Druckschrift 
Pantheologia : [Mit Praefatio von Jacobus Florentinus]
Einzelbild herunterladen
 

Ꝙ omnis iactantia eſt mendacium et ideo vi.tanda vt peccatum. Capitulum pͥmum.ACTANTIA. Circa iactantiā tria cōſiderare debemꝰ. ſcꝫ ſpeciē vel qualitatem vicij.radicem vel cauſalitateꝫ pct̄i. magnitudinēvel grauitatē periculi. Ita ꝙ iactatia eſt vi.tanda triplici rōe. Primo rōe ſpālis crimistanqͣm mendaciuꝫ. Scd̓o rōne originis qͥaſupponit vicium. Tercio rōne grauedinis.quia nō eſt ſolum venialeſꝫ qn̄qꝫ ē mortale.Primo circa iactantiā ꝯſiderare debemꝰ ſpeciēvel qͣlitatem vicij. Nam iactātia tanqͣm mendaciūeſt vitanda. Ꝙ autē iactantia ſit mēdatium ꝓbotriplici rōe. ſcꝫ rōe ſimulatōis. intentōnis. oppoſitōnis. Primo dico ꝙ om̄is iactantia eſt mendaciū rōe ſimulatōis ſic. Ille qui ſimulat ſe habere a.liqͥd qd̓ non habet. vel ſimulat ſibi ineſſe aliqua maiora qm̄ inſint mentit̉. ſed iactator ſimulat ſibi ineſſe aliqͣ quē ſibi n̄ inſunt. vel ſimulat illa bona queinſūt eſſe maiora qͣꝫ inſint. gͦ his duobꝰ modis iactator mentitur. Re. infra ſimulatō. Scd̓o hociden ꝓbo rōne intentōnis ſic. Illd̓ quod aliqͥs loqͥtur contra id vel ſcipͣ id qd̓ in ſe exiſtit et ſentit eſtmēdaciū. ſed iactantia eſt huiꝰ modi qd̓ ptꝫ ex ſignificatōne vocabuli. qͥa iactantia ꝓprie importarevidet̉ ꝙ homo verbiſ ſe extollat. Vnde ſicut homocorꝑaliter ea que vult iactare longe in altum eleuat. ita tūc ꝓprie aliqͥs ſe extollit. cum aliquid cōtra ſe vel ſupra ſe dicit. Qd̓ quidem cōtingit dupliciter. ſcꝫ qn̄ aliqͥd dicit contra cōmunem oppinioēm. vel contra et ſupͣ rei veritatem. Primoenim aliquis de ſe aliqua loqͥtur. non cōtra rei veritatē vel ſiip̄ vel contra id qd̓ in ſe eſt. ſed contravel ſupͣ cōmune opmionem. ſcꝫ ſupͣ id qd̓ de eo homiēs opinātur. ⁊ hoc eſt pct̄m iactancie. qd̓ appꝰrefugiens dicit. ij. coꝝ: xij. Parco ne quis exiſti.met me ſupͣ id qd̓ videt in me. a̓ audit aliqͥd ex meIn quo verbo apoſtolꝰ duo tangit. Primo hūilitatem iactātie excluſiuā ibi. parco. qd̓ duobus mōdis exponit̉. Primo mō ſic. parco id eſt parce̓ volo in ieip̄m laudādo. Acd̓o modo ſic ſcd̓m gloſāParco id eſt parce glorior vel parce refero lau.des meas. Ecd̓o tangit rōnem ſententie on̄ſiuā.vnde ſb̓dit. ne quis me exiſtimet ⁊cͣ. Quod verbūetiam exponit̉ duobus modis. Primo ſic. rō qͦreparco mine laudando eſt. ne ſcꝫ qͥs infirmꝰ exiſtirret me eē ſupͣ id quod videt me eſſe. vel audit abalijs ex me. Scd̓o mō exponitur ſic ſcd̓m glo. Rōat qͣre parco ē. ne quis ſcꝫ exiſtimet me tedere veliactare elatōnis tumore ſupͣ vel vltra id quod limites meritorum meoꝝ admittunt. Scd̓o modoaliquis ꝑ v̓ba ſe extollit de ſe loquēs ſupͣ id quodin ſe eſt ſcd̓m rei veritate. et hͦ magis ꝓprie dicit̉ eolactantia. Cuiꝰ rō eſt. qꝛ magis eſt aliqͥd iudican.dum ſcd̓m quod in ſe eſt. qͣm ſcd̓m qd̓ eſt in opmione alioꝝ. Tercio ꝙ iactātia ſit me̓dactum ꝓborone oppoſitōnis ſic. Illud qd̓ opponit̉ veritati