Druckschrift 
Pantheologia : [Mit Praefatio von Jacobus Florentinus]
Einzelbild herunterladen
 

verbi gr̄a. Volūtas mouet ratōeꝫ imꝑando actūeius qͥ eſt ſimpliciter iudicare ut dixi. ratio autēmouet volūtatē proponēdo ei obiectū ſuū qd̓ eſt finis. Sicut patet ꝑ exēplū de rege ⁊ de cōſiliarij.regis. Alam rex in regno iudicat ꝑ modū imꝑantis. Cōſiliarij aūt iudicāt ꝑ modū dirigētis. Sica ſimili volūtas iudicat ꝑ modū imꝑantis. Vn dicit Anſhelmus. ꝙ volūtas eſt motor om̄iū viriūanime et qͣi regina in regno anime. ratio aūt iudi.cat ꝑ modū cōſulētis et dirigētis. Iudiciū tn̄ libere eligē̓di ad volūtatē ꝑtinet ẜm ꝙ in ea virtus rationis manet. Vn̄ merito libeꝝ arbitriū dr̄ facultas rationis et volūtatis. Ratio aūt huiꝰ eſtqex cōmuni vſu loquēdi: facultas ſignificat poteſtatē qua aliqͥd habet̉ ad nutū. Vnet poſſeſſiones facultates dicunt̉. qꝛ ſūt in dn̄io poſſidentisEt ideo libeꝝ arbitriū dr̄ quia actū ſuum in libe.ra poteſtate habet. Vn̄ cū dicimꝰ hominē eſſe liberi arbitrij nō intelligimꝰ ꝙ actu libere iudicet.ſed ꝙ habeat in ſe vn̄ libere poſſit iudicare. Namhoc aliqͥd libere fieri dr̄ qd̓ eſt in poteſtate faciētisEſe aūt aliqͥd in poteſtate nr̄a ineſt nobis ẜm aliquā potētiam: non aūt p aliā niſi ꝑ volūtatē. ergo libeꝝ arbitriū nominat potētiā volūtatis in ordine ad propriū et immediatū actū eius qui eſt eligere. Hec beatꝰ. tho. ſcd̓o ſcri. ſen. di. xxiiij. arti.ij. Vtꝝ libeꝝ arbitriū nominet vnā potētiam velplures. in. cor. ſo. in fine. Et ibidē. arti. iij. Vtꝝlibeꝝ arbitrium ſit potentia diſtincta a volūtateet ratione. in. cor. ſolu. in fine. et in. ſolu. ij. argūmēti. Et in pͥma parte ſūme. q. lcxxiij. arti. iiij.iſic. Libeꝝ urbVtꝝ libeꝝ arbitriū ſit alia potētia a volūtate. in.cor. ſolū. Et iteꝝ in queſtionibꝰ diſputatis de veritate. q. xxiiij. de libero arbitrio. q. iiij. Vtꝝ libeꝝarbitriū ſit vna potētia vel plures. in. cor. ſolu. infine. Et ibidē. q. vj. Vtꝝ libeꝝ arbitrium ſit aliapotentia a volūtate. in. cor. ſolū. in fine. Ꝙ liboꝝ arbitriū dupliciter diffinit̉ Ca. ij.Ecūdo beatus Auguſ. in diffinitione li.beri arbitrij tangit materiā et eius obiectum dicēs. Qua ſcꝫ facultate volūtatis et rationis bonū eligit̉ ⁊cͣ. Vbi nota ꝙ liberum arbitriū dupliciter diffinit̉. ſcꝫ large ⁊ ꝓprie Primo diffinit̉ large ex parte cauſe ex qua procedit et ſic ph̓i diffiniētes libeꝝ arbitriū dixeruntlibeꝝ arbitriū eſt de volūtate iudiciū: qd̓ quidemnō proprie diffinit̉. cū om̄is diffinitio fiat ꝑ genꝰet differētias. Sed notificatur libeꝝ arbitriū exparte ſue cauſe ſcꝫ volūtatis. Hec em̄ prepoſitiode: cauſam liberi arbitrij indicat ſcꝫ volūtatē. qͥavoluntas eſt totius liberi arbitrij fons et origovt dicit beatꝰ. tho. ij. ſcri. ſen. di. xxv. in expoſitione lr̄e in fine diſtinctōis. Vn̄ ꝙ ph̓i libeꝝ arbitriū diffinierūt dicentes. Libeꝝ arbitriū eſt de volūtate iudiciū: libeꝝ nō denotat ibi cauſā matēialem. qͣi volūtas ſit id de quo eſt iudiciū. ſed denotat originē libertatis. Quia ꝙ electio ſit libera hͦliborid aebitrudeſt ex natura volūtatis. ut exponit beatꝰ. tho. ij.