Cal.

anis diſperſiōis ponti galatięcappadocię aſię et bithynięb ẜm pręſcientiam dei patrisI in ſāctificatione ſpūs: ī oͦbeedientiam ⁊ aſperſiōnem ſanſ guinis ieſu chriſti. Gr̄a voͣbiſ

⁊ pa̓x multiplicet̉. Bn̄dictꝰdeꝰ ⁊ pat̓ dn̄i nr̄i ieſu chriſti:n qͥ ẜm miſcd̓iam ſuā magnā reo generauit nos in ſpēm viuāp per reſurrectionem ieſu chriſti ex moͣrtuis in hęrēditatem

mo ad fidē. Aduene em̄/ vt dicit Glo. latine idē eſt qd̓ ꝓſelytiręce. a ¶ Diſꝑſionis pōti/ galatię/ cappadocię/ aſięet bithynię .i. ꝓſelytis qͥ ꝑ p̨̄dictas regiones ſūt diſꝑſi: vel qͥantequā cōuerterent̉ erāt de p̨̄dictis regionibꝰ. Ecce finis ſcripturę. Et eſt hic trāſitiua cōſtructio: vt ſit ſenſus. Aduenisdiſꝑſionis .i. aduenis qui ſunt pars diſperſionis quę eſt inrędictis locis. Nāalij erant cum illis qͥbus non ſcribebat:Omēs autem hę ꝓuincię ſūt grecorumī aſia: ſꝫ ⁊ ē alia bithynia in europa de qͣ illi qui in aſia ſunt bithynij originē habuerūt. Illa aūt q̨̄ ī aſia ē bithynia maior phrygia vocat̉/ q̨̄ hieraflumine a galatia diſtermīat̉. b Scd̓m p̨̄ſciētiā. Hoc cōtinuat̉ ei qd̓ dixit electꝭ. Dico Scd̓m p̨̄ſciētiā dei pr̄is .i.electionem. Ro. viij .f. Quos p̨̄ſciuit et p̨̄deſtinauit cōformesfieri imagīs filij ſui. Eph̓. iij. c. Scd̓m p̨̄finitionē ſęculoꝝ quāfecit in chriſto ieſu dn̄o nr̄o. Et determinat̉ hic modꝰ electiōisqͣſi hͦ ꝙ eſtis electi non eſt ex meritis veſtris: ſed ex gratia deiTitū. iij. b. Nō ex oꝑibꝰ iuſticię q̨̄ fecimꝰ nos: ſꝫ ẜm ſuā miſericordiā ſaluos nos fecit. Electꝭ dico ẜm p̨̄ſcīaꝫ dei pr̄is: Et adquid? c ¶ In ſanctificatione ſpiritus .i. quā fecit ſpiritin baptiſmo .i. vt puritatē innocentię baptiſmi q̄ ſpūs vos ſanctificauit ſeruetis. d ¶ Et in obediētiā electis .ſ. vt obediēdo chriſto terrenis renūcietis: ⁊ hͦ qͣꝫtū ad illā ꝑtē iuſticię q̨̄ eſtdeclinare a malo. e ¶ Et in aſꝑſionem ſanguinis ieſuchriſti/ electis .ſ. .i. vt corde tenentes memorit̓ paſſionē chriſti et diaboli poteſtatē euitetꝭ: ⁊ bene oꝑari nō ceſſetis: ⁊ hͦ qͣꝫtū ad aliā ꝑtem iuſticię quę ē facere bonū. Et tangit hic qd̓ d̓rExod̓. xij. d. ꝙ angelus exterminans filios ęgyptiorum trāſibat domos iudęorū: quarū poſtes liniti erant ſanguine agni.Et ꝑ hoc oſtendit ꝙ per