Druckschrift 
Pantheologia : [Mit Praefatio von Jacobus Florentinus]
Einzelbild herunterladen
 

Ercio circa ſcurrilitatem ſiue turpiloqͥum cōſiderare debemus cōparationismaioritatem. ſcꝫ vtꝝ ſit maior turpitudo ſermonis qͣꝫ turpitudo oꝑis. Rn̄deo et dico.ꝙ ex vna ꝑte maius peccatū eſt turpitudo operisqͣm turpitudo ſermonis relati ad illud opus. qd̓dupliciter probo. Primo ſic. Qd̓ eſt cauſa pc̄tieſt grauius pc̄tm̄. Sed ex turpitudine operis qͣſiex cauſa et fonte redūdat turpitudo ſermonis er.go ⁊cͣ. Scd̓o probo hoc idem autoritate Socratis ſic dicētis. Que facere turpe eſt hec nec dicere honeſtum puto. qͣi dicat. Trpitudo opis ēcauſa turpitudinis ſermonis. ideo maius pecca.tum. Ex alia vero ratione cōparando turpitudinovniꝰ oꝑis ad turpitudinē que eſt in peſſimo actulocutionis. turpitudo ſermonis eſt maius pc̄tm̄.qͣm turpitudo oꝑis. verbi gra. Ieſſimus actus locutionis. eſt negare deū corde et ore. vnde in illoplus vitupatur max me cū ex peruerſitate cordiſhͦ facit ad differētiā illoꝝ qͥ ex timore ⁊ puſillaminitate negāt deū. Sed conͣ Chriſo. dicit. ꝙ multi hoꝝent dicere vel audire quē non hoꝝent facereSi ergo horror maior atteſtat̉ maiori crimini. qͥavbi eſt maior horror ibi eſt magis pc̄tm. videtur ꝙturpitudo ſermonis ſit maius crime̓ qͣꝫ turpitudooꝑis Rn̄deo et di. duobꝰ moīs Primo ꝙ horror ī dicēdo vel audiēdo ſtiā t̓pitudinē eſt maior qͣꝫin faciēdo. Cuiꝰ ratio eſt. qͥa que fiūt aliqn̄ in occulto fiūt. Que aūt dicunt̉ vel audiūtur alio conſentiēte vel corā alijs ꝑ̄petrant̉. Scd̓o mō rn̄deoꝙ hoc non eſt ex ꝯditōe actus in cōꝑatōe ad actūſcꝫ ꝙ qͥa dicere turpitudinē fit in publico vel corāalio vel alijs. ideo ſit maiꝰ crime qͣꝫ turpitudo operis que fit in occulto. Sed ex iala cōdicōe et diſpoſitōe ꝑſone quē vult latere pc̄tm̄ qd̓ facit. Hecellexan. ſcd̓a parte ſūme. q. xxxvj. arti. xxj. Vtꝝturpitudo ſermonis ſit maius pc̄tm̄ qͣꝫ turpitudooꝑis. in. cor. ſolū. et in. ſolu. arguntoꝝ. Ꝙ multiloqͥum nō ē pc̄tm et ē pc̄tm̄ et quomōVltiloquiū. Circamul Ca. veloquiū quatuor ꝯſidorare debemusſcꝫ Octm̄. defectū. reatū. gradum. Primo circa multiloqͥum cōſiderare debemꝰ pc̄tm̄. Vtꝝ ſemꝑ in multiloquīo ſitpc̄tm Rn̄deo et dico. ꝙ multiloqͥum pt̄ bene etniale fieri. v̓bi gr̄a. Multiloquiū qͣntū eſt de ſe nōdicit niſi multitudinē locutōis. multitudo aūt locutionis in rebus arduis et difficilibꝰ eſt neceſſaria. eo ꝙ in talibꝰ oportet vti multis ſermonibo adeuidentiam rei obſcure. Vn̄ multitudo locutioniˢin rebus difficilibꝰ nō eſt pc̄tm̄. īmo eſt bona et neceſſaria rōne faciendi euidentiā de p̄dictis. Sedmultitudo locutōis cū ſip̄fluitate vel preter vtilitatē aūt neceſſitatē eſt pc̄tm̄ Et hoc ē qd̓ dr̄ prou̓.x. In multiloqͥo pcͣtm̄ non deerit. et hoc vel temeitatis. vel ſi ip̄fluitatis. vel ocioſitatis. que culpan̄carent. Hec ſub cōpendio determinat