Sic cū tacet in his que non tenet̉ loqui: ſed expēdit vel cōgruit loqui. tunc tacere eſt pc̄tm venialePec Alexan. ſcd̓a parte ſumme. q. xxxvj. arti. ij.Vtꝝ tacere ſit pc̄tm̄ mortale aut veniale. in. cor.ſolū. et in. ſolū. argun̄toꝝ. ¶ Ꝙ pc̄tm locūtionis eſt grauiꝰ et cōmuniꝰ pc̄to taciturnitatis.Ercio vero cū querit̉ ¶ Capi. iij.de cōꝑatōe pc̄ti taciturnitatis ad peccatum locutionis qd̓ ſit maius peccatū.¶ Rn̄deo et dico. ꝙ pc̄tn dr̄ eſſe maius pc̄tm aliopc̄to dupliciter. aut qͥa cōmuniꝰ. aut qͥa damnoſius. ¶ Primo pc̄tm dr̄ mauuis alio pc̄to qͥa cōmunius: puta qͥa a pluribꝰ et in pluribꝰ peccat̉. et ẜmhoc pc̄tm locutōis d̓r eſſe maius pc̄tm̄ pc̄to taciturnitatis. Vn̄ Ambro. in primo libro de officijsſic ait. Qmͣplures vidi loquēdo incidiſſe peccatūvix quēqͣꝫ tacendo. Ideoqꝫ tacere difficilius eſt qͣꝫloqui noſſe. Et maximꝰ valeriꝰ in libro. vij de memorialibꝰ dictis ſic ait. Solon vnꝰ de ſeptē ſapiētibus cū alijs loquētibꝰ taceret interrogatꝰ. Vtꝝip̄e ꝓpter inopīa verboꝝ an eo ꝙ ſtultꝰ eſſet taceret. Rn̄dit. nemo ſtultus tacere pt̄. Qui dixerūtcur gͦ ſolus lingua cohibes. ¶ Rn̄dit. quia nūqͣmtacuiſſe me penituit. dixiſſe vero aliqn̄ me penituitiuxta illud Catho. Nam nulli tacuiſſe nocet: nocet eſſe locutū. Rationē aūt huiꝰ aſſignat bt̄s Iacobus. iij. ca. dices. Linguā aūt nullus hō domare poteſt. Et ſubdit. Omnis em̄ natura beſtiaꝝ etvoluoꝝ ⁊ ſerpentū ⁊ ceteroꝝ domat̉ et domīta ſūta natura. lingua aūt humana nullꝰ hominiū domare poteſt. id eſt regere qͥn aliquo modo labat̉.Et hͦ ꝓpt̓ tres rōnes qͣs aſſignat ¶ Prima eſt propter eius imp̄fectione et eſt ratio talis. Qui verbo nullo modo offendit hic ꝑfectꝰ vir eſt. ſed nullus eſt omino ꝑfectus. gͦ ⁊cͣ. ¶ Scd̓a ratio ē propter lingue inqͥetudine. quia ip̄a eſt inqͥetum malūvel quia ad multa ſe extendit. vel quia de malo inmalum trāſit. puta a cōuicijs ad ſcurrilia. a ſcurrilibus ad detractiones. et ſic de alijs ¶ Tercia ra.tio eſt ꝓpter eius plenitudinē. Vn̄ dicit ꝙ linguaeius eſt plena veneno mortifero. qꝛ ut dicit. gloſaIbidē. lingua more veneni ſerpit de vno pctō inaliud trāſeūdo: iſtud venenū occultatur ſub ſpecie alicuiꝰ boni ſicut faciūt illi qͥ interficiūt hoīesaliquo veneno. Scd̓o vnū pc̄tm̄ dr̄ eſſe maiꝰ altero qͥadamnoſius. et ſic pctm̄ taciturnitatis eſtmatus qͣm pc̄tm locutionis. qͥa ē occaſio ſiue cauſa maioris danini. qͥa ꝑ taciturnitatē ſb̓trahit̉ vtilitas locutionis que eſt maior vtilitate ſilentij. Etformo ſic rōnē̓. Maius eſt bonū locutōis qͣꝫ ſit bonum ſilentij. Cuiꝰ ratio eſt. quia tacēdo ſibi ſoliꝓdeſt. loquēdo vero vtiliter ſibi et alijs ꝓdeſt. ergo pc̄t̄m qd̓ opponit̉ locutioni eſt maius qͣꝫ pc̄tm̄qd̓ opponit̉ ſilentio. Sed pc̄tm̄ taciturnitatis opponit̉ virtuti locutōis. pc̄tm̄ vero locutōis oppo.nitur bono ſilentij. gͦ maius eſt pc̄tm̄ taciturnitatis. id ē occaſio maioris