ſanguinem chriſti ſumus ſanctificatiet redempti. ſicut in lege: quęcunqꝫ ſanctificabant̉ aſpergebantur ſanguine. Un̄ Heb̓. ix. d. Si em̄ ſanguis hircorum ⁊ taurorū: ⁊ cinis vitulę inquinatos ſanctificat ad emundationemcarnis: qͣꝫto magis ſanguis chriſti qui ꝑ ſpiritumſanctum ſemetipſum obtulit immaculatū deo viuenti emundabit cōſcientiam noſtram ab operibus mortuis ad ſeruiendum deo viuenti. Hic tangitur finis qui eſt triplex .ſ. baptiſmalis ſanctificatio/ terrenoꝝ abrenūciatio: et bona oꝑa. Ad hoc em̄ vocatiſumꝰ oēs ī pręſenti. g ¶ Uobis/ qui tales etiā eſtis. f Gratia: id eſt remiſſio peccatorū: h Et pax .i. reconciliatio addeū: i ¶ Multiplicet̉ vobis: vt qd̓ bene cępiſtis oꝑe compleatꝭ: vt dicit Glo. Et bn̄ dicit pͥmo gratia: ⁊ deinde pax:quia ſine gratia chriſti ad pacem reconciliationis eius nō peruenit̉: vt dicit Glo. Quidam faciunt punctum poſt illud: Ieſu chriſti: ſed melius eſt vt fiat poſt illud: Multiplicetur.et totum a principio legatur ſub vna diſtinctione. Sed quęritur hic: quare iſte in ſalutando gratiam nominat et pacem: iacobus vero ſalutē? Solutio. Idē eſt in re ſalꝰ ⁊ gratia: ſed ſalꝰdicit vt in ipſo: pax/ vt a quo. Vnde in hoc ſignificat̉ humilitas iacobi: qꝛ dicit ſalutem: quia ſalus eſt in homine: ⁊ in hocſignificat̉ vniuerſalis auctoritas petri: qꝛ dicit: pax q̨̄ ē a deo.kBenedictꝰ deus ⁊cͣ. Secūda pars in qua agit gratias.Et hic eſt modus ipſius ⁊ pauli/ vt in principio agat gratias:et in hͦ ſignificat̉ generalitas officij: vterqꝫ em̄ eſt miniſter generalis: Gal̓. ij. b. Qui operatus eſt petro ī apoſtolatū circūciſionis/ operatus eſt et paulo inter gētes. Hęc eſt cauſa quare in ſalutando ſūt conformes. Vterqꝫ em̄ dicit gratia vobis ⁊pax/ tam petrus .ſ. qͣꝫ paulus. Nūquā autē verbum multiplicandi ponit paulus in ſalutādo: qd̓ facit petrꝰ/ vt ſic: etſi vterqꝫ fuerit generalis/ notet̉ per hoc maior generalitas petri quimultiplicationem pacis et gratię optat ſalutanti. Agit autemgratias de noſtra regeneratione. Primo cum dicit/ Regenerauit. Item de modo regenerationis/ cum dicit: Scd̓mmiſericordiam. Item de cauſa/ cū dicit: Per reſurrectionem ⁊c̄. Item de effectu quē facit in nobis in p̨̄ſenti: quia

