Druckschrift 
Pantheologia : [Mit Praefatio von Jacobus Florentinus]
Einzelbild herunterladen
 

Scd̓o tolleret̉ iuſticia p̄miantis et punientis ſi hōnō deſideraret libere. nec age̓t bonū nec malū Tercio tollerent̉ circūſpectōes in ꝯſilijs q̄ de his q̄ exneceſſitate eueniūt vel agunt̉ fruſtra tractarēturCōtra gentiles. li. iij. ca. cxxxvj. iuixta finem.Scd̓o aliqui ſuū pct̄m excuſat et annullāt rōe coactōis vel violētie dicentes. ꝙ bona exteriora delectabilia nobis violētiam inferunt et per conſeq̄nscogunt et neceſſitant ad peccandum. Sꝫ taleˢ dupliciter mentiuntur. Primo quia nullum bonū creatum qͣntumcunqꝫ vtile et ſuaue et delectabile. cit̉deum habet rōnem vniu̓ſalis et perfecti boni. ſicuthabet felicitas quā ex neceſſitate volumꝰ oēs hr̄eEt ideo bona quecunqꝫ creata. quātumcunqꝫ dele.ctabilia poteſt quilibet reſpuere vel non acceptareScd̓o qꝛ poſito ꝙ aliquis a bonis delectabilibꝰ ſeſuperari ꝑmittat. ridiculum eſt quia homo exteriora inculpet et non ſeip̄m. nam in talibus nō eſt meritum. ſed in noſtro abuſt vel vſi. Ꝙ vero vnusa vio recreet̉ vel refocilletur. alius vero inebrietur. nō eſt culpa vini ſed abutentis. Similiter ꝙvnus gladio iguletur et alius aduuūctur. non ēex defectu vel culpa gladij. ſed feriētis. Tercioalqui ſuum peccatum excuſant et annullant rōnecomplexionis vel nature indite dicē̓tes. Ꝙ homoeſt naturaliter bonus vel malus. Sicut videmusfleciaticos naturaliter eſſe pigros Colcricos at̄riatur aliter iracundos. Molancolicos vero natu.raliter triſtos. Sāguineos aūt naturaliter letoˢet luxurioſos. Ita ꝙ non videtur eſſe in homīs po.teſtate ꝙ ſit boniis vel malꝰ. Sꝫ iſti ſimiliter errātquia appetitus ſenſituus voluntatem non neceſſitat ad peccandum. vt ptꝫ ca. p̄cedenti. Quar.to aliqui peccatum ſuum excuſant rōne diſſenſionis vel diſplicentie dicentes Ꝙ ſicut nullus eſt bonus vel beatus nolens. de quo verum dicūt. ita nullus eſt malus nolens. eo ꝙ voluntas non eſt maliſed boni. Sed iſti dupliciter errant. Primo quiacum ſit duplex bonum. appare̓s videlicꝫ et exiſtespeccator non vult bonum exiſtens. ſed apparens.ꝓpter malam diſpoſitōnem mētis ſue. ſicut ptꝫ exemplum de infirmo. Nam infirmo propter malaꝫcorporis diſpoſitōnem amara ſibi videntur dulciaet econuerſo. et calida frigida et econuerſo. Virtuoſiis autē ꝓpter bonam diſpoſitōnem mentis iudicat eſſe appetendum bonum exiſtens. qd̓ vere eſtbonum. vnde virtuoſus eſt menſura rerum exteriorum et ſuo iudicio credi debet. ſicut ſano et benediſpoſito de ſenſibilibus credidebet. Secūdo predicti errant et eis eſt reſpondendum. Ꝙ ſicut actionēs bone ſunt voluntarie. ita etiam actiones viecioſe vel male. qd̓ quatuor manifeſtiſſimis ſignis oſtenditur. Primuꝫ eſt quia paterfamilias filiuꝫvel ſeruum male agentem punit. tanqͣm bone actioones vel male in eorum ſtent poteſtate et voluntate exercēde. Secundum exemplum vel ſignumeſt. quia legiſlator qui reipublice curā gerit. pūitillos qui oꝑantur mala. dum tamē non faciāt hecper violentiam vel per ignorantiā cuiꝰ ip̄i non ſicauſa. Namſi male actiones noſtre voluntati nōſb̓derentur. tunc preceptum vel conſilium pel per.