PrologusGilberti
a Cū aūt iohāni hęc in viſioneb fuerūt reuelata: ⁊ ſunt tria genera viſionū/ ſub quo generecōtineat̉ videnduꝫ eſt. Uiſioem̄ alia corporalis: qn̄ videlꝫcorꝑalibꝰ oculis aliqͥd videcmꝰ. Alia ſpūalis ſeu imaginaria: cum videlicet dormiētesvel etiā vigilāteſ imagīes reꝝcernimꝰ: qͥbuſ aliqͥd alid̓ ſignidficat̉: ſicut vidit pharao ſpiecas/ ⁊ moyſes rubū ardere: ilſ le̓ dormiēs/ iſte̓ vigilās. Aliah intellectu̓alis: qn̄ videlꝫ ſpūſācto reuelante intellectui mētis v̓itatē myſteriorū ſicut eſtn capimꝰ: qͦ mō vidit iohannesn̄ q̨̄ in hoc libro referunt̉. Nonem̄ figuras tm̄ vidit ſpū: ſed ⁊earū ſignificata mente intelleo xit. Uidit aūt iohānes ⁊ ſcrip pſit ī pa̓thmos inſula relegatus a domiciano ī exilio pͥncipe̓ īpijſſimo. Hac eū ad ſcri-
bēdū cōpellēte cauſa: qꝛ duꝫexul teneretur a domiciano īpathmos inſula: ī eccleſijs qͥs pus p̨̄erat mu̓lta pullulauer̄tatqꝫ inoleuerūt vitiā atqꝫ dix uerſę hęreſes. Erāt em̄ qͥdamy hęretici ibi dicēteſ: chriſtū nōz fuiſſe an̄ mariā: qꝛ tꝑa̓lit̓ d̓ eaa natꝰ erat. Quos iohānes inb principio euāgelij ſui redarē guit dicēs: In principio eratverbū. Et in hoc libro/ cū dicit: Alpha et o. i. pͥncipiū et finis. Dicebāt etiam qͥdam eccleſiā pōdere tribulationū anf te finē ſęculi deſiturā: ⁊ ꝓ labore nō p̨̄miū ęternum ſuſcęs pturā. Horū ergo errores volēs deſtruere iohānes/ oſtēditchriſtū principiū eſſe et finē.h Unde eſaias: Ante̓ me nō ēformatꝰ deꝰ/ ⁊ poſt me nō erit.m Et eccl̓iam ꝑ exercitiū tribulationū nō deſinere/ ſꝫ ꝓficere
ſcꝫ angeli ⁊ accipientis .ſ. iohannis. q. d. ex his habetauctoritatē liber iſte: qꝛ ⁊ trinitas ea quę ibi dicunt̉ reuelauit:et reuelationes angelus apportauit: et iohānes qui fuit apl̓seccleſijs ea nūciauit. His tribꝰ teſtibꝰ bn̄ credendū ē: qꝛ in oreduorū vel triū teſtium ſtabit omne verbum: Matth̓. xviij. b.a ¶ Cū aūt. Quintaꝑs ī qua oſtēdit quogenere viſionis hęcviderit ioh̓es dicēs:Cum aūt iohānihęc in viſione fuerunt reuelata .j.Corinth̓. ij. c. Nobiautem reuelauit deꝰ.b¶ Et ſunt tria genera viſionū: ſubqͦ genere ꝯtineat̉vidēdū eſt: viſioenī alia corꝑalisqn̄ videlicet corꝑalibꝰ ocl̓is aliqͥdvidemꝰ: ſic ꝙ ab aliqͥ alio videri nō pōt:ſicut balthaſar viditmanū ſcribētꝭ: Dan̄v. a. Et hęliſeus currum igneum in quohelias raptus ē. iiij.Regꝭ. ij. b. Et moyſes rubuꝫ ardentem:Exo. iij. a. Et puerheliſęi currꝰ igneos ⁊exercitꝰ in monte ſamarię. iiij. Regꝭ. vj.d. Nec dicit̉ viſio niſi cōtineat qͥd myſticū qd̓ deo reuelanteſciat̉. c. ¶ Alia ſpūalis ſeu imaginaria: cū videlꝫ dormiētes vel vigilātes imagines rerū cernimꝰ qbꝰ aliqͥd aliud ſignificat̉: qͣꝫ qd̓ .