PrologusHieronymi
Incipit prologus in ſeptemepiſtolas canonicas.On itā ordo eſt apudn grecos qui integre ſapiVunt: et fidē rectā ſectāt̉cd epiſtolarū ſeptē/ q̨̄ cānoniceē nuncupant̉ ſicut in latinis cof dicibꝰ inuenit̉: Eqͥdē qꝛ pētrprimus eſt in numero apoſtoglorum: prime̓ ſint etiam eiꝰ epih ſtolę in ordine cęterarū. Sediſicut euangeliſtas dudum adveritatis lineā correximꝰ: itakhas ꝓprio ordini deo nos iuuante reddidimus. Eſt enimin prima earū vnā iacobi: petrinduę: iohannis tres: et iudę
o vna. Quę ſi ſic vt ab eis digeſte̓ ſunt: ita quoqꝫ ab interp̄tibus fideliter in latinū eloqui⁊ um verterentur: nec ambiguitatem legētibꝰ facerēt: nec ſermonū ſeſe varietas impugnavret: illo p̨̄cipue loco vbi de vnitate trinitatis in prima iohannis epiſtola poſitū legimꝰ: inx qua etiā ab infidelibus trāſlatoribus multū erratū eſſe a fiy dei comperimꝰ: trium tātūmodo vocabula: hoc ē aquę ſanguinis ⁊ ſpūs in ipſa ſua ędition ponentes et patris verbiqꝫ ac ſpiritꝰ teſtimoniū omittētes in quo maxime ⁊ fides ca-
cipalē tenuit. Fuit enim hieroſolymoꝝ epiſcopus: vnde fons⁊ origo prędicationis egrediens/ per vniuerſum orbem diffuſa eſt: ẜm ꝓphetiā Eſa. ij. a. De ſion exibit lex: ⁊ verbum dn̄ide hieruſalē. Un̄ cathedrę eius dignitatem attendēs paulus:p̨̄ponit eū petro et iohāni. Gal̓. ij. b. Iacobus ⁊ cephas ⁊ iohānes. Scd̓a rō eſt:quia duodecim tribibus ſcripſit/ q̨̄ erāt digniores: qꝛ pͥmo crediderāt: qꝛ cultū vniꝰdei tenuerāt: qꝛ dn̄sieſus eis in ꝑſona ꝓpria prędicauit/ ⁊ aceos ſpecialiter miſſuſfuit. Matth̓ .xv. c.Nō ſum miſſus niſiad oues q̨̄ perierantdomus iſrael. Itemepl̓ę petri ſecūdo loco ponunt̉ qꝛ ſcpͥſitelectꝭ aduenis ⁊ fidelibus ꝓſelytꝭ: qͥ de gētilitate ad ſuſceptionem legis/ et poſtmodum ad ſuſceptionēfidei ꝑuenerūt: ſicutdicit Be. ſuꝑ primāepl̓am petri. Itē ep̄iſtolę iohānis ſequuntur: qꝛ ſcripſit his qͥ immediate de gētibus crediderūt: qͥ necnatura nec ꝓfeſſione iudęi extiterūt. Vltimo loco ſequit̉ epl̓aiudę: qꝛ lꝫ ipſe magnꝰ fuerit/ vtpote apl̓s: tn̄ vſqꝫ ad tres primos non peruenit. ij. Regꝭ. xxiij. c. Uel alia eſt ratio ordinis: qꝛ epl̓a iacobi prima ſcripta/ deinde petri/ deinde ioh̓is:ordinē retinēt qͦ ſcriptę fuerunt. Iacobus enī triceſimo annopoſt paſſionē fuit martyrio cōſummatꝰ: in breui expleuit tꝑamulta: Sap̄. iiij. c. Petrus ꝟo triceſimooctauo anno .i. vltimo anno neronis: ⁊ certū eſt ꝙ in illo anno ſcd̓am epl̓am ſcripſit. Un̄ ip̄e dicit. ij. Pet̓. j. c. Certus ſum ꝙ velox eſt depoſitio tabernaculi mei. Un̄ patet ꝙ ſcripſit poſt iacobū. Nō aūtſeparatę ſūt epl̓ę petri/ licet diuerſis ſint ſcpͥtę tꝑibꝰ: qꝛ ab eodem ⁊ eiſdē ſunt ſcriptę. Iohānes ꝟo multo poſt ⁊ euāgeliū⁊ epl̓as ſuas ſcripſit: qn̄ .