Druckschrift 
Pantheologia : [Mit Praefatio von Jacobus Florentinus]
Einzelbild herunterladen
 

Vbi nota ꝙ iuſticia accipit̉ duobꝰ mōis. ſcꝫ proprie ⁊ methaphorice. Primo mō iuſticia ꝓprie dicta nō ē ad ſeip̄m ſꝫ ſemꝑ ad alteꝝ. qd̓ ꝓbo duplicirōne. ſcꝫ rōne eqͣlitatis et diu̓ſitatis. Primo rōeeqͣlitatis. ſic. Iuſticia eqͣlitatē importat. ſꝫ nihil eſteqͣle ſibip̄i ſed alteri. gͦ ⁊cͣ. Scd̓o ꝓbo hoc idē rōne diu̓ſitatis. ſic. Iuſticia ꝓprie dicta reqͥrit diu̓ſitatem ſrippoſitoꝝ. cū ergo in vno et eodeꝫ homīe nōſit nec poſſit eē diu̓ſitas ſuppoſitoꝝ. gͦ iuſticia nōeſt ꝓprie vniꝰ homīs ad ſeip̄m. ſꝫ ſꝑ ad aliū. Secūdo mō methaphorice l̓ ſimilitudīarie accepta dīeē ī vno ⁊ eodē hoīe ẜm ꝙ rō imperat iraſcibili et ꝯcupiſcibili. et ẜm ꝙ iſte due v̓tutes ſcꝫ iraſcibilis ⁊ꝯcupiſcibil̓ obediūt rōi. et vniu̓ſalr̓ ẜm ꝙ vnicuiqꝫpti homīs attribuit̉ qd̓ ei cōuenit. Hec bt̄us thoſcd̓a ſcd̓e. q. lviij. arti. ij. in cor. q. Ꝙ iuſticie actus eſt iudiciū et qͣre. Capi. vj.Ercio pͥncipalr̓ circa iuſticiā cōſideraredebemꝰ actū. Nam actus iuſticie ē iudictum. qd̓ qͣdruplr̓ ꝓbo. ſcꝫ autoritate. īterptatōne. rōe. ſil̓itudine. Prīo autoritate .ſ.pͣs. vbi dr̄ ſic. Quoaduſqꝫ iuſticia cōuertat̉ ī iudiciū. Scd̓o ꝓbo hoc idē noīs interp̄tatōe. qͥaiudex dr̄ qͣſi ius dicēs. ſꝫ ius ē obiectū iuſticie vtꝫſupͣ ca. pͥmo. gͦ ⁊cͣ. Tercio ꝓbo hoc idem rōneſic. Inſticia importat diffinitōem vel determīatōeꝫturiſ vl̓ iuſti. ſed ꝙ aliqͥſ bn̄ diffiniat vl̓ determīetqd̓ ē turis ex habitu iuſticie ꝓcedit. gͦ ⁊cͣ. Quato ꝓbo hoc idem ſimilitudine. ſic. Quia ſic̄ caſtusbn̄ determīat ea q̄ ſpectāt ad caſtitatē. et qͥlibꝫ aliꝰv̓tuoſus bn̄ determiat ea q̄ ad ſtiā v̓tuteꝫ ꝑtnie̓t.ita iuſtus ꝓfert iuſtū iudiciū et rectā ſentētiā ī hisq̄ ad iudiciū ſpectāt vel iuſticiā. Hec bt̄us tho. ſecūda ſcd̓e. q. xl. arti. j. in cor. q. Ad cuiꝰ euidentiā nota tria. Frimū ē ꝙ ẜm alias v̓tūtes hō v̓tuoſus ht̄ iudicare de ſe ip̄o. nō aūt de his q̄ ad aliūptinēt. Cuiꝰ rō ē. qꝛ alie v̓tutes ordināt hoīem inſeip̄o. vn̄ qꝛ homo eſt dn̄s eoꝝ q̄ ad ip̄m ꝑtinēt ſolū et nō ad altum. ideo ẜm illas v̓tutes ht̄ itidicare v̓tuoſtis de ſeip̄o. ſꝫ in his q̄ ꝑtinēt ad iuſticiamreqͥrit̉ vlterius iudiciū alicuiꝰ ſuꝑioris qui vtrūqꝫ valeat arguere ⁊ ponere ſuā ſentēciā in ambobꝰIbidē ī ſo. iij. ar. Scd̓m eſt. ꝙ iudiciū eſt actꝰpluriū v̓tutū. ſcꝫ iuſticie. prudētie. et caritatis diu̓ſimode tn̄. qd̓ ptꝫ. Primo em̄ iudiciū eſt actuſ iuſticie ſic̄ inclinantis ad recte iudicandū. Scd̓o iudiciū eſt actus prudētie ſic̄ iudiciū ꝓferētis. vn̄ etſineſis ad prudentia p̄tinēs dr̄ bn̄ iudicatiua. ibidoin ſo. j. ar. in fine. Tercio iudiciū ē actus caritatiẜm regulas dinas. Vn̄ apl̓us dicit pͥme coꝝ. ijꝘ ſpūalis iudicat om̄ia. hoc ē dictū. homo ſpūalis ex habitū caritatis ht̄ inclinatōem ad recte iudicandū de omībꝰ ẜm regulas dīnas ex qͥbuˢ ꝑ donum ſapiētie iudiciū ꝓnūciat. Sicut iuſtus ꝑ virtutē prudētie ꝓnūciat iudiciū ex regulis iuriſ. ibide in