que eſt ꝓpter delectabile. ſed maxime in amicicia ēeſt ꝓpter vtile. quod de ſingulis ꝓbo ¶ Primo em̄in amicicia que eſt ꝓpter virtutem querele vel accuſatōnes non fiunt. Cuiꝰ ratō eſt. qꝛ illi qui ſūt amiciꝓpter virtutem prompti ſunt ad hoc ꝙ ſibi inuicēbenefaciant. hec em̄ eſt oꝑatio amicicie que eſt ꝓpter virtutem bene oꝑari ad amicum. et cum ita ſitꝙ vterqꝫ ad hoc intendit vt obſequatur amico nōpoteſt cōtingere ꝙ ex tali amicicia ex hoc ſcꝫ ex mutua obſecutōne ꝓueniant accuſatōnes et pugne.Cuiꝰ ratō eſt. qꝛ nullus vult cōtriſtare eum qui ſeamat et ſibi benefacit. ſed ſi ſit gratus ille qui recipit beneficium ſtudet ad retribuendū ꝑ aliqd̓ beneficium cōueniens et honeſtum qd̓ ſcꝫ non excedit facultatem amici. ¶ Secūdo in amicicia quē eſt ꝓpt̓delectabile non eſt locus conq̄ſtōnis ſeu q̄rele. Cratō eſt. qꝛ ſi vterqꝫ quod q̄rit habꝫ in mutua ſocietate ſcꝫ delectatōnemqꝛ gaudet in hoc ꝙ alteri cōnioratur non habꝫ vnde accuſet aliū. vnde nulluseſt locus q̄rele cū vnus amicoꝝ habꝫ hoc quod q̄rit ab alio ſcꝫ delectatōnem in cōuiuendo. Ridicū.lum eſt ꝙ vnus eorū accuſet alium qui ei in cōuiuendo delectatōnem non exhibet cū in ſiia poteſtate habeat cū illo cōmorari et ab eo poſſe diſcēd̓e qn̄vult. ¶ Tercio in amicicia q̄ eſt ꝓpter vtile maximefiūt cōqueſtōnes et querele. quod duplicit̓ or̄do.ſcꝫ ingn̓ali et in ſpeciali ¶ Prio in gn̓ali. qꝛ illi qͥ vtunt̉ ſe ad inuicē ad vtilitateꝫ maxime de ſe inūice̓cōquerunt̉ et vnus accuſat aliū. qd̓ patet. qꝛ illi qͥrecipiūt ſeruiciū ab alio eſtimant ꝙ minꝰ recipiātqͣꝫ eis cōueniat. et ideo conqͥrunt̉ ꝙ non tanta recipiūt qͣꝫtis indigent. p̄ſertī cū n̄ tantorū ſꝫ etiā maioꝝ ſūt digni. Ecōtrario aūt benefactores cōq̄runtur dicentes ꝙ nō pn̄t ad tanta danda ſufficere qͣtū indigent qui beneficiū ab eis recipiunt. vel etiaꝫꝙ amplius benefaciant qmͣ mereant̉ ꝑcipientes.Secūdo hoc idem ꝓbo in ſpeciali. ¶ Vbi nota ꝙ ſic̄duplex eſt iuſtum. quoddā non ſcriptū ſed inditūſcꝫ naturale vel morale ẜm cōſuetudinē pr̄ie. et qd̓.da ſcriptū quod eſt legale. Ita duplex eſt vtilitasquam in amicicijs conſequi oportet. Vna eſt moralis. quando vnus vtilitatem exhibꝫ alteri ſine pacto ſperans tamen retributōnem ẜm veram cōſue.tudinem ⁊ bonam amicorū et patrie. et hec vtilitasreſpondet iuſto non ſcripto. Alia vero vtilitas eſtlegalis. ſcilicꝫ quādo vnus exhibet vtilitatem alteriẜm ꝙ eſt lege ſtatutum. In hac ergo amicicia que ēpropter vtile maxime fiunt accuſatōnes quādo nōẜm ideꝫ fit commutatō vel recompenſatō vtilitatisputa cum vnus exhibet vtilitatem alteri ẜm exigentiam legis. alter vero requirit eam ẜm exigentiambonorum morum. et ſic fit diſſolutō amicicie. Hocautem ꝓbo per exemplum tam in vtilitate legali qͣꝫin vtilitate morali. Et pͥmo qͣꝫtum ad vtilitatem legalem. nam vtilitas legalis eſt duplex. Quedamem̄ eſt que ſtatim cū pacto vtriuſqꝫ habet cōmutatōem q̄ eſt omnino formalis. ſcꝫ ꝑ modū emptōisnticiaet venditōnis que eſt ex manū in manū. ſcꝫ cū aliqͥsſtatim accipit quod ei promittitur pro impenſo ob.