Alexandeꝫſcd̓a parte ſumme. q. xxxvj. de multiloqͥo. arti.xxiiij. Vtꝝ in multiloqͥo ſemꝑ ſit pc̄tm. in. cor. q.et in. ſolu. pͥmi argū. Primo dico. ꝙ in multiloquio eſt pc̄tm rōne temeritatis. Vnde ecͣci. ix.Iemerarius in v̓bo odibilis erit. Sed nihil ē deoodibile niſi pc̄tm̄. ergo ⁊cͣ. Propt̓ qd̓ ecͣcs. v. ꝓhibetur. Ne temere aliqͥd loq̄ris. id eſt ne imp̄meditate vel incōſulte vel indiſcrete loqͣris aliqͥd. Vbinota ꝙ quatuor ſūt in quibꝰ temeraritas maximereprobat̉. Primo in iudicijs faciendis. Math̓.vij. et Luce. vj. Nolite iudicare. Re. ſupͣ. Iudiciū primo ca. Scd̓o in cōſilijs dandis. Ecͣci. v.Si eſt tibi intellectꝰ rn̄dē proximo. ſin aūt ſit manus tua ſuꝑ os tuū. Vbigloſa colla. ſic ait. Sic̄qui ſcit et non vult proximum docere. ſic qui ne.ſcit et vult magiſter eſſe. Et dicit. ſit manus tuaſtiper os tuum. Illam ꝑ manus opera deſignaturqͣi dicat. Si neſcis loqui tace et taciturnitatem redime bonis oꝑibus. ¶ercio reprobatur temeritas in teſtimonijs fiēdis. prou̓. xix. Falſis teſtisnō eit impunitꝰ Re. infra. Teſtimoiū falſūca. iiij Quarto in votis et profeſſionibꝰ emittedis. ecͣciviij. Ne ſpondeas ſūꝑ virtutem tua. Re. infra.Votum. Scd̓o in multiloquio eſt peccatū ra.tione ſuꝑfluitatis. Iob. xj. Vir verboſus nō uiſtificabit̉. Glo. colla. Mos pͥuoꝝ eſt recte dictis nōꝯſentire. ſꝫ ediuerſo reſpondere quibꝰ et pauca videntur multa. quia cōtra ſenſus eoꝝ ſunt qͥ nihilputant rectum niſi qd̓ ſentiūt. Et ſubdit. Non iuſtificabitur. gloſa. qͥa legit̉: Tultus iuſticie ſilentium. Vnde Iſidorus in ſinonimis ſic ait. Multilo.quium non declinat peccatū fluuiꝰ exundans cito colligit lutum de vndis. Et iteꝝ ibidem. Multum loquiſtulticia eſt: vox inſipiens in multiplicatione ſermonis. Hiero. in epiſtola. Inter canes qͦinfirmior eſt magis latrat propter hoc dr. prouer.x. Qui moderat̉ labia ſua prudentiſſimus eſt. qͣſidiceret. Qui moderat̉ labia ſta conſiderādo qͥddicat. cui dicat. vbi dicat. qͣndo dicat. qualiter dicat. qͣntum. dicat. ſcꝫ ne plus ne minus. pruden.tiſſimus eſt. Nam prudens eſt homo in moderado oꝑationes. prudentior in moderādo cogitationes vel affectiones. Sed prudentiſſimus inmoderando locutiones. qͥa linguam nullus hominūdomare poteſt. vt dr̄ Iacobi. iij. Et rōnem huiꝰaſſignat ibidem dicens. qͥa lingua eſt inquietummalū plenum veneno mortifero. Inde ibidem dr̄Si quis non offendit in verbo hic p̄fectus vir eſt. Tercio in in multiloqͥo eſt pc̄tm̄ rōne vanitatūvel ocioſitatis. Vnde Pugo libro. ij. de anima ſicait. Vanus ſermo vane cōſcientie index ē morehoīm lingua pandit. ⁊ qualis ſermo oſtenditur talis animꝰ approbat̉. Qm̄ ex abundātia cordis oloqͥt̉. vt dr̄ Math̓. xij. Suꝑ quo v̓bo Chriſo. ſicait: Cū audieis male loq̄nte multo ampliorē eſtinies cord̓ neqͥciā qͣꝫ v̓ba demōſtrēt. Et ꝓbat ꝑ ronē di. Qd̓ eī exteiꝰ dr̄ ē ſup̄fluētia eiꝰ qd̓ intus ē.