ſo. ij. ar. erciū ē. ꝙ iudiciū qd̓ eſt actustuſticie ſicut ptꝫ dr̄nter eſt in principe et in mīſtrisIuſtinia/ diuinaNam ẜm ꝙ iudiciū importat diffinitōem iuſticiendiciū eſt in principe vel in iudice. ẜm aūt ꝙ iudiciūimportat executōem iuſticie. ſic tudiciū eſt in mineſtris. ita ꝙ v̓tus imꝑattua actus tuſticie ſcꝫ iudicij eſt in pͥncipe. virtuˢ aut diffinitiua vel determiatiua eſt iniudice. virtuˢ aut executatiua eſt in miniſtris. ibidē in ſolutōne qͣrti argumenti. Que iuſticia eſt in deo et que nō. Ca. j.Vſticia diuina. Poſtqͣm dictū ē de iuſticia humana. dicendū eſt de iuſticia dina. circa quā conſꝫderāda ſunt tria. ſcꝫ pͥmo rōnalis attributio. ſcd̓oſingularis diſtinctio. tercio meqͣlis executio.Primo circa dinā iuſticiā ꝯſideranda eſt rōnabiliˢattributio. Vbi nota. ꝙ cū ſint due ſpēs iuſtici.vt ptꝫ ſupͣ. ſcꝫ cōmutatiua et diſtributiua. Primia ſpēs tuſticie ſcꝫ cōmutatiua non eſt in deo. qͥſibi non cōuenit. qd̓ ꝓbo triplici rōne. ſcꝫ neceſſitatis. equalitatis. ſublimitatis Prīo iuſticia cō.mutatiua nō eſt in deo rōne neceſſitatis. ꝓbo ſicCōmutatio vniꝰ rei ad aliaꝫ fit cauſa neceſſitatis l̓indigentie. vt ptꝫ de venditōne et emptōne. Reqͥ.re infra venditio. ergo vbi nulla eſt neceſſitas veindigentia. ibi nulla cōmutatio locum habet. ſedideo nulla indigntia eſt cum ſit ſumme perfectus. īpͣs. Bonorum meorum non indiges. ergo ⁊cSecundo iuſticia cōmutatiua non eſt in deo rōneequalitatis. qd̓ ſic probo. Iuſticia cōmutatiua mequalitate rei ad rem conſiſtit. vt dicitur qͥnto ethcorum. ſicut patet memptōnibus et venditionibꝰet alijs cōmutatōibꝰ in quibus requiritur equalitas quantitatis rei ad rem. vt ſcꝫ tantū quis accipiat quantum dedit ẜm valorem. ergo in illis habet locum cōmutatiua iuſticia in quibus equalitatem quantitatis quam ab alio accepit poteſt altericompenſare. Sed nullus poteſt deo equale facereqd̓ accepit. quod tali exemplo patet. quia plus excedit deus hoīem qͣꝫ pater filium. ſed filius non poteſt in beneficijs recompenſare equale patri a quoaccepit eſſe nutrimentum et diſciplinam. ergo multo minus poteſt facere homo et recompeſare equale quod accepit a deo. Tercio iuſticia cōmutatiua non eſt in deo ratione ſublimitatis vel autoritatis. quod probo ſic. Ille cuius totum quod habēteſt alterius nec vendere nec emere nec conimutarepoteſt nec equale recompenſare. ſed totum quodhomo habet et quidquid facere et habere poteſt eſtdei. ergo non poteſt facere equale deo. quod probo exemplo. Nam inter ſeruum ⁊ dominum nō poteſt eſſe cōmutatiuaiuſticia. eo ꝙ inter eos aliquaequalitas quantitatis non poteſt conſtitui ſeu fieri cum totum qd̓ eſt ſerui ſit domini. Cum ergo deus ſit omnium dominator et dominꝰ. et nos et onnia noſtra ſint ſūa. inter eum ⁊ nos iuſticia commutatiua eſſe non poteſt. Secundo dico. ꝙ alia ſpecies iuſticie. ſcilicet diſtributiua rationabilter attribuitur vel conuenit deo triplici ratorie.Prima ē. qꝛ ip̄e eſt cōditor vel cōmunicator bonoꝝ