliudagūt qui veraciter penitent. niſi vt id qd̓ male fecerunt impunitū eſſe nō ſināt. Differūt autem penitentia ⁊ iuſticia vindicatiua in tribus. Primo. qꝛfacere iuſticiam vindicatiuā ſolum ſpectat ad iudicem penam infligentem. penitentia aūt eſt in ip̄oreo. Secundo. qꝛ iudex infligit penam reo quamreus qn̄qꝫ inuite ſuſtinet. Tercio. qꝛ tuſticia vindicatrua reſpicit offenſam cōmuniter. ſed virtus ponitentie reſpicit offenſam dei. et ideo oportꝫ ꝙ penitentia conſiſtat in emendatōne qualis deo cōpetitVn̄ ſicut homini qui videt ea que foris patent fittuidāreconipenſatō ꝑ aliqua exteriora. ita deo qui intueetur cor fit recompenſatō in ipſo cordis affectu.Quarto ſcripto ſent. vbi ſupͣ arti. pͥmo. q. vj. incorpore. q. Secūdo in diffinitōne penitentie tāgitur actus. in hoc ꝙ dicit̉ penitentia eſt v̓tus quācōmiſſa mala cū emendatōnis propoſito plangimꝰ ⁊ odimꝰ. Nāduplex eſt actꝰ pn̄īe. vnus eſt reſpectu p̄teriti qui eſt p̄terita mala plangere. aliuseſt reſpectu futuri. ſcꝫ plangenda non cōmittere.primus actus eſt in re. ſecundꝰ in re uel in propoſito. Ad cuius ꝑticule uel clauſule euidentiamnota ſex. Primū ꝙ ſi ꝑ planctū ſignat̉ actus interior penitentie. tunc planctus nihil aliud dicit qͣꝫdeteſtatōnem. ſi aūt ꝑ planctū ſignatur actꝰ exterior. tunc planctus imptat ſenſibilem uel corꝑaleꝫfletum. Ratō aūt huiꝰ planctꝰ uel mētalis uel corpalis eſt iſta. qꝛ ſicut in peccato ꝯmiſſo fuit cōplacētia ⁊ delectatō mentis ⁊ carnis. ita ſit ibi deteſtatō ⁊ diſplicencia cordis uelmentis. ⁊ dolor ſenſibilis uel carnis. qui ꝑ planctū corꝑalem ſignat̉. vbiſupͣ. q. vj. in cor. q. ⁊ ī ſolū. ij. argū. Secūdū ēꝙ deteſtari pc̄t̄m̄ ꝯmiſſū abſolute nō eſt actus proprius pn̄ie. imo hic actus ꝯuenit om̄i v̓tuti. ſed deteſtari pc̄t̄m̄ ꝯmiſſum ad expurgatōnē eiꝰ. ⁊ qͣntūad culpaꝫ ⁊ qͣntū ad reatū. hͦ nulla alia v̓tus facitvbi ſiip. q. iij. ī cor. q. in fine. Terciū eſt. ꝙ flereꝯuenit tribꝰ de cauſis. Trimo lugere ⁊ flere ꝓ peccatis ſuis ē pn̄ie. Secūdo lugere ꝓ malis alieniseſt miſericordie. ercio lugere ꝓ bonis et̓nis ē beatitudīs. iuxta illud. beati qͥ lugent. Quartū eſtꝙ pn̄ie ⁊ patientie eſt volūtarie ſufferre difficilia ſꝫdifferent̉. qꝛ pn̄ie eſt ſufferre difficilia volūtarie aſſūpta. ſꝫ patiētia eſt ꝓprie ī ſtiſtinendo difficilia abalijs illata. et ideo pn̄īa ⁊ patiētia nō ſūt idem. vbiſupͣ. q. v. ī ſolū. v. argu. Qn̓tū eſt. ꝙ ꝯtͣ iſtamſcd̓aꝫ diffinitōnis ꝑticulā. ſcꝫ qua ꝯmiſſa mala plāgimꝰ ⁊ odimꝰ pt̄ arguiduobꝰ mod Primo ſicqꝛ ſicut timor eſt de futuro malo. ita dolor ſēſibilisqui p̄ planctum hic ſignat̉ eſt de p̄ſenti malo. ſedpeccatū cōmiſſum non eſt p̄ſens. gͦ ⁊cͣ. Rn̄deo duobus modis. Primo. ꝙ peccatum qͣꝫuis ſit p̄teritum qͣntum ad actum. manet tn̄ qͣntū ad effectūvel reatꝰ vel macule vel offenſe diuine. et ſic poteſtaliquis de peccato dolere in qͣntum eſt p̄ſens. vbiſupͣ. q. vj. in ſolū. iij. arguinēti. Secūdo modorn̄deo et dico. ꝙ preſentia peccati eſt duplex. ſcꝫ inaffectū ⁊ in intellectū. et talis p̄ſentia ſufficit ad dolorem. Tercio modo rn̄deo ⁊ dico. ꝙ licet dolorſenſibilis nō poſſit eſſe de p̄terito. tn̄ dolor mentalis. Scd̓o argues ſic. Stultū eſt dolere de eo qd̓nō p̄t nō eſſe. gͦ ſtultum eſt dolere. vel plangere depeccatis p̄teritis. ſed nullus penitēs ⁊ v̓tuoſus eſtſtultus. gͦ nullus penitēs peccata cōmiſſa debꝫ plagere nec de eis dolere. Rndeo ⁊ dico. ꝙ qͣꝫuis volūtas cōpleta non ſit abſolute de impoſſibili. eſt tam̄de ipſo velleitas quedam quaſi voluntas cōditōnata. vellemus em̄ ſi eſſet poſſibile ꝙ hoc non fuiſſet.