ſ. poſt mortē domiciani de exilio reuerſus/ turbatā ꝑ hęreticos eccleſiam inuenit.¶ Explicit prologus auctoris.¶ Eiuſdē reuerendiſſimi in chriſto patris/ dn̄i hugonis Cardinalis ⁊c̄. Prologi ſancti Hieronymiin ſeptē epiſtolas Canonicas: Expoſitio.n ꝓlogū p̨̄mittit: in qͦ ſic ꝓcedit. Primo nō eſſe eundēOn ita ordo eſt ⁊cͣ. Huic aūt libro Hieronymusordinē apud nos ⁊ gręcos epl̓aꝝ canonicarū oſtēdit:⁊ cām ponit ordinatiōis earū. Scd̓o oſtendit ꝙ qꝛ ambiguetrāſlatę fuerūt a multis: qͥ ordinē rectū eaꝝ ꝯfundebāt: ꝓpt̓ hͦeas ad veritatē ordinis reduxit: ſicut ⁊ an̄ euangelia correxit:ibi: Sed ſicut ⁊cͣ. Tertio oſtēdit ꝙ a latinis trāſlatoribꝰ vitiatę fuer̄t/ ⁊ in quibꝰ: qꝛ maxime ī epl̓a iohānis: vbi teſtimonia trinitatis omiſerūt: ibi: Quę ſi ſic ⁊cͣ. Quarto ad euſtochium virginē ſe ꝯuertit de ſuis obtrectatoribꝰ loquēs: qͥ eumfalſariū iudicant ꝓ veritate euāgelij quā exponit: ſed nec eostimere nec a ꝓpoſito ſe recedere ꝓpt̓ eos ſe ꝓmittit: ibi: Sedtu v̓go chriſti ⁊cͣ. Dicit gͦ. a ¶ Nō ita ordo eſt epl̓arū ſeptē q̨̄ nūcupāt̉ .i. appellāt̉ vel dicunt̉/ d Canonice.i. regl̓ares/ vt ſic̄ viſū ē. Vel catholicę .i. vniuerſales vel cōmunes. b. Apud gręcos qͥ integre ſapiūt/ de diuinis.c ¶ Et recta fidē ſectant̉: de vna diuinitatꝭ ſubſtātia tribuſqꝫ ꝑſonis. Ita inquā e SSic inuenit̉ ī latinis codicibꝰqͥ .ſ. nō ab ipſo hieronymo/ ſed an̄ ip̄m ab alijs fuerāt trāſlati.Cauſā ordinatiōis eaꝝ ſubiūgit dicēs: f ¶ Eqͥdē: Bn̄ dicoꝙ nō eſt ordo ita: Equidē qꝛ petrꝰ pͥmꝰ eſt in numero
apoſtoloꝝ: ẜm qd̓ cātat de eo eccl̓ia: Tu es paſtor ouiū pͥnceps apl̓oꝝ. g ¶ Primę ſint etiā eiꝰ epl̓ę ī ordine ceterarū. Sed nūqͥd ſi recte ſapiūt bn̄ ordinat? qd̓ ſi ſic: gͦ bn̄ ordinant̉ epl̓ę petri an̄ alias: nūqͥd gͦ de hͦ ordine eos rep̄hēdit?Sol̓. Recte ſapiētes gręcos n̄ redarguit: ſꝫ trāſlatores latinolqͥ inordinate ⁊ diminute trāſferebant/ deveritate ſcpͥturę multa omittētes. Un̄ nōde ordine epl̓aꝝ: ſedde corruptiōe ſnīaꝝredarguit hmōi latinos trāſlatores. Veldicendū et melius/ ꝙnō erat h̓ ordo apudgręcos ſapientes: vtepl̓a petri pͥor eēt: ſꝫiſti trāſferentes pͥmoeā ponebāt rōe ꝑ̨̄miſſa mō attendētes velordinē qͦ epl̓ę ęditęfuerūt: vel dignitatēeoꝝ qͥbꝰ iſti ſcripſer̄t.h ¶ Sꝫ ſic̄. Secūdapars in qͣ oſtendit ꝙepl̓as ad veꝝ ordinēreduxit. q. d. ita iſtipeccant in ordine:Sꝫ nos/ ſic̄ correximꝰ euāgeliſtas dudū .i. antiqͥtꝰ reducēdo eos .