eſtHacliuiciāmendaciū. ſed iactātia opponit̉ veritati. ſcd̓m qd̓dicit ph̓us. ij. ⁊ iiij. ethi. gͦ iactātia eſt mēdaciū.Vbi nota ꝙ aliqͥd opponit veritati duobuˢ mōiſPrimo mō ſcd̓m exceſſum ſic̄ facit iactātia. vtꝫ ſupra. Scd̓o mō ſcd̓m defectum ſicut facit yronia.puta cum aliquis dicit de ſe mīora bona qͣꝫ inſint.Qd̓ duobꝰ modis pt̄ contingere. Vno mō ſaluav̓itate. ſcꝫ dum maiora bona que eſſei ſe recognoſcunt tacent. et alia bona mīora que in ſe eē recōgſcunt dicunt. et hoc non eſt pct̄m. imo hoc ad v̓tutem prudētie et hūilitatis ſpectat. Alio modo dicitaliqͥs de ſe mīora declinans a v̓itate. puta cū aſſerit in ſe aliqd̓ vile qd̓ in ſe non recognoſcit. aut cūnegat de ſe aliqͥd magnū qd̓ tamen eſſe ꝑcipit in ſeip̄o. et hoc ꝑtinet ad yroniam et eſt ſemꝑ peccatū.Hec bt̄us tho. in ſcrip. qd̓ fecit ſuꝑ libꝝ ethi. libroiiij. ca. xiiij. Circa eadem aūt eſt fere. Et iteꝝ. ſcd̓aſcd̓e. q. xij. arti. j. ar. contͣ. et in cor. q. et ibidemq. cxiij. arti. j. in cor. q. Ꝙ iactantia ex qͣtuor naturaliter cauſatur.Ca. ij.Ecūdo pͥncipaliter circa iactantiā conſiderare debemꝰ radicē vel cauſalitatē peccati. ⁊ ſic ſcd̓o iactātia eſt vitanda rōneoriginis. quia ſupponit vicium. Nam iactantia exqͣtuor pͥncipaliter oritur. ſcꝫ ex ſuꝑbia. vana gloria. auaricia. opulētia. Primo qͥdem cauſat̉ exſuꝑbia ſic̄ ex cauſa interius mouēte ⁊ impellente.vn̄ greg̓. xxij. moꝝ. ponit iactantia vna de quatūor ſpēbus ſuperbie. ſcꝫ cum quis iactat ſe hr̄e qd̓non habet. Ex eo em̄ ꝙ aliquiˢ interiꝰ ꝑ arrogantiaꝫ ſupͣ ſeip̄m eleuat̉. ſeqr̄ plerumqꝫ ꝙ exteriꝰ maiora q̄dam de ſeip̄o iactet. Scd̓o iactantia orit̉ex manigloria et hoc finaliter. tendit aūt iactatorplerūqꝫ ad hoc ꝙ ꝑ ſuā iactātiā gloriā ꝯſeqͣtur hūanam. Et ideo ſcd̓m bt̄m greg̓. xxij. moꝝ. iactantiaex mam gloria orit̉ ſcd̓m rōnem finis. Qui em̄ ſeiactat. ad iſtum finem plerumqꝫ ſe. iactat vt p̄ ſuāiactantiā hūanam gloriā conſeqͣtur. Tercio iactantia oritur ex auaricia. Nam aliqui non ſolumꝓpter ſuperbiā impellentē. nec ſolum ꝓpter manegloriam allicientem. ſed etiā ꝓpter auariciā indū.centem ſe iactāt. ſicut ſūt illi qui ꝓpter lucrū ſe iactant qͥ p̄cipue deſeip̄is fingunt ea ex qͥbus lucrari pn̄t. puta ꝙ ſint medici. aſtrologi. ſapiētes et diiun. Quarto iactātia orit̉ occōnaliter ex opulentia. Nam abundantia tꝑalium rerū occaſīo eſtiactantie. inqͣntum de diuicijs ſe iactant. ⁊ ꝑ ſuꝑbiam ſe extollunt. et hoc eſt infructuoſum in fine. vtdr̄ ſap̓. v. Quid nobis ꝓfuit ſuꝑbia. aut qͥd diuiciaꝝ iactātia contulit. qͣſi dicat. nihil. Hec beatꝰtho. ſcd̓a ſcd̓e. q. cxij. arti. j. in ſo. ij. et. iij. ar. Itaꝙ om̄is iactator eſt medoſus. vel ſuꝑbus. vel auarus. vel vanus vel opulētꝰ. Primo dico ꝙ oīsiactator eſt mēdoſus. vt ptꝫ ca. p̄cedenti. Secūdo eſt ſuꝑbus. et ideo nō iactat ſe mndr̄nter de qͦ.buſcūqꝫ. ſꝫ talia de ſe fingit q̄ eſſe laudabilia videntur. ſic̄ ſūt oꝑa v̓tuoſa vel quē ꝑtinent ad felicitatē