ſ. videmꝰ. d ¶ Sicut vidit̉pharao ſpicas .i. ſpicaꝝ imagīes: Gen̄. xlj. a. e Et moʸſes rubū ardere. Salua pace gilberti: hęc viſio magis eſtcorporalis: qꝛ et oculis corꝑalibꝰ videbat moyſes: ⁊ corporale erat qd̓ videbat̉ .ſ. dumꝰ vel rubus. Pro tāto tn̄ poteſt diciimaginaria: qꝛ videbat̉ ignis/ qͥ forſitan nō erat. Imaginariafuit viſio petri: Actꝭ. x. b. quando poſitus in extaſi vidit quadrupedia ⁊ ſerpētia/ ⁊ dictū eſt ei: macta ⁊ manduca. f ¶ Illedormiēs .ſ. pharao. g ¶ Iſte vigilās .ſ. moyſeſ. h ¶ Aliaītellectualis: qn̄ videlꝫ ſpūſcto reuelāte ītellecturmētis: q̨̄ eſt vis aīę ſuꝑior: qͣ illuſtrata ītelligit ꝟitatē: vt dic̄Augꝰ. ſuꝑ illud. j. Corinth̓. xiiij. a. Qui loquit̉ līgua. i Ueritatē myſteriorū .i. ſecretoꝝ. k Sic̄ eſt capimꝰ. Hoc ēquādo res intellectuales q̨̄ ſine imagine ſūt videmꝰ. Un̄ dicitGlo. ſuꝑ. ij. Corinth̓. xij. a. Hac viſione cernunt̉ quę nō ſuntcorꝑa: nec vllas gerūt formas corpoꝝ ſimiles: velut ipſa mēset oīs animę affectio. Quo em̄ alio modo ipſe intellectꝰ niſi intelligēdo cōſpicit? Nullo/ ita charitas/ gaudium/ pax/ fides ethmōi: quibus ꝓpinquat̉ deo: ⁊ ipſe deꝰ ex quo omnia ꝑ quēoīa in quo oīa. l¶ Quo mō: vltimo ſcꝫ viſiōe intellectualim ¶ Uidit ioh̓es quę in hoc libro referunt̉. Sed videt̉Glo. eſſe cōtraria huic verbo ꝓlogi: q̨̄ dicit in principio huiꝰlibri. Iohannes vero imagines vidit: ⁊ in eis veritatē intellexit: ergo eiꝰ viſio imaginaria fuit. Sol̓. Scd̓m diuerſos reſpectꝰ ⁊ imaginaria ⁊ intellectualis pōt dici. Imaginaria: qꝛ imagines vidit. Intellectualis: qꝛ mentis intellectu illuminato aſpūſancto veritatē cognouit. Et ꝑ hoc patet ꝙ ipſe veriſſimefuit ꝓpheta: qꝛ ſicut dicit Glo. Augꝭ. ſuper illud. j. Corinth̓.xiiij. a. Qui loquit̉ lingua non homībꝰ loquit̉/ ſed deo: Minꝰppheta eſt qui ſolū reruꝫ imagines vidit/ ſicut pharao: Gen̄.Fij. a. Magis aūt qui intelligit veritatē: ſicut ioſeph qͥ verita-
tē ītellexit/ qn̄ pharao imagīes qͣs viderat enarrauit. Sꝫ vtrūqꝫ p̨̄cellit: qͥ ⁊ imagines videt ⁊ ītelligit ꝟitatē: ſic̄ daniel qͥ deſomnio regꝭ ⁊ imagines vidit: ⁊ ꝟitatē ītellexit / Dan̄. ij. e. Un̄⁊ ſeqͥt̉ hic: n Nō em̄ figurās tm̄ vidit ſpū: ſꝫ ⁊ eaꝝ ſignificata mēte ītellexit. Sic̄ eſaias/ hieremiaſ ecechiel ⁊cęteri. Tn̄ notādū ꝙſine oī imagine/ ſoloſpūſſancti inſtinctures viderūt aliqͥ prophetarū vt dauid: qͥtn̄ viſa trāſformauitī imagīes ſb̓ qͥbꝰ ꝟitatē ītellexit: vt qn̄ dixerat: Beatꝰ vir quinō abijt ⁊cͣ. Poſteadixit: Et erit