ſ. Advitatis lineā: ita has epl̓as reddidimꝰ ꝓprio ordini. Et h nōnr̄is viribꝰ: ſed k¶ Deo nos iuuate: ſine qͦ nihil poſſumꝰfacere: īmo nec etiā bonū cogitare. ij. Corꝭ. iij. a. Fiduciā talēhabemꝰ ꝑ chriſtū ad deū: nō ꝙ ſufficiētes ſimꝰ cogitare aliqͥd anob̓ qͣſi ex nob̓: ſed ſufficiētia nr̄a ex deo eſt. Sꝫ qͥd eſt qd̓ diciꝙ correxit euangeliſtas: ſi hoc/ aut ergo ad idem in corrigendo appoſuit qd̓ dn̄s dixerat: aut alid̓ addidit: ſi illud idē: gͦ nōcorrexit: qꝛ ī ꝟbis dn̄i nihil erat corrigēdū: ſi aliud: gͦ fuit anathema. Gal̓. j. b. Si qͥs vob̓ euāgelicauerit p̨̄ter id qd̓ accepiſtis anathema ſit. Sol̓. Illud ſolū appoſuit qd̓ dn̄s dixerat/ ⁊ad ꝟitatē euāgelij ꝑtinebat qd̓ fuerat vel ꝑ p̄ſeudo vel ꝑ indiſcretionē trāſlatoꝝ dep̄uatū vel mutatū. Bn̄ dico qd̓ ordinauimꝰ eas recto ordine. ¶ Eſt enī .i. qꝛ. i Una iacobi ethęc ē pͥma eaꝝ. n ¶ Petri duę: iohānis tres: iudę vna:⁊ ſic ſeptē in vniuerſo. Hę ſunt ſeptē buccinę quaꝝ vſus eſt iuiubilęo: ſic̄ legit̉ Ioſue. vj. a. o ¶ Quę ſi ⁊c̄. Hęc ē tertia ꝑsin qua oſtendit ꝙ nec eo ordine/ nec ea ſermonum integritatetrāſlatę fuerāt qͣ ęditę ſūt/ ⁊ ꝓpt̓ hoc corruptę: ⁊ in quibꝰ ſūt vitiatę oſtendit. Bn̄ ordinatę ſunt: vt diximus: illi aut male ordināt: ⁊ hͦ patet. Quę .i. qꝛ illę: p. Sic vt ab eiſ .i. ab apoſtoi.q¶ Digeſte ſūt .i. cū maturitate ⁊ diſcretiōe ſcpͥtę vl̓ ęditę ſt̓Ita qͦqꝫ .i. eo ordine/ ⁊ ea ẜmonū ītegritate: s Uerteretur fidelit̓ in latiuū eloquiū ab interp̄tibꝰ latinisſcꝫ. ti Nec ambiguitatē legētibꝰ facerēt nec ſermonū ſeſe varietas .i. diuerſitas vl̓ oppoſitio/ impugnaret.Apud gręcos erat ẜuata ⁊ ſermonū integritas et veritas dictorū: ſꝫ latini interp̄tes an̄ hieronymū nec ordinē ſeruauerūt:nec integritatē ſermonū retinuerunt: ⁊ ſic erat ambigultas etvarietas ſermonū: quia plura habebāt̉ apud gręcos qͣꝫ apudlatinos. Sicut fit adhuc hodie de multis qͥ notare volūt poſtmagiſtros in ſcholis: qui quia totū retinere nō ſufficiunt ſcripta habent corrupta/ ⁊ in multis q̨̄ notāt nō capiūt intentiolismgr̄i. v ¶ Illo p̨̄cipue loco. On̄dit in quibꝰ corruper̄t eas.ſ. ſi hͦ eſſet nō facerent ābiguitatē ⁊ illud: ſed faciūt/ p̄cipuein illo loco vbi legimꝰ poſitum eē de vnitate trinitatis .ſ. in pͥma epl̓a Ioh̓. v. b. Tres ſunt qͥ teſtimoniū dantin cęlo: pat̓ verbū ⁊ ſpiritꝰ: hͦ totū omiſerāt. Vn̄ ⁊ ſequit̉. fIn qͣ .ſ. pͥma epl̓a ioh̓is: y ¶ Cōperimꝰ multū erratū eēa vitate fidei: ⁊ hͦ ab infidelibꝰ trāſlatoribꝰ ponētibꝰ in ip̄aſua ęditiōe tm̄mō triū vocabula: aquę/ ſanguinis ⁊ ſpūs: omtI tentibus teſtimonium
F
a. Paral̓. 11. e.