ſequio. et in hac certum eſt quid reddendum eſt.vnde determinatum eſt quid pro quo debeat dari.et ſic non eſt dubiuꝫ. Alia vero vtilitas legalis eſtque quamuis habeat pactū. tamen habet temporis dilatōnem. et hec eſt liberalior inquantum habꝫquanda amicabilem dilatōnem. vnde etiam apudquoſdam inter tales qui ſe ſic expectant non fiuntpacta ẜm formam turis. ſed extimant ꝙ vnus debꝫoperari ad alterum ſicut ad amicum ſi fideles ſuntin cōmutatōnibus. quod ſi non fit in tali amiciciafit accuſatio et conqueſtio et amicicie diſſolutōVbi nota ꝙ per dilatōnem aūt intendit aliquid recipere vltra ſortem. et tunc non eſt amicus ſed vſūrarius. aut tātū bn̄ficiū face̓ amico in dilatōne qd̓non faciunt vſurarij: ¶ Secundo oſtendo hoc ideꝫquantum ad vtilitatem moralem. Nā vtilitas mōralis eſt que non obligat alium per pacta vt in conuentōnibus que fiunt ex condicto. ſed ſicut cōſueuit amico aliquid gratis dari. ita vnus dat alijſine pacto foris expreſſo. ac ſi amico veredaret. ſedtamen quantum ad intentōnem ille qui dat dignūreputat vt aliquad reportet equale vel etiam maiusvt ſi non eſſet gratis dans ſed accōmodans. vndetunc ſi non fiat commutatō vel recompenſatō vtilitatis vt ſcꝫ qui accepit ſoluat equale vel maius. i.le qui dedit accuſabit recipientē. et ſic amiciciā diſſoluetur. Ratio autemquare aliqui in mutuandoamico pactum non exprimūt et tamen fructus vellucri recompenſatōnem intendunt eſt. quia pluresvel omnes vnum volunt et approbant. ſcꝫ que ſunthoneſta. et tamen in ſiis actibis vel mutiis aliudexigūt ſcꝫ q̄ ſunt eis vtilia Vt verbigratia. ꝙ enimaliquis ſeruiat et benefaciat alteri non ea intentōne vt beneficij reſtitutionem vel recompenſatōnemrecipiat eſt honeſtum. quia alteri benefacere gratiseſt bonum honeſtum. Et ideo vt homines ſint alijsaccepti volunt videri hoc modo benefacere. ſcilicetquaſi gratis dantes non exprimentes recompenſatōnem beneficij precio. ſed ꝙ aliquis ex beneficiocollato beneficia recipiat eſt vtile. et ideo homineseligunt reconpenſatōem impenſi beneficij quantūcunqꝫ aliud exterius pretendant. Hec ph̓us. ethicoruꝫ. libro. viij. capi. xiij. trinis itaqꝫ exiſtentibꝰ⁊cͣ. et beatus thomas inſcripto. et albertus in corijniento ibidem ¶ Tercio pͥncipaliter circa amiciciovtilis conſeruatōnem conſideranda eſt quantitasrecompenſatōnis. At enim in amiciciā que eſt ꝓpt̓vtile vitentur querele et per cōſequens non fiat diſſolutio oportet ꝙ fiat recompenſatō ¶ Ad cuiꝰ eudentiam nota duo ¶ Primū eſt ꝙ a pͥncipio anteqͣꝫhomo beneficium recipiat duo debet attendere. ſcilꝫhominem a quo beneficium recipiat. et rem in quabeneficium recipit. Primo debet attendere hominem a quo beneficium recipit. vtrum ſcilicet ab amico gratis dante vel ab eo qui retributōnem q̄rit
Einzelbild herunterladen
verfügbare Breiten