Druckschrift 
Pantheologia : [Mit Praefatio von Jacobus Florentinus]
Einzelbild herunterladen
 

malum quia ꝓhibitum. ibidem in ſolū. iiij. argū. Quartum eſt ꝙ peccatum aliter cōſideratur aph̓o et aliter a theologo. Nam ph̓us illud dicit eēpeccatum quod contrariatur rōni. Theologꝰ at̄dicit illud eſſe peccatum ſcd̓m qd̓ peccatum eſt offenſa dei vel contra deum. ibidem in ſolū. v. argū. Quintū eſt ꝙ augꝰ cōuenientius diffinit pec.catum ex hoc ꝙ eſt contra eternam legem. qͣm exhoc qd̓ eſt contra rōnem. eo ꝙ per legem eterrā regulamur in multis que excedunt rōnem hūanā. ſicut in his que ſunt fidei in quibus rō humania deficit. ibidem in ſolū. v. ar. in fine. Sextuꝫ eſt ꝙiſta tria. ſcꝫ maluꝫ. pct̄m. culpa. ſe habent adinuicem vt cōmuniꝰ et minus cōmune. Nam malū cōmunius eſt. in quocunqꝫ enim ſiue in ſb̓iecto ſiuoini accidentē. pͥuatio forme ordinis aut mēſure de.bite. habet rōnem mali. Peccatum autē dicitur a.liquis actus debito ordine aut forma ſiue mēſuracarens. Vnde poteſt dici ꝙ tibia curua ſit mala tibia. non tamen poteſt dici qd̓ ſit peccatuꝫ. niſi forte eo modo loquendi quo peccatuꝫ dicitur effectꝰpeccati. ſed ip̄a claudicatio peccatum dicit̉. Quilibet enim actus mordinatus poteſt dici peccatumvel nature. vel artis. vel moris. ſed rōneꝫ culpe nōhabet. niſi ex eo qd̓ eſt voluntarium. Nulli emī imputatur ad culpam aliquis actus inordinatꝰ niſiex eo ꝙ eſt in eius poteſtate. Et ſic peccatum eſt īplus qͣm in culpa. licet ſcd̓m cōmuneꝫ vſum loq̄ndi apud theologos ꝓ codem ſimantur peccatuꝫet culpa. Hec beatus thomas in qͥſtionibus de malo. q. ij. Vtrum in actū voluntatis tm̄ cōſiſtat peccatum. in cor. q. qͣſi in pͥncipio. Septimum eſtꝙ peccatum octo modis nominatur. dicitur eniꝫmacula. vicium. reatus. crimen. culpa. offenſa.ſcelus. nephas. Primo enim peccatum diciturmacula inqͣntum peccatum mortale cauſat deformitatem partis ſuperioris vel inferioris aīme. Et itaponit defectum gratie. Vel macula dicitur inquātum deformat imaginem dei. Secūdo peccatuꝫdicitur vicium inqͣntum cauſat defectum bonoruꝫnaturalium. Tercio dicitur peccatū reatus inqͣntum obligat ad penam eternam. Quarto dicitur crimen inqͣntuꝫ eſt accuſatiōe et pena dignū. Quinto dicitur culpa in qͣntum eſt pene obligatoriū. Sexto dicitur offenſio inqͣntum peccatūeſt contra deum. Septimo dicitur ſcelus inqͣn.tum peccatum eſt ſpāliter ī iniuriā dei. cum maxi.me deus offenditur. Octauo dicitur nephas inqͣntum peccatum maxime eſt illicitum perſone perpetranti. fas enimidem eſt qd̓ licitum; et nephasidem qd̓ non licitum Ita ꝙ ſcelus reſpicit deū quēmaxime offendit vel magnam iniuria dei. nephasvero reſpicit perſonam quē maxime delinquit cuimaxime eſt illicitum. Ꝙ qͣdruplex eſt pct̄iVcauſa. et ꝙ deꝰ n̄ ē cauſa effectiua pct̄i.Ecundo pͥncipaliter circa Ca. iij.pct̄m ꝯſideranda eſt peccati cauſalitas.Vbi ſciendum ꝙ qͣdruplex poteſt eſſe cauſa. Pri.nia eſt permiſſiua ſcꝫ deus. Secunda eſt perſuala.ua vt dyabolus. ercia eſt inclinatiua vt appetitus ſenſitiuꝰ. Quarta eſt effectiua ⁊ completua.