ſuaſio nihil ꝓdeſſent. ſicut ꝙ in eſtate nō calefiat.cibis ſb̓tractis nō eſuriat. in infirmitate quis nondoleat. Cum ergo legiſlatores hec faciant. cōſtatꝙ male actiones ſunt volūtarie ſicut bone. Tercium exemplum vel ſignum eſt. ꝙ ſicut voluntaspiciendo vel non ꝓiciendo lapidem vel ſagittameſt libera. poſtqͣm vero a ſe emiſerit non eſt libera.ita ꝙ in eius poteſtate non eſt ꝙ ſtatim ſagittā reſumat poſtqͣm eam proiecit. Ita a principio eſtihomīs poteſtate vel voluntate ꝙ fiat bonꝰ vel ma.lus. Sed ad hoc ſtudium vel exercicium reqͥriturmgr̄. vel magnum exercicium. Quartum exē.plum vel ſignum eſt. ꝙ ſicut nullus iuſte impro.perabit ei qui a ſua natiuitate eſt cecus vel claudiſed eius magis hominies miſerent̉. Illuꝫ autē quiob ſuam culpam defectum corꝑalē incurrit. hoīesrep̄hendunt. Ita in his que ad animam ſpectāt homines increpātur. qn̄ alqd̓ vicioſum cōmittūt qd̓in eorum poteſtate exiſtit Hec beatꝰ thomas. in. libro ethi. capitulo. xj. et. xij. per totū. Ꝙ pct̄m aggrauat̉ ex tribuſ. Ca. viij.Ercio pͥncipaliter circa pct̄m ꝯſiderādaeſt peccati gratutas. Nam peccatum precipue aggrauatur cæ tribus. Primo excōditione ꝑſone que tranſgreditur. Scd̓o ex celſitudine ꝑſone que offenditur. Tercio ex integitate ſb̓ſtancie que demit̉ ⁊ aufertur. Primo peccatum aggrauatur ex cōditōne perſone que tranſgreditur. Nlam quanto maior eſt aliquis. tāto peccatū eiꝰ eſt grauius. et hoc cum peccat deliberate.Ita dicit yſidorus de ſummo bono libro tercio. tāto maius vel grauius peccatuꝫ eſſe cognoſciturqͣnto qui peccat habetur maior. Vbi nota ꝙͣ ali.quis eſt maior alio precipue tribus modis.Primo ſplendore cognitionis inqͣntum plura cognoſcit alijs pertinentia ad ſalutem. et talis cum peccat grauius peccat. eo ꝙ facilius poteſt reſiſtereVnde. aluator de tali loquens luce. xij. ſic dicit.Seruus ſciens voluntatem domini ſui et non faciens digna. plagis vapulabit multis. Super quoverbo criſoſtimus ſic dicit. Non enim ſimiliter inomnibus omnia iudicantur. ſed maior cognitiofit maioris pene materia. Secundo eſt maioraliquis alio valore perfectionis. Nam quanto aliquis eſt maior alio in virtute ⁊ caritate. tanto cūpeccat. grauius peccat. eo ꝙ eſt ingratꝰ domi velbeneficij diuinitus ſibi collati. Vnde ſi quelibetmaioritas in bonis temporalibus propter magrritudinē peccatū aggrauat. vt dicit̉ ſapͥ. vi. Potetes potēter tormenta patiētur. multo magis in bonis ſpūalibꝰ. vn̄ yſi. de ſūmo bono. iij. li. ſic dicitGreſcit delicti vel pct̄i cumulꝰ iuxta ordinē meritoꝝ. Et ſepe qd̓ mioribꝰ igͦſcit̉ maioribꝰ imputat.