ſcri. ſen. di. xxiiij. arti. iij. Vtꝝ libeꝝ arbitriū ſitpotentia diſtincta a volūtate et ratione. in. ſolū.v. argumēti. Scd̓o beatꝰ Auguſ. diffinit liberum arbitriū ex ꝑte materie ad quā ſe extēdit. ſcꝫad bonū et ad malū. vn̄ dicit ꝙ libeꝝ arbitriū eſtfacultas qua bonum et malum eligitur. Vbi nota ꝙ poſſe eligere malum vel poſſe peccare. nō eſtde ratione liberi arbitrij nec pars eius. ut dicitAyſhelmus. Cuius ratio eſt. quia ſi poſſe peccare eſſet pars liberi arbitrij deus et angeli eiusbeati libeꝝ arbitriū non haberēt qd̓ eſt abſurdiſſmum cogitare quāto magis dice̓ ut patebit infraSed tn̄ poſſe eligere malū et ſic peccare ꝯſequit̉liberū arbitriū ẜm ꝙ eſt in natura creata poſſibiliad defectū. Hec beatꝰ. tho. in queſtionibꝰ diſputatis de veritatē. q. xxiiij. de libero arbitrio. q. iijVtꝝ libeꝝ arbitriū ſit in deo. argū. ꝯtra pͥmo. etin ſolū. ij. argū. Nota etiā ꝙ duplex ē facultasvolūtatis et rationis. Vn̄a eſt naturalis q̄ ē determinata ad bonū tm̄: et iſta facultas non cōuertitvel non eſt idē ꝙ libeꝝ arbitriū. Cuiꝰ ratio ē. qͥaſicut intellectus naturaliter fertur in illud veꝝ qd̓habꝫ plenā rationē veri nec poteſt ſubterfugere:quin illi vero acqͥeſcat. et ſic intellectus naturaliter ſb̓terfugit illud qd̓ nullā admmictōeꝫ veri l̓ apparentiā habet ut patet in oppoſitis dignitatū quibꝰintellectus nullatenus aſſentire poteſt. ita voluntas naturaliter fertur in illud bonū qd̓ habet plenam ratione boni. et tale ſi proponatur voluntativolūtas non poteſt ſb̓terfugere. verbi gra. Nullꝰpoteſt nō velle eſſe felix. Similiter volūtas naturaliter ſb̓terfugit illud qd̓ habꝫ plenā ratione mali. et ſi tale proponat̉ volūtati: volūtas nō habꝫ inillud tendere. v̓bi gra. nullꝰ poteſt velle eſſe miſer Alia facultas eſt volūtaria vel electiua q̄ ſe habet ad oppoſita. et hec cōuertit̉ cū libero arbitrioet eſt idem cū ip̄o. et hec facultas eſt reſpectu boni et mali. Vn̄ ſicut intellectus nō neceſſario fertin illud v̓bū qd̓ non plene vel pure eſt veꝝ: ſed habet admnixtione veriet falſi. ita volūtas nō neceſſario ſꝫ libere fert̉ in illud bonū qd̓ nō eſt plene bonum. ſed habet admixtionē boni et mali: a quibuˢnec intellectꝰ nec volūtas cogipoſſunt. Hec bt̄stho. ij. ſcri. ſen. di. xxv. arti. ij. Vtꝝ libeꝝ arbitrium cogi poſſit. in. cor. ſolu. ℟e. infra. ca. Et eſtnotādū ꝙ libeꝝ arbitriū nō poſſe malū elige̓. et ꝑꝯſeques nō poſſe peccare nō ē de natura creature intellectualis: imo hoc ſolū ꝯuenit diuine eſſentie. Sed qd̓ nō poīſe peccare ꝑticipetur a creatura intellectuali hoc eſt ex gr̄a ut patebit. Tāgit̉ et exponit̉ diffinitio Auguſtini Ca. iij.Ercio beatus Auguſ. in diffinitōe liberiarbitrij tangit me̓itū. efficatiā. et cōplefacultas etcͣ. quabonū eligit̉ gr̄a aſſiſtēte ⁊ malūmētum. cū ſubiungit libeꝝ arbitriū eſteadem gr̄a deſiſtēte. que quidē facultas ſeu faciliſ