tāqͣꝫ lignum ⁊cͣ. loquēs deeodem. Alij viderūtimagines ſub qͥbꝰ veritatē intellexerunt:quā exprimēdo ⁊ docēdo priꝰ imaginespoſuerūt: ⁊ tādē easexpoſuerūt: ſicut eſaiaſ ⁊ cęteri. Qd̓ patetHiere. .j. c. vbi ollamvidit ſuccenſā: qd̓ exponit dicēſ: Ab aqͥlone pādet̉ oē malū ⁊cͣItē ioh̓es ⁊ imagīeſvidit ⁊ ꝟitatē intellexit: ſꝫ annūciando ꝙviderat imagīes on̄dit/ nec eas expoſuit:⁊ ꝓpter hͦ etiā ē maiordifficultas in libro hͦqͣꝫ in cęteris ꝓph̓is:Sic̄ in vltima viſiōe ezechiel̓ maior ē difficultas qͣꝫ ī pͥma: qꝛcętera q̨̄ ſequunt̉ pͥmā viſionē: vſqꝫ ad vltimā/ exponūt pͥmā:ſꝫ vltīa ambigua ē ⁊ īexpoſita. o. ¶ Uidit aūt ioh̓es ⁊ ſcripſit hūc librū/ p In pathmos īſula relegatꝰ a domiciano īꝑatore in exilio. Domiciano dico/ q Principeipijſſimo. Infra. j. b. Fui in inſula q̨̄ appellat̉ pathmos ꝓpt̓ꝟbū dei ⁊ teſtīoniū ieſu chriſti. r Hac eū. Septīa ꝑs in qͣon̄dit qͣre ſcripſit dicēs: Hac eū ad ſcribēdū cōpellentecauſa ⁊cͣ. ī eccleſijs qͥbꝰ p̨̄erat: aſię minoris. s¶ Multa pullulauerūt atqꝫ īoleuerūt .i. īcreuerūt: t ¶ Uitia.q̨̄ moreſ corrūpūt. v. ¶ Atqꝫ diuerſę hęreſes: q̨̄ fidē violāt.Et hͦ ꝓbat manifeſtās cuiuſmōi hęreſes ibi pullulabāt/ dicēs:x ¶ Erāt em̄ q̄dā hęretici ibi .i. ī aſia. y ¶ Dicētes chriſtū nō fuiſſe an̄ mariā: et hͦ dicebāt: 3 Qꝛ tꝑalit̓ de eanatꝰ erat: Nō attēdētes illd̓ apl̓i Gal̓. iiij. a. Vbi venit plenitudo tꝑis miſit deꝰ filiū ſuū/ factū ex ml̓iere ⁊cͣ. Et ſi gͦ tꝑaliternatꝰ ē de maria ꝟgine: ęt̓nalit̓ tn̄ genitꝰ de pr̄e. Psͣ. An̄ luciferū genui te. a Quos ioh̓es ī pͥncipio euāgelij ſui: vtſcpͥtorꝭ nō vt auctorꝭ/ b ¶ Redarguit dicēſ: In prīcipio.i. ī pr̄e qͥ ē pͥncipiū ſine principio. c Erat ꝟbū. Ioh̓. xiiij.b. Ego ī pr̄e ⁊ pat̓ in me eſt. Et ſi gͦ pat̓ ęternꝰ/ ⁊ filiꝰ ęternꝰ: qꝛIoh̓. x. f. Ego et pat̓ vnū ſumꝰ. d ¶ Et ī hoc libro .ſ. redarguit eos/ e ¶ Cū dicit: ego ſū alpha ⁊ o. i. pͥncipiū ⁊ finis: Dicebat etiā qͥdā ⁊cͣ. an finē ſęcl̓i deſiturā. nōcredētes dn̄o dicēti Matth̓. vltꝭ. d. Vobiſcū ſū vſqꝫ ad cōſūmationē ſęculi. f¶ Et ꝓ labore nō p̨̄miū ęternū ſuſcepturā: cū tn̄ dicat̉ Sap̄. x. d. Reddet deꝰ mercedē laboꝝ ſanctoꝝ ſuoꝝ. giHHoꝝ gͦ errores volēs deſtruere ioh̓eson̄dit chriſtū pͥncipiū eſſe et finē. Un̄ Eſa. xliiij. a. h¶ Ante me dicit chriſtꝰ: iNo eſt formatꝰ deꝰ: vl̓ formator. k ¶ Et pͤ me nō erit. q. d. Ego ſū ſine pͥncipio ⁊ ſine fine. EEt eccleſiam oſtendit .ſ. m ¶ Per exercitiū tribulationū nō deficere: ſed ꝑficere. Hoc fac̄ Inf̓ra. xij. d.B vbi dicit ꝙ mu-
B
Psͣ .1.
Ioh̓ .1. a.
Eia. 43. b.
Psͣ. 1092
p 3