nos facit ſperare vitam ęternā cum dicit: In ſpem. Item d̓effectu quē faciet in nobis in futuro/ cum dicit: In hęreditatem: Vel potius loquitur de fine in hęreditatem: et de eagratias agit. Sic igit̉ patet ꝙ de quīqꝫ agit gratias. Dicit gͦ:Cōtinuatio. Electi ſumus in ſanctificationem et in obediētiam ⁊ in aſperſionemſāguinis ieſu chriſti.Unde ꝓpt̓ hec omnia. k Benedictꝰdeus/ creator oīm.¶ ¶ Et pat domininoſtri/ homīs ī mūdo nati: vt dic̄ Glo.Ieſu chriſti: patricōſubſtātialis filij: vt dicit Glo. Sꝫ q̄rit̉ ſi hͦ nomē deꝰ teneat̉eſſentialiter aut ꝑſonaliter. Si primo mō nulla eſt copulatio:eſſentia em̄ nō facit numeꝝ: qꝛ eſſētia eſt ꝑſona: ⁊ ꝑſona ē eſſentia. Itē ſi ſecūdo modo: ergo videt̉ eſſe nugatio. Solutio: eſſentialiter tenet̉ ⁊ nō eſt ibi copula termini ad terminum: ſedoratiōis ad orationē: vt ſit ſenſus: k Benedictus ſit deus/ trinitas: qͥ eſt creator omniū. Sic exponit Glo. ſuper illud idem verbum: Benedictus deꝰ ⁊ pater dn̄i noſtri ieſu chriſti: pater miſericordiarū ⁊cͣ. ij. Corꝭ. j. a. ¶ Et pater domini noſtri ieſu chriſti/ ſit bn̄dictus. Dicit autē deus benedici in ſuis: quando ipſi illuminant̉ in eius cognitione: et ꝓficiunt in bona operatione: ⁊ inſuper prumpunt in gratiarūactiones: ẜm ꝙ monet nos angelus Tobię. xij. b. Benedicite deum celi/ ⁊ coram omnibus viuentibus confitemini ei: qꝛ fecitnobiſcum miſericordiam ſuam. Eccͣi. xliij. d. Benedicētes dominum exaltate illum quātū poteſtis/ maior eſt em̄ omni laude. m Qui per miſericordiam ſuam magnam. Nōnoſtris meritis: Ecce modus redemptiōis. n ¶ Regenerauit nos: dupliciter .i. quos prius genuit ad vitam naturalem. Item redimendo generauit ad vitam ſpiritualem. VelRegenerauit: id eſt generatos ad mortem. Psͣ. Quoniam in iniquitatibus cōceptus ſum ⁊cͣ. Iterum generauit advitam: ſicut dicit Glo. Thren̄. iij. c. Miſericordia domini qꝛnō ſumus conſumpti: quia nō defecerunt miſerationes eius.Regenerauit/ dico o ¶ In ſpem viuam .i. vos vitam habere ęternam ſperaremus. Vnde Glo. Sic dilexit vitam noſtram vt ꝓ hac filium mori diſponeret/ ⁊ morte ꝑ reſurrectionem deſtructa/ ſpem nobis exemplūqꝫ reſurgendi oſtenderet.mortuus ē ne mori timeamꝰ: ſurrexit vt reſurgere ſperaremꝰ.Unde ⁊ ſequit̉: p ¶ Per reſurrectionem ieſu chriſti:ex mortuis .ſ. reſurgētis/ ſupple nos regenerauit/ In ſpemviuam. Roma. iiij. d. Mortuus eſt ꝓpter peccata noſtra/ reſurrexit ꝓpter iuſtificationem noſtram. Vnde ⁊ ſequitur: rIn hereditatē ⁊cͣ. Notate qd̓ dixit: Scd̓m miſericordiam ſuam magnam: In hoc innuitur ꝙ magna fueruntpeccata. Vnde Psͣ. Miſerere mei deus ẜm magnam miſericordiā tuam. In magnitudine autē ſunt tres dimēſiones: Lōgitudo .ſ. quę eſt de ſurſum in deorſū: latitudo a dextera ad ſiniſtrā: ꝓfunditas ab ante in retro. Sic ⁊ in nobis triplex eratdiſcordantia: quia deo eramus diſcordes ⁊ angelis ⁊ hominibus et nobiſipſis. Reconciliauit aūt nos deo: ecce longitudo.Item angelis ⁊ hominibus: ecce latitudo. Item nobis in anima ⁊ corpore: ecce ꝓfunditas/ vel altitudo: quia etſi motꝰ carnis omnino non amoueant̉: ſubſunt tn̄ ⁊ poſſunt aliquatenusretardari. p ¶ Per reſurrectionē: Ecce cauſa. Reſurrectioem̄ filij dei cauſa eſt motiua noſtrę reſurrectionis: ⁊ ex parte filij: et ex parte patris. qͦ Ex mortuis. In hoc exprimiturveritas carnis. Vnde Psͣ. Factus ſum ſicut homo ſine adiutorio inter mortuos liber. Apocal̓. ij. c. Hęc dicit primus etnouiſſimus qui fuit mortuus ⁊ viuit. Ex mortuis. Dupliciter: vel in ſe iam re: vel ī nobis per fidem. Sed ad quid? Vtſcilicet eius hereditas eſſemus: ſicut dicit̉: Iſte duxit iſtam invxorem. Vnde dicit: In hereditatem ęternam .ſ. vbi necſenio nec morbo/ nec aliqua męſticia tangemur. Apocal̓. xxj.a. Mors vltra non erit neqꝫ luctus neqꝫ clamor erit: neqꝫdolor erit vltra quę prius abierunt. Eſa. xix. d. Benedictus

I

2. Corꝭ. i. a.Eph̓. i. a

Psͣ. 50.

Psͣ. 50.

Psͣ. 87.

h 4