ſcꝫ affectus mordinatus Ita ꝙ pͥma cauſa peccatiſe habet per modum permittentis vt deus. Scx.per modum allicientis. ſcꝫ obiectū exterius. Fercia per modum offerentis. repn̄tantis. pel ſuadentis. ſcilicet homo vel dyabolus Quarta per modoefficientis. conſentientis et conſūmantis. ſcꝫ polūtas mala. Prima eſt cauſa ꝑmiſſiua ſcilicet deo.ꝑmittit enim deus peccata fieri pluribꝰ rōibijs. ſcpatet ſupra. et infra permiſſio. et infra temptationon tamē deus eſt cauſa effectiua peccati. hoc aū̄tprobo rōnibus et auctoritatibus. Primo enimꝙ deus non ſit cauſa effectiua peccati probat̉ ſexrōnibus. ſcilicet rōne dilectōnis. vltōnis. ꝑfectionis. remotōnis. conſeruatōis. conuerſionis.Primo deus non eſt canſa peccati effectiua rōnodilectōnis ſic. illud quod deuſ producit vel facit diligit. ſic dicit̉ ſap̓. xj. Diligis om̄ia que ſūt. et nihil odiſti eorum que feciſti. ergo ꝑ oppoſitum illd̓quod deus odit non facit. ſed deus odit peccatumergo non facit ip̄m. ſap̓. xiiij. Odio eſt deo impiꝰet impietas ⁊cͣ. Scd̓o rōne vltōnis ſic. deꝰ nōeſt actor illius rei cuius eſt vltor. vt dicit fulgentius. ſed deus eſt vltor peccati. ergo non eſt actorpeccati. ercio rōne ꝑfectōnis ſic. illud quodeſt ꝑfectiſſimum ⁊ in quo nullꝰ poteſt eſſe defectusalicuiꝰ mali cauſa eſſe non poteſt. ſicut nec a ſoloobſcuritas. nec ab igne frigiditas poteſt cauſari.fed deus eſt huiꝰ modi. ergo ⁊cͣ. Quarto rōneremotōnis ſic. defectus qui eſt in effectu non debꝫattribui cauſe remote. ſed ꝓxime. quod probo exemplo claudicatōis et floritōiſ. Primo exēploclaudicatōis. nā defectꝰ claudicatōis n̄ ē a v̓tutemotiua que ē cauſa remota. ſꝫ a tibia q̄ eſt ꝓxima Scd̓o ꝓbo floritōis exēplo. nā defectuſ floritōnis vel fructificatōis nō eſt a celo qd̓ eſt cauſa remota. ſed aterra vel radice que ſunt cauſe ꝓpinqͣSilr̓ pct̄m ex defectu ꝓxime cāe ſcꝫ volūtatis hūmane ꝓuenit. nō aūt ex defectu cauſe remote qͣliseſt deꝰ. in qūo nullus poteſt reꝑiri defectus. cū ſiteſſentialiter bonuſ. licꝫ em̄ deꝰ ſit cauſa liberi arbitrij. nō tamē eſt cauſa pct̄i. Cuiꝰ rō eſt. qꝛ defectꝰcauſe ſcd̓e ſcꝫ liberi arbitrij ꝓcedit ex cāſcd̓a. ſcꝫa libero arbit̓o. ẜm qd̓ liberū arbitriū exit ordineꝫcauſe pͥme ſcꝫ dei. Et iō talis defectꝰ nō reducit̉ nicauſā pͥmā que deus eſt. ſꝫ in cauſā mediā ſcꝫ in libeꝝ arbitriū ſic̄ ꝑ exemplū ptꝫ. Si em̄ mīſter facitaliqͥd ꝯtra mādatū dn̄i. hͦ nō reducit̉ in dr̄m. ſꝫ mcauſā ꝓximā. Quīto rōe ꝯẜuatōnis et gub̓natōiſ ſic. videmꝰ ꝙ nauta ē cā ꝑiculi ſcꝫ ſb̓merſioūnauis per ſtiam abſentiam. et ſalutis nauis ꝑ ruiam preſentiam. Sed deus quantum eſt in ſe nullieſt abſens. ſed peccator abſentat ſe a deo. et ideopct̄or ē cauſa ſui pct̄i in qͦ ꝑiclitat̉ et non deus y