damni qͣꝫ pc̄tm̄ locutōis.locunoruo pctiꝰHec Alexan. ſcd̓a parte ſūme. q. xxxvj. arti. iij.Vtꝝ maius pc̄tm ſit in locutione qͣm in taciturmꝘ pc̄ta locutionis ſūttate. in. cor. ſolū.in generali viginti.Capi..iiij.Ecūdo mō peccat hō ī loquēdo. Vbi nōta ꝙ pc̄tm locutōis igniali fit tribꝰ mo.dis. ſcꝫ ꝯtra veritatē. ꝯtra bonitatem.cōtra rectitudinē locutōis. ¶ Primo peccat̉ ꝯtraveritatem locutōnis et hoc tripliciter. Primo cūveritas deſtruit̉ ut in mendacio. Re. infra. Mendaciū. ¶ Scd̓o cū veritas cōtemnit̉ ſicut in ꝑiurio. Re. infra. Periuriū. ¶ Tercio quādo veritasimpugnat̉ ſicut in cōtentōe. Re. ſipͣ. Contentio¶ Scd̓o in locutōe peccat̉ ꝯtra bonitatem locutionis. et hoc dupliciter ¶ Primo peccatur cōtravtilitatem locutōnis. et ſic eſt vaniloqͥum cū multiloqͥo. ¶ Scd̓o peccat̉ ꝯtra honeſtate locutioniˢet ſic eſt ſcurrilitas ſiue turpiloqͥum. Re. hec duoinfra. v. et. vj. ca. ¶ Tercio peccat̉ ꝯtra rectitudinem locutionis. et hoc dupliciter. ſcꝫ in laude ⁊vitupio. Primo ī laude peccat̉ duobꝰ mod ¶ Primo peccat̉ ilaude ꝓpria. et tale pc̄tm dr̄ iactatia.Re. ſupͣ. Iactātia. ¶. Scd̓o peccat̉ in laude aliena. et tale pc̄tm dr̄ adulatio. Re. ſupͣ. Adulatio.¶ Scd̓o peccatur in vitupio. et hoc vel ꝯtra proximū vel cōtra deū. Primo ꝯtra proximū et hocdupliciter. quia vel illud pc̄tm eſt imp̄cans penā.et ſic eſt maledictio. ¶ Scd̓o aūt illud pc̄tm ē imꝓperans culpā. et hoc dupliciter. aut occulte. ettale pc̄t̄m̄ eſt detractio. aut manifeſte et tale pc̄tmdr̄ cōtumielia. ¶ Vbi nota. ꝙ pc̄ta vel iniurie verborum vel fiunt iuxta iudiciū et talia ſunt quatuor.ſcꝫ falſū teſtimoniū. ꝑiuriū. falſa accuſatio. peccati excuſatio vel defenſio. Quedā vero fiunt extra iudiciū. et hoc vel occulte ut detractio. vel manifeſte ut cōtunielia. vel ꝯtra famā ut detractio et cōtumelia. vel ad remouē̓dū amiciciā ut ſuſurratioRe. infra. Suſurratio. ¶ Scd̓o v̓o peccata quedicunt̉ cōtra deū ſunt duo. ſcꝫ blaſphemia. Re.ſupͣ. Plaſphemia. Et murmuratio. Re. infra. xvca. Et ſic in vniuerſo peccata locutōis. ſūt viginti. ſcꝫ blaſphemnia. murmuratio ꝯtra deū. falſū teſtimoniū. periuriū. defenſio pc̄ti. excuſatio pc̄ti infra iudiciū et exterius iudiciū et interiꝰ. mēdaciūcōtra veritatem. detractio. adulatio. maledictio.cōuiciū vel cōtumelia. deriſio vel irriſio. ſuſurrovelbilinguis. iactantia. reuelatio ſecretoꝝ. indiſcreta ꝓmiſſio. verbū ocioſū. vaniloqͥum. multiloquium. turpiloquiū. Hec Alexan. ſcd̓a parte ſūme.q. xxxvj. de ſufficientia numeri pc̄toꝝ locutōnis.Re. de ſingulis in locis ſuis iuxta lr̄am alphabeti¶ Ꝙ ſcurrilitas aliquādo eſt peccatum et aliquānon eſt pctm.Capi.v.Currilitas. Circa ſcurrilitatē ſiue turpiloquiū que ſunt cōtra honeſtatē ſermonis cōſiderare debemꝰ tria. ſcꝫ eiusqͣlitatē. eiꝰ grauitatē an ſit veniale tm̄ an mortale
Einzelbild herunterladen
verfügbare Breiten