Druckschrift 
7 (1502)
Einzelbild herunterladen
 

Epiſtole primeadCorinthios

pane: gͦ non mutat̉ in corpus chriſti: Sol̓ o. oīarba quę dicunt tranſitum/ poſſunt hic admitti: vt videt̉ panis tranſſubſtantiat̉ aut fit corpus chriſti: alia quę non ſignant tranſitumnon debent concedi. Vnde omnes tales ſunt falſę: panis ē corpus chriſti/ vt ſunt vel fuit vel erit. Ad verbum Dionyſij: dicēdum ꝙ loquitur de mutatione naturali: Item ſermo chriſtiSap̄. xviij. c. Sermo tuus domine omnipotēs exiliens de celo a regalibus ſedibus ⁊cͣ. Non ſalubri efficientia: quia non recipiunt ſacramenti effectum .i. augmentū gratię. Ecce factumeſt malum Li/ malum/ tenet̉ ſubſtantiue .i. ad malum ſumētis:Id eſt dum ſtimulus ſathanę ⁊cͣ. ij. Corinth̓. xij. b. ergo apl̓speccauit. Poteſt dici ꝙ loquit̉ Glo. ẜm opinionem quę dicitꝙ ſtimulus apoſtoli erat tit illatio carnis quę erat peccatum veniale. Scd̓m malū appellat morbū quendā pęnalē quē habebat apoſtolus .ſ. iliacam paſſionē. Sacramentū corpꝰ de virgine ſumptum: qd̓ eſt ſacramētū corporis myſtici .i. gratie augmētū: ꝑ qd̓ fit magnū eē de corꝑe myſtico. Et nō rē .i. vnitatēeccl̓ię .i. nō augmētū gr̄ę ⁊ ꝙ fiat magꝭ de corꝑe myſtico. Uelalit̓ ꝑficiāt in vob̓ ⁊cͣ. Ex hac auctoritate videt̉ ꝙ duo ſint ſacramēta ⁊ ita plura qͣꝫ ſeptem. Rn̄deo: ⁊ vnū ē ⁊ plura. Unūquidē ex vnitate inſtitutionis: ⁊ principaliter ſignati. Unumcontenti ⁊ effectus: plura ſignoꝝ ⁊ ſignatoꝝ pͥmoꝝ. Facie adfaciē. j. Corinth̓. xiij. d. Sicut eſt. jͣ. Ioh̓. iij. a. Qd̓ veritas dixit: nō hoc corpus ⁊cͣ. Sed vbi dicit hęc veritas nunqͣꝫ inuenit̉ in euangelio. Poteſt dici ꝙ habemus ex illo verbo Ioh̓.vj. g. Caro nihil prodeſt ⁊cͣ. Uel forte hoc ſumptū eſt de euangelio nazareorum. Nō morſibus diſcerptū vt putatis. Vn̄ dixerunt: Ioh̓. vj. f. Durus eſt hic ſermo. Quę ſit illa cōuerſioan formal̓ ⁊cͣ. Cōuerſionē formalē appellat vbi formę mutant̉⁊ ideo ſubiectū manet. Quidā em̄ dicūt ſic ſubſtātiā ī ſb̓ſtātiātranſire vel cōuerti/ vt hęc fiat illa: nec tn̄ illa augetur ⁊cͣ. Hęcoppinio vera/ omnes alię falſę. Alij dicunt hanc in illā tranſirevel conuerti: quia ſub illis accidētibus ⁊cͣ. Sꝫ eadē rōne debetdici tranſſubſtantiari in illum cuiꝰ locum ingredior: vel cuiuscapā induo .i. aut remanet ibi panis: aut nō: ſi ſic: ⁊ eſt ibideꝫcorpus domini nullū ē miraculū: qꝛ ſimiliter aliud corpꝰ glorificatū poſſet eſſe ibi: ſi non eſt ibi panis: aut redigit̉ in nihilūomnino/ aut reſoluit̉ in elementis vel in puram naturam: ſi innihilum/ multum reſoluit̉ de elementis: et ꝓpterea ẜm hoc nōdebet dici panis tranſſubſtantiari in corpus chriſti: ſed in nihilū ꝯuerti: Si reſoluit̉/ tunc debet dici ꝯuerti in iſtud in quoreſoluit̉ poſtea in corpus chriſti. Rn̄deo. Hęc opinio falſa eſtEt dicēdū ꝙ de ſubſtantia panis nihil eſt ibi: Q dicit color:ſapor: forma ⁊ pondus remanent: vt magiſter dicit: ſunt ibi ſine ſubiecto. Sed tunc quęrit̉: cum omne ens ſit ens ꝑ ſe aut inſubiecto. Et hęc accidentia ſunt non eſſentia in ſubiecto/ ſunteſſentia per ſe: ⁊ ſic mutant eſſe ſuum: ⁊ eſſe ſubſtantię: ſicdicuntur accidentia: vel quia ſunt in ſubiecto: vel quia de ſuinatura apta nata ſunt eſſe in ſubiecto. Dixerunt tamen aliqui ꝙ erunt in aere circumfuſo. Cuius rei ideſt ſubſtantię chr̄ſtus redarguit/ Ioh̓. vj. g. vbi dicit̉ nihil caro ꝓdeſt ⁊cͣ. Nōfallit nos nec fallitur: ergo eodem mō fallitur viſus quando video remū in aqua in veritate integrum: ⁊ credo ⁊ iudico ꝙ ſitfractus. Dicit tamē Augꝰ quia viſus verus eſt ⁊ iudex falſus:er hoc enim ꝙ mouet ſe aqua: iudicat eum eſſe fractum.Falſa eſt hec opinio. Alij dicunt ⁊cͣ. hi bn̄ dicunt. Panis qufrāgimꝰ. sͣ. x. Et ꝙ in ſacramento ſic fit .i. in forma ſacramēti.In ſacramento omne videtur: ⁊ eſt in veritate. Alij dicunt ꝙibi ſit fractio ⁊ nullius rei. Iſti dicunt fractionem eſſe ſine ſubiecto: ſed decipiuntur neſcientes diſtinguere inter accidentiaquę immediate ſunt in ſubſtātia: ⁊ alia quę inſunt mediate. Hiſcutere nō permittimur: quid eſt ꝙ quotidie audemus diſputare de corpore chriſti. Sol̓o. Non permittimus diſcutererationibꝰ naturę: ſed alijs bene. Non duo ſacramēta ſed vnū⁊cͣ. Eadem rōne ſacramentū baptiſmi ⁊ ſacramentum confirmationis ſūt ſacramētū vnum: quia in vtroqꝫ idem ſumit̉ eadem gratia: ſed in illo confirmata: in illo non. Ad illud diciturꝙ ſunt vnum ſacramentum: id eſt vna inſtitutione factum eſtvtrunqꝫ ſacramentū. Sed hoc videtur eſſe falſum: quia ſacramentum panis inſtituit̉ in prolatione verborum ſuper vinuꝫ:Unde dicēdum vnum ſacr̄m ſunt quo ad modum fignificant☞ di illud vnum

ꝓhibitum eſt ſanguinem comedere? Rn̄deo: ad innuēdum ꝙhō nō debet eſſe pronus ad interficiendū. Gētiles erāt ita crudeles ꝙ ſanguine interfeciorū inimicoꝝ bibebāt. Ita tangit̉ſuꝑ illud Act̉. xv. d. Vt abſtineatis a ſuffocato ⁊cͣ. Ad inuiſibilia tranſiturꝰ Ioh̓. xiij. a. Vt tranſeat ex hoc mūdo ad patrē.Sꝫ q̨̄rit̉ q̨̄ ſint illa inuiſibilia. Itē nōne pͥus erat ibi: quō gͦ aſcēdit cum dicit. Ioh̓. viij. d. Qui miſit me pater nō relinquit meſolū? Rn̄deo ad inuiſibilia .i. inuiſibilē patrē: ⁊ d̓r pluraliter ꝓpter plures effectꝰ. Dr̄ aūt tranſiſſe cū primū ibi eſſet: qꝛ humanis obtuitibꝰ ſe ſubtraxit: ſicut dic̄ deſcēdiſſe cū prius vbqꝫ eſſet: qꝛ ſe viſibilē oſtendit. Quę ibi vident̉ eſſe vel fieri: vtfractio ⁊ hmōi. Pręcipuū agni paſchalis ſacramētū: Sꝫ hocaut dicit̉ rōne rei ſignantis: aut rōne rei ſignatę: ſi primꝰ modus/ conſtat ꝙ multo melior erat vitula rufa: de qͣ habet̉. Numeri. xix. a. In ſecūdo mō iterū videt̉ eſſe falſum: qꝛ eadē eratſignificatio agni ⁊ vitulę: īmo etiam vitula expreſſius figurabat paſſionē chriſti: qꝛ ip̄a nō portauerat iugū: ⁊ ſic figurabatchriſtū: qͥ fuit ſine iugo pctī. Pręterea mactabat̉ extra caſtra:Sil̓r ⁊ chriſtꝰ. Un̄ ad Heb̓. xiij. c. Exeamꝰ ad eū extra caſtra:ergo illud de vitula eſt pręcipuū. Hac em̄ rōne d̓r ſacerdotiuꝫmelchiſedech extentius qͣꝫ aaron: qꝛ exp̄ſſius figurabat paſſionē chriſti .ſ. offerens panē ⁊ vinū. Uidet̉ etiā pręcipuū eſſe dehirco emiſſario. Leuit̓. xvj. b. Unꝰ em̄ īmolabat̉ alter dimittebat̉: ⁊ īmolatꝰ figurabat humanitatē chriſti paſſam: alius aūtdiuinitatē que nō eſt paſſa: ⁊ ita expreſſius figurabat chriſtū.Rn̄deo: illud ſacrificiuꝫ d̓r precipuū: qꝛ maiori veneratiōe celebrabat̉: durabat em̄ ſex diebꝰ: vitula aūt vna die tm̄: vl̓ qꝛ ꝓmaiori cauſa ad litterā fuit inſtitutio agni .ſ. ꝓ liberatiōe totius ppl̓i: vitula aūt ꝓ irritatiōe alicuiꝰ. Excellit dn̄ici corꝑis ſacramētū: Immo videt̉ ꝙ baptiſmꝰ excellat: qꝛ ꝟtute illiꝰ dimitit̉ oīno culpa ⁊ pęna: ſil̓r ⁊ in om̄i alio ſacramento ꝟtute eiꝰ:Sol̓: d̓r excellens multiplicit̓: vel qꝛ rōne effectꝰ: ſic baptiſmꝰexcellit omnia alia: vl̓ rōne contenti: ſic ſacramētū euchariſtięexcellit alia: vl̓ qꝛ a digniori miniſtrat̉: ſic ſacr̄m cōfirmatiōisdigniꝰ ſacramēto baptiſmi. Itē rōne ſignificationis ſic matrimoniū: Eph̓. v. g. Hoc ſacr̄m magnū in chriſto ⁊ eccl̓ia: quiaab excellentioribꝰ tradit̉: vt ſacramētū ordinis. In p̨̄deſtinatꝭvocati eſtis Ro. viij .f. Caro mea eſt. Ioh̓. vj. f. Et item Ioh̓.eodeꝫ. Sic caro chriſti magnū reficit. Ex hͦ videtur ꝙ maiorgr̄a det̉ in hͦ ſacramēto qͣꝫ in alijs. Sol̓o. Maiorē delectationē⁊ refectionē ſpūalē ſentit hō: nō ſequit̉ ꝙ maior gr̄a: qꝛ magnagr̄a qn̄qꝫ dat̉ nō tn̄ ſentit̉. Iob. ix. b. Si venerit ad me nō videbo eū ⁊cͣ. In baptiſmo em̄ ⁊ ꝯfirmatiōe maior gr̄a dat̉: licetnō ſentiat̉. De lignis ſethim quę ſūt imputriblia Exo .xxv. a.Cōtra nō eſt mēbrū eccl̓ię militātis qd̓ nō poſſit cadere ꝑ mortale: ⁊ ita patet ꝙ ſunt putribilia. Sol̓o. Sicut immortale dupliciter d̓r: ſicut adā in primo ſtatu: ⁊ illi qui ſunt iā in ſtatu glorificatiōis: ita imputribilis duplicit̓: ⁊ ꝓ illis qͥ in patria. Albę ſpinę. Sācti em̄ exteriꝰ nō differūt a pctōribꝰ. ij. Corinth̓.vj. b. Vt ſeductores ⁊ veraces. Panis ad corpꝰ refert̉ .i. ſignificat corpꝰ. Uinū ad aīaꝫ. Leuit̓. xvij. d. Deut̓. xij. d. Iō apponit̉ aqͣ ⁊cͣ. ꝓ nr̄a dilectiōe. Mixtio gͦ aquę cū vino ſignificat dilectionē q̨̄ vnit dilectionē cū diligente. Vnde in Apoc̄. xvij. d.Quoꝝ ſalꝰ nō poſſet eē ſine paſſiōe dn̄i. Cōtra ſuꝑ illd̓ Ro. v.b. Multo magis iuſtificati in ſanguine ipſius ⁊cͣ. Augꝰ dicit ꝙfuit alius modꝰ deo poſſibilis qui oīa poteſt ſed nullus aliꝰ ſanandę noſtrę miſerię fuit cōuenientior. Sol̓o. Salꝰ ſumit̉ proredemptiōe: qꝛ nō potuit aliter redimi/ lꝫ potuit aliter ſaluari:nec etiā potuit hūanū genꝰ ſine paſſiōe dn̄i ita ꝯueniēt̉̓ patrocinari. Niſi diligeret nos ſe morti n̄ traderet. Ioh̓. xv. b. Maiorē hac. Hiere. xxxj. a. Charitate ꝑpetua dilexi te iō attraxi temiſerās. Et ſctōꝝ aucͣtes in mediū ductę ⁊cͣ. Ad idē illd̓ Iohānis damaẜ. Sic̄ panis ⁊ vinū tranſeūt in nutrimentū corporꝭita panis propoſitionis tranſit in corpus chriſti: vel qui ex puriſſimis ſanguinibus beatę virginis fecit hoīem nō poterit panem et vinū corpus ſuū ⁊ ſanguinē facere? q. d. immo. Sed ꝯͣdic̄ Dionyſiꝰ in lib̓ de duabꝰ naturis. Propterea oīs mutatioeſt ẜm aliqͥd cōmune: Sed panis materialis et corpus chriſtinihil habent cōmune: qꝛ nec materiā nec formā: gͦ nō pōt mutari in corpus chriſti. Hoc etiā videt̉ ex rōne nominis mutationis/ quę ſtans ⁊ manens aliquid exigit: ſed nihil remanet